Γράφει ο Γιάννης Ν. Παληός
Ο Ρουκετοπόλεμος στον Βροντάδο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πασχαλινά θεάματα και έθιμα της Ελλάδας, με ρίζες που χάνονται στους αιώνες. Ωστόσο, ο απόηχος των φετινών εκδηλώσεων σημαδεύτηκε από σοβαρά περιστατικά, όπως ο τραυματισμός γυναίκας το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, αλλά και τραυματισμοί ρουκετατζήδων κατά την κατασκευή των ρουκετών σε εντελώς ακατάλληλους και μη ασφαλείς χώρους. Τα γεγονότα αυτά αναδεικνύουν με τον πιο έντονο τρόπο την ανάγκη επανεξέτασης του τρόπου διεξαγωγής του εθίμου.
Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική εκδοχή, το έθιμο διαμορφώθηκε την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν οι κάτοικοι του Βροντάδου αντικατέστησαν τα κανονάκια της Ανάστασης με χειροποίητες ρουκέτες. Από τότε, το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, οι δύο ενορίες (Αγίου Μάρκου και Παναγίας Ερυθιανής), εξέφραζαν τη χαρά της Ανάστασης ανταλλάσσονταςσυμβολικές ρίψεις μέσα σε έναν ιδιαίτερο τρόπο εορτασμού αλλά περιορισμένης έκτασης γεγονότος,διαμορφώνοντας και την τοπική παράδοση.
Με την πάροδο των χρόνων, όμως, το έθιμο έχει ξεφύγει από τα αρχικά του όρια, επιφέροντας σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην περιοχή αλλά και στο θέμα τηςασφάλειας των κατοίκων και των χιλιάδων επισκεπτών. Σήμερα, παρά τα μέτρα προστασίας με συρματοπλέγματα, τα σπίτια εξακολουθούν να υφίστανται ζημιές, ενώ άνθρωποι, κυρίως ηλικιωμένοι και ιδιαίτερα συμπολίτες μας με ειδικές ανάγκες, αναγκάζονται να παραμένουν κλεισμένοι για ώρες στα σπίτια τους τα οποία δέχονται χιλιάδες ρουκέτες.
Επιπλέον, η κοπή δέντρων για καλύτερη πρόσβαση στους στόχους, καθώς και οι πυρκαγιές που προκαλούνται κατά τη ρίψη, αποτελούν πρακτικές που καταπατούν βασικά δικαιώματα, αλλοιώνοντας την ουσία της παράδοσης και επιβαρύνοντας το φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται ένα οξύμωρο φαινόμενο: από τη μία πλευρά το έθιμο τίθεται υπό περιορισμούς ή ακόμη και απαγορεύσεις για λόγους ασφάλειας και, από την άλλη, οι ίδιες οι τοπικές αρχές συμμετέχουν ενεργά σε σχετικές εκδηλώσεις και παρελάσεις, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για τη συνέπεια και τη στάση της Πολιτείας απέναντι στο ζήτημα.
Είναι επιτακτική ανάγκη η κατασκευή των ρουκετών να πραγματοποιείται αποκλειστικά σε απολύτως κατάλληλους και ειδικά διαμορφωμένους από τον Δήμοχώρους, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία. Οι χώροι αυτοί οφείλουν να διαθέτουν σωστό αερισμό, πλήρη μέτρα πυρασφάλειας, καθώς και όλα τα απαραίτητα μέσα ατομικής προστασίας για τους ρουκετατζήδες, ώστε να διασφαλίζεται η σωματική τους ακεραιότητα και να αποτρέπονται ατυχήματα.
Παράλληλα, είναι αυτονόητη υποχρέωση του Δήμου και της Περιφέρειας να αναλάβουν πλήρως την κάλυψη των νοσηλίων και της ιατρικής φροντίδας όλων των τραυματιών, μέχρι την πλήρη αποκατάστασή τους, ως ελάχιστη ένδειξη ευθύνης απέναντι στους πολίτες και στους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανό το έθιμο, συμμετέχουν ή πλήττονται από τη διεξαγωγή του.
Αξίζει να θυμηθούμε ότι το αρχικό έθιμο είχε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα: ήταν ένας συμβολικός εορτασμός με περιορισμένο αριθμό ρουκετών και συγκεκριμένη χρονική διάρκεια. Η προτροπή μου προς τον Δήμο Χίου είναι να αναλάβει πρωτοβουλία ώστε ο ρουκετοπόλεμος να επανέλθει στην αρχική και ασφαλή του μορφή. Στο παρελθόν, οι ρίψεις δεν ξεπερνούσαν τις περίπου 1.000 ρουκέτες από κάθε πλευρά και διαρκούσαν περίπου μισή ώρα, γεγονός που διασφάλιζε τόσο την ασφάλεια των κατοίκων όσο και την προστασία των ιδιοκτησιών. Αυτό πρέπει να γίνει και τώρα.
Παράλληλα, με βάση τη σημερινή εξέλιξη του εθίμου, μια ρεαλιστική πρόταση είναι η μεταφορά του σε χώρο όπου δεν θα απειλούνται ανθρώπινες ζωές και κατοικίες. Οι ρουκέτες θα μπορούσαν να εκτοξεύονται και να διασταυρώνονται προς τη θάλασσα, λαμβάνοντας από τον Δήμο όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας για τις βάρκες αλλά και τους ρουκετατζήδες, στην περιοχή ανάμεσα στο Πετροκάραβο και τον Αφανή Ναύτη, με στόχο τη διασταύρωση των πυρών πάνω από τη θάλασσα. Με αυτόν τον τρόπο θα διατηρηθεί το εντυπωσιακό θέαμα χωρίς κινδύνους για τους κατοίκους αλλά και τους ίδιους τους ρουκετατζήδες.
Με απόλυτο σεβασμό στην παράδοση αλλά και με προτεραιότητα την ασφάλεια, μπορούμε να προστατεύσουμε τον τόπο μας και να διασφαλίσουμε τη διάσωση του εθίμου αυτού που χαρακτηρίζει την τοπική μας παράδοση συνεχίζοντας να αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες, χωρίς να θίγει την καθημερινότητα και τα δικαιώματα των ανθρώπων που ζουν εδώ.
