Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ανοίγει τα εργαστήριά της και παρουσιάζει τον αθέατο κόσμο της διάσωσης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Συντήρησης, ένας θεσμός που κάθε Οκτώβριο ενώνει μουσεία και φορείς πολιτισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, αποκτούν φέτος στη Χίο έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου προσκαλεί το κοινό να γνωρίσει από κοντά τον κρίσιμο, αλλά συχνά αθέατο, ρόλο των συντηρητών αρχαιοτήτων και έργων τέχνης.
Την Παρασκευή, στο Οσμανιέ Τζαμί του Φραγκομαχαλά, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τη διαδρομή ενός αρχαιολογικού ευρήματος: από τη στιγμή που βγαίνει στο φως της ανασκαφής, μέχρι να πάρει τη θέση του σε μια προθήκη μουσείου. Η δράση εντάσσεται στο πανευρωπαϊκό πρόγραμμα που προωθεί το Συμβούλιο της Ευρώπης, αναδεικνύοντας τη σημασία της συντήρησης ως πυλώνα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Από τη γη στο φως
Η προϊσταμένη της Εφορείας, Δέσποινα Τσαρδάκα, τονίζει πως η συντήρηση αποτελεί αναπόσπαστο κρίκο της αρχαιολογικής διαδικασίας: «Συνήθως, όταν μιλάμε για αρχαιολογία, σκεφτόμαστε τον αρχαιολόγο στο πεδίο. Όμως πίσω από κάθε αντικείμενο που εκτίθεται, υπάρχει μια ομάδα ειδικών – και οι συντηρητές είναι αυτοί που εξασφαλίζουν ότι η ιστορία διασώζεται και παραδίδεται ακέραιη», επισημαίνει.
Οι επισκέπτες της εκδήλωσης θα δουν στην πράξη τα στάδια του καθαρισμού, της συγκόλλησης και της αποκατάστασης αρχαίων κεραμικών, μια διαδικασία που απαιτεί λεπτότητα, επιστημονική γνώση και καλλιτεχνική ευαισθησία.
Ένα μνημείο – καθρέφτης της συνύπαρξης
Το Οσμανιέ Τζαμί, όπου θα πραγματοποιηθεί η δράση, αποτελεί το ιδανικό σκηνικό για να αναδειχθεί η πολυπολιτισμική ιστορία της Χίου. Όπως εξηγεί ο συντηρητής Βασίλης Αγιαννίδης, «το τέμενος βρίσκεται απέναντι από καθολική εκκλησία και κοντά στην παλιά εβραϊκή συνοικία· ένα σημείο που μαρτυρά αιώνες ειρηνικής συνύπαρξης».
Τα ευρήματα που θα παρουσιαστούν προέρχονται από διάφορες περιοχές του νησιού και χρονολογούνται από τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Μεταξύ τους, βυζαντινά πινάκια, γενοβέζικα πιάτα και κεραμικά των Αρμολίων, που αποκαλύπτουν την εμπορική και πολιτισμική ποικιλία της Χίου.
Το αθόρυβο έργο των συντηρητών
Η Κωνσταντίνα Κανταλή, συντηρήτρια αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, περιγράφει τη δουλειά της με πάθος: «Από τη στιγμή που φτάνουν τα αντικείμενα στο εργαστήριο, ξεκινά μια διαδικασία φροντίδας. Τα καθαρίζουμε, τα στεγνώνουμε, τα ταξινομούμε και προχωράμε στη συγκόλληση. Κάθε κομμάτι που επανέρχεται στη μορφή του είναι μια μικρή νίκη απέναντι στον χρόνο».
Η ίδια υπογραμμίζει ότι η στιγμή που ένα αντικείμενο επιστρέφει στο φως του μουσείου «είναι συγκινητική, γιατί νιώθεις πως συνέβαλες στο να συνεχιστεί η ιστορία».
Η σημασία της Ευρωπαϊκής Ημέρας Συντήρησης
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Συντήρησης δεν είναι απλώς μια αφορμή για ενημέρωση, αλλά μια υπενθύμιση της ευθύνης που έχουμε απέναντι στην πολιτιστική μας μνήμη. Ο θεσμός, που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, προβάλλει την επιστήμη της συντήρησης ως πράξη φροντίδας, σεβασμού και συνέχειας.
Όπως τονίζει η κ. Τσαρδάκα, «το κοινό συνήθως βλέπει το τελικό αποτέλεσμα. Με αυτή τη δράση θέλουμε να φανεί όλη η πορεία, όλη η επιστημονική δουλειά που προηγείται. Οι συντηρητές αξίζουν να βγουν στο φως γιατί χωρίς αυτούς, η ιστορία δεν θα μπορούσε να διασωθεί».
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου, μέσα από αυτή τη συμμετοχή, επιβεβαιώνει ότι ο πολιτισμός δεν είναι μόνο θέμα προβολής, αλλά κυρίως θέμα φροντίδας, γνώσης και συνέχειας, μια πράξη ευρωπαϊκής συνείδησης με ρίζες βαθιά ελληνικές.
