Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε τη Δευτέρα (20.7.2026) εκτελεστικό διάταγμα που ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή επιπρόσθετων τελωνειακών δασμών 50% σε σειρά προϊόντων από τον Καναδά. Η κίνηση αυτή ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους στη διαμάχη της Ουάσιγκτον με την Οττάβα, προκαλώντας παράλληλα έντονη αβεβαιότητα στη βορειοαμερικανική αγορά και στις επιχειρήσεις που έχουν οργανώσει τις αλυσίδες εφοδιασμού τους με βάση την ελεύθερη διακίνηση αγαθών στην περιοχή.
Οι νέοι δασμοί, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, αποτελούν απάντηση σε αυτό που η αμερικανική πλευρά περιγράφει ως «άνιση μεταχείριση» συγκεκριμένων αμερικανικών προϊόντων από τον Καναδά — κυρίως των αυτοκινήτων, των γαλακτοκομικών και των αλκοολούχων ποτών. Το μέτρο θα τεθεί σε ισχύ σε 30 ημέρες, αφήνοντας ένα στενό παράθυρο για διαβουλεύσεις, πιέσεις και πιθανές διπλωματικές κινήσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν το εύρος ή τη διάρκεια της απόφασης.
Παρότι η απόφαση περιγράφεται ως στοχευμένη, το εύρος των αγαθών που επηρεάζονται είναι εντυπωσιακά μεγάλο. Οι επιπρόσθετοι δασμοί θα εφαρμοστούν σε προϊόντα που ξεκινούν από κρασιά και αλκοολούχα ποτά, φτάνουν μέχρι μπαστούνια του χόκεϊ και εκτείνονται σε βιομηχανικά υλικά όπως το τσιμέντο. Με αυτόν τον τρόπο, η επιβολή δασμών 50% δεν περιορίζεται σε έναν μόνο κλάδο, αλλά αγγίζει τόσο την κατανάλωση όσο και την παραγωγή, αυξάνοντας το κόστος για εισαγωγείς, επιχειρήσεις και τελικά για τους καταναλωτές.
Δασμοί 50% σε προϊόντα από τον Καναδά: Τι αλλάζει στην πράξη
Το σημείο-κλειδί είναι ότι ορισμένα από τα προϊόντα που στοχοποιούνται εισάγονται στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού. Αυτό εντείνει την ανησυχία στην αγορά, καθώς δημιουργεί ερωτήματα για το πόσο σταθερό παραμένει το πλαίσιο κανόνων που υποτίθεται ότι διασφαλίζει προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις της περιοχής.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να στείλει διττό μήνυμα: αφενός ότι είναι διατεθειμένη να πιέσει σκληρά σε ζητήματα πρόσβασης στην αγορά και αφετέρου ότι δεν επιθυμεί να πυροδοτήσει συνολικό σοκ στους στρατηγικούς τομείς. Γι’ αυτό και εξαιρούνται ρητώς από τους νέους επιπρόσθετους δασμούς κλάδοι που θεωρούνται κρίσιμης σημασίας, όπως η ενέργεια, η ποτάσα, τα αλιεύματα και οι σπάνιες γαίες. Οι εξαιρέσεις αυτές δείχνουν ότι, παρά την κλιμάκωση, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να αποφύγει πλήγμα σε εφοδιαστικές αλυσίδες που θα μπορούσε να επιστρέψει ως μπούμερανγκ στην αμερικανική οικονομία.
Το ειδικό καθεστώς στο γάλα και η παλιά πληγή της αγοράς γαλακτοκομικών
Η πρόσβαση των αμερικανικών γαλακτοκομικών στην καναδική αγορά αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Οττάβα ότι δεν τηρεί τις δεσμεύσεις της, ενώ η καναδική πλευρά υποστηρίζει ότι εφαρμόζει τους κανόνες όπως προβλέπονται.
Στα τέλη του 2023, επιδιαιτητικός μηχανισμός που προβλέπεται από τη συμφωνία έδωσε δίκιο στον Καναδά, ο οποίος είχε περιορίσει το δασμολογικό καθεστώς στο αμερικανικό γάλα και στα γαλακτοκομικά — στην πράξη επιβάλλοντας ποσόστωση στις ποσότητες που μπορούν να εισάγονται αδασμολόγητα. Η αμερικανική κυβέρνηση κινήθηκε επανειλημμένα στο πλαίσιο της συμφωνίας χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά το τοπίο, με αποτέλεσμα η διαφωνία να παραμένει ενεργή και πολιτικά φορτισμένη.
Το μποϊκοτάζ στα αμερικανικά ποτά και η κλιμάκωση των αντιποίνων
Στη διένεξη για τα γαλακτοκομικά προστίθεται πλέον και το ζήτημα των αμερικανικών αλκοολούχων ποτών. Σχεδόν όλες οι καναδικές επαρχίες έχουν προχωρήσει σε μποϊκοτάζ, αποσύροντας αμερικανικά προϊόντα από τα ράφια. Η εξέλιξη αυτή, πέρα από την οικονομική της διάσταση, λειτουργεί ως ισχυρό πολιτικό σύμβολο, καθώς επηρεάζει άμεσα την ορατότητα των αμερικανικών brands στην καναδική αγορά.
Ο Τζέιμισον Γκριρ, αντιπρόσωπος του Λευκού Οίκου για το εμπόριο (USTR), υποστήριξε ότι «ο Καναδάς συνεχίζει να εφαρμόζει αντίποινα εναντίον των ΗΠΑ για τις προσπάθειές τους να επανεξισορροπήσουν το εμπόριο». Σύμφωνα με τον ίδιο, η καναδική πλευρά όχι μόνο αποσύρει αμερικανικά αλκοολούχα προϊόντα από τα ράφια, αλλά και «παρέχει καλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά γαλακτομικά προϊόντα» και «εφαρμόζει πλαφόν στις εξαγωγές αμερικανικών αυτοκινήτων» προς τον Καναδά από εταιρείες που έχουν επαναφέρει την έδρα τους στις ΗΠΑ. Οι αναφορές αυτές σκιαγραφούν μια ευρύτερη εικόνα αμοιβαίας δυσπιστίας, όπου κάθε εμπορικό μέτρο ερμηνεύεται ως πολιτική πίεση.
Πού οδηγεί η νέα σύγκρουση Ουάσιγκτον–Οττάβας
Το άμεσο αποτέλεσμα της απόφασης είναι η αύξηση της αβεβαιότητας: επιχειρήσεις που βασίζονται σε διασυνοριακές προμήθειες καλούνται να αναπροσαρμόσουν τιμές, συμβόλαια και παραγγελίες, ενώ οι καταναλωτές ενδέχεται να δουν αυξήσεις σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι οι δασμοί θα εφαρμοστούν έπειτα από 30 ημέρες αφήνει περιθώριο είτε για συμβιβασμό είτε για περαιτέρω κλιμάκωση, ανάλογα με τις αντιδράσεις της καναδικής κυβέρνησης και τις ισορροπίες στο εσωτερικό των δύο χωρών.
Σε κάθε περίπτωση, οι δασμοί 50% σε προϊόντα από τον Καναδά σηματοδοτούν τη μεγαλύτερη κλιμάκωση των τελευταίων μηνών και δείχνουν ότι η εμπορική αντιπαράθεση Τραμπ–Οττάβας περνά σε πιο επιθετική φάση. Αν δεν βρεθεί σύντομα κοινό έδαφος σε ζητήματα όπως τα γαλακτοκομικά, τα αλκοολούχα και οι όροι πρόσβασης στην αγορά, η νέα αυτή δασμολογική πραγματικότητα κινδυνεύει να παγιωθεί, επιβαρύνοντας τις εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών και δοκιμάζοντας τα όρια της περιφερειακής συνεργασίας στη Βόρεια Αμερική.
