Γράφει η Ευγενία Γάλλου
-Πώς προήλθε η ονομασία «Καθαρά»;
Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της Μ. Τεσσαρακοστής που θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών. Δεν έχει εξακριβωθεί η αρχαία προέλευση της εορτής αυτής. Όσοι γιορτάζουν τα «Κούλουμα» τρώνε νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Τα νηστίσιμα συνοδεύονται από τη λαγάνα. Η ονομασία «Καθαρά» φαίνεται να προήλθε από την συνήθεια που είχαν οι νοικοκυραίοι την ημέρα αυτή να πλένουν με ζεστό νερό όλα τα μαγειρικά σκεύη, τα οποία κρεμούσαν στη θέση τους μέχρι τη λήξη της νηστείας.
Στην Κωνσταντινούπολη γιορταζόταν σε έναν από τους επτά λόφους της πόλης, στα Ταταύλα.
Στην Αθήνα πριν τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο γιορταζόταν στις πλαγιές του Φιλοπάππου όπου «τρωγόπιναν» καθισμένοι στους βράχους από το μεσημέρι μέχρι τη δύση του ηλίου και χόρευαν κατά παρέες υπό τους ήχους «λατέρνας».
Το σούρουπο οι Ρουμελιώτες γαλατάδες της Αθήνας έστηναν λαμπρό χορό γύρω από τους στύλους του Ολυμπίου Διός παρουσία των βασιλέων και πλήθους κόσμου.
- Τι συμβολίζει το πέταγμα του χαρταετού;
Απαραίτητο συμπλήρωμα αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού, πιθανόν για να πετάξουν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, μια και μπαίνει η άνοιξη και όλα είναι πιο χαρούμενα λόγω της ανθοφορίας και της βελτίωσης του καιρού. Ο χαρταετός είναι εφεύρεση των Κινέζων 2000 χρόνια πριν. Με το πέρασμα των χρόνων ο χαρταετός έγινε γνωστός και στην Ευρώπη.
Υπάρχουν δύο θεωρίες που εξηγούν το πέταγμα του χαρταετού.
Η πρώτη σχετίζεται με τον θεό Διόνυσο και συμβολίζει την ψυχική και πνευματική κάθαρση μετά από όλο αυτό το ξεφάντωμα και τις «ατασθαλίες».
Η δεύτερη συνδέεται με τον Χριστιανισμό και σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας του Πάσχα που είναι σωματική και πνευματική. Το πέταγμα του χαρταετού συμβολίζει την απελευθέρωση του ανθρώπινου πνεύματος που έρχεται πιο κοντά στον Θεό.
- Τι συμβολίζει η κατασκευή της «κυρα-Σαρακοστής»;
Ένα ακόμη έθιμο είναι η κατασκευή της «κυρα-Σαρακοστής», ενός αλατισμένου ψημένου ζυμαριού που παριστάνει μια γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα λόγω νηστείας, με χέρια σταυρωμένα για τις προσευχές και επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας. Κάθε Σάββατο κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το Μ. Σάββατο. Το κρύβουν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.
Πηγές:
https://greek_greek.en-academic.com
https://sarantakos.wordpress.koulouma/
https://el.wikipedia.org
