Γράφει ο Σταύρος Παπαγιάννακης
Συχνά λέγεται και όχι άδικα ότι ο πλανήτης χρειάζεται έναν «αστυνομικό». Έναν παράγοντα ισχύος που θα λειτουργεί αποτρεπτικά, θα συγκρατεί τις ακραίες συμπεριφορές και θα επιβάλλει μια στοιχειώδη τάξη στο διεθνές σύστημα. Για δεκαετίες, αυτόν τον ρόλο τον έχει αναλάβει η Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι η ύπαρξη του αστυνομικού. Είναι το τι συμβαίνει όταν ο αστυνομικός ξεχνά ότι και ο ίδιος οφείλει να υπακούει σε κανόνες. Όταν η ισχύς μετατρέπεται σε αυθαιρεσία και η επιβολή τάξης σε ανεξέλεγκτη βία, τότε δεν μιλάμε πια για προστάτη της σταθερότητας. Μιλάμε για έναν ακόμα νταή. Για έναν αυταρχικό παίκτη που επιβάλλεται όχι για το κοινό καλό, αλλά επειδή μπορεί.
Οι τελευταίες εξελίξεις προκαλούν εύλογη ανησυχία. Η πίεση και η ρητορική που ασκείται γύρω από τη Γροιλανδία, αλλά και οι ανοιχτές απειλές προς το Ιράν, δείχνουν μια υπερδύναμη που δοκιμάζει τα όρια όχι μόνο των άλλων, αλλά και της ίδιας της διεθνούς ισορροπίας.
Η ιστορία έχει αποδείξει ότι η συσσώρευση πίεσης σπάνια οδηγεί σε ελεγχόμενες εκτονώσεις. Αντίθετα, συχνά παράγει απρόβλεπτες και επικίνδυνες αντιδράσεις. Ένα λάθος βήμα, μια λανθασμένη εκτίμηση, μια επίδειξη ισχύος παραπάνω απ’ όσο αντέχει το σύστημα, μπορεί να οδηγήσει σε εξελίξεις που κανείς δεν θα μπορεί πια να ελέγξει.
Ο κόσμος χρειάζεται σταθερότητα. Χρειάζεται κανόνες. Και ναι, ίσως χρειάζεται και έναν «αστυνομικό». Αλλά πάνω απ’ όλα χρειάζεται αυτοσυγκράτηση. Γιατί όταν ο αστυνομικός μετατρέπεται σε φόβητρο, τότε το πρόβλημα δεν είναι η αναρχία. Είναι η κατάχρηση εξουσίας.
