Παρά την επιβολή αμερικανικών δασμών, το εμπόριο προϊόντων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και ΗΠΑ όχι μόνο δεν «φρέναρε», αλλά κατέγραψε ιστορικό υψηλό το 2025, αγγίζοντας το 1 τρισ. δολάρια (περίπου 875 δισ. ευρώ). Το εντυπωσιακό αυτό αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν αποτυπώνει ομοιόμορφα την πραγματικότητα για όλους τους κλάδους και τις οικονομίες. Πίσω από τον συνολικό αριθμό κρύβονται πιέσεις στη μεταποίηση, σημαντικές απώλειες για συγκεκριμένους εξαγωγικούς τομείς και μια σαφής ανακατανομή των «κερδισμένων» και των «χαμένων» στο διατλαντικό εμπόριο, όπως επισημαίνει ρεπορτάζ της εφημερίδας Η Καθημερινή με βάση μελέτη του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου IW.
Ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ: τι δείχνουν οι αριθμοί
Σύμφωνα με τη μελέτη του IW, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 7,7% και ανήλθαν στα 580 δισ. ευρώ. Από την άλλη πλευρά, οι αμερικανικές εξαγωγές προς την Ευρώπη ενισχύθηκαν κατά 2,2%, φτάνοντας τα 295 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν η διεύρυνση του εμπορικού πλεονάσματος της ΕΕ, το οποίο πλησίασε τα 285 δισ. ευρώ.
Με μια πρώτη ματιά, το ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ φαίνεται να ακυρώνει στην πράξη την αποτελεσματικότητα των δασμών. Όμως οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η εικόνα αυτή μπορεί να είναι παραπλανητική, καθώς σημαντικό τμήμα της αύξησης αποδίδεται σε «εμπροσθοβαρείς» παραγγελίες: εισαγωγείς έσπευσαν να προμηθευτούν ευρωπαϊκά προϊόντα πριν τεθούν σε ισχύ οι αμερικανικοί δασμοί τον Απρίλιο. Με άλλα λόγια, ένα μέρος της εμπορικής δραστηριότητας μεταφέρθηκε χρονικά προς τα εμπρός, δημιουργώντας μια πρόσκαιρα διογκωμένη εικόνα.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή μεταποίηση επηρεάστηκε αρνητικά συνολικά, δείχνοντας ότι τα υψηλά αθροιστικά μεγέθη δεν εξαλείφουν τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και αλυσίδες εφοδιασμού.
Οι δασμοί «χτύπησαν» την αυτοκινητοβιομηχανία και κυρίως τη Γερμανία
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι δασμοί αναδιαμορφώνουν το ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ είναι ο κλάδος των αυτοκινήτων. Οι εξαγωγές αυτοκινήτων και ανταλλακτικών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 20,4% το 2025. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα βαριά πτώση σε έναν τομέα που λειτουργεί ως «αιμοδότης» για πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες, τόσο μέσω θέσεων εργασίας όσο και μέσω επενδύσεων και τεχνογνωσίας.
Η Γερμανία, που πραγματοποιεί σχεδόν τα δύο τρίτα των εξαγωγών αυτοκινήτων της ΕΕ προς τις ΗΠΑ, κατέγραψε μείωση 18,9%. Η επίδοση αυτή δεν είναι απλώς ένας δείκτης δυσκολίας για έναν κλάδο· αποτελεί ένδειξη για το πώς μια στοχευμένη εμπορική πολιτική μπορεί να επιβαρύνει δυσανάλογα την ισχυρότερη εξαγωγική «μηχανή» της Ευρώπης.
Η εξέλιξη αυτή βοηθά να κατανοηθεί γιατί, παρά το συνολικό ρεκόρ, πολλοί επιχειρηματικοί κύκλοι στην Ευρώπη περιγράφουν την περίοδο ως ασταθή: άλλοι κλάδοι μπορούν να αντισταθμίσουν αριθμητικά τις απώλειες, αλλά αυτό δεν αναιρεί τον πόνο σε στρατηγικούς τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία.
Κερδισμένοι και χαμένοι: η εξαίρεση της Ιρλανδίας και οι λίγες θετικές εκπλήξεις
Ενώ τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ κατέγραψαν μείωση στις εξαγωγές αγαθών προς τις ΗΠΑ, υπήρξαν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις. Η πιο εντυπωσιακή ήταν η Ιρλανδία, η οποία κινήθηκε κόντρα στο ρεύμα με άνοδο 52,7% στις εξαγωγές της. Η εκτίναξη αποδίδεται κυρίως σε φαρμακευτικά και χημικά προϊόντα, κατηγορίες που εξαιρούνται από τους δασμούς.
Πέρα από την Ιρλανδία, αύξηση κατέγραψαν μόνο λίγες χώρες: η Τσεχία (+5,1%), η Ιταλία (+7,2%), η Δανία (+10,6%) και η Φινλανδία (+10,8%). Το μοτίβο αυτό δείχνει ότι το ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ δεν μοιράστηκε ισότιμα. Αντίθετα, η σύνθεση των εξαγωγών (τι ακριβώς πουλά κάθε χώρα) και το αν οι κατηγορίες αυτές επηρεάζονται από δασμούς, αποδείχθηκαν καθοριστικά.
Το εμπόριο υπηρεσιών: ιστορικό υψηλό, αλλά με ευρωπαϊκό έλλειμμα
Ιστορικό υψηλό σημείωσε και το εμπόριο υπηρεσιών μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, καθώς έφτασε τα 865 δισ. ευρώ. Εδώ όμως η εικόνα αντιστρέφεται: η ΕΕ παρουσίασε έλλειμμα 178 δισ. ευρώ στις υπηρεσίες. Όπως τονίζει η μελέτη, η διατλαντική εμπορική σχέση εμφανίζεται πολύ πιο ισορροπημένη όταν εξεταστούν μαζί αγαθά και υπηρεσίες, καθώς το ευρωπαϊκό πλεόνασμα στα αγαθά «συγκρούεται» με το ευρωπαϊκό έλλειμμα στις υπηρεσίες.
Ιδιαίτερα βαρύ ρόλο στις εισαγωγές υπηρεσιών της ΕΕ από τις ΗΠΑ παίζουν οι χρεώσεις για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας—άδειες λογισμικού, πατέντες και εμπορικά σήματα. Οι συγκεκριμένες χρεώσεις ξεπερνούσαν το 40% των εισαγωγών υπηρεσιών από τις ΗΠΑ και αυξήθηκαν κατά 13,7%, υπογραμμίζοντας τη δύναμη των αμερικανικών επιχειρήσεων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και άυλης αξίας.
Παρότι οι υπηρεσίες δεν έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής στο άμεσο στόχαστρο των αμερικανικών δασμών, η εμπορική αντιπαράθεση είχε έμμεσες επιπτώσεις. Ενδεικτικά, οι εισαγωγές ταξιδιωτικών υπηρεσιών από τις ΗΠΑ μειώθηκαν περίπου 8%. Σύμφωνα με τη συντάκτρια της μελέτης, Γκαλίνα Κόλεβ-Σέφερ, η κάμψη αυτή συνδέεται με τη μείωση των Ευρωπαίων τουριστών που ταξίδεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι σημαίνει αυτό για την επόμενη μέρα στις διατλαντικές σχέσεις
Το IW εκτιμά ότι η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ τείνει να ευνοεί περισσότερο την αμερικανική πλευρά, αλλά τη χαρακτηρίζει ως μια ρεαλιστική βάση συνεργασίας που μπορεί να διατηρηθεί. Το πιο κρίσιμο μήνυμα, ωστόσο, αφορά το μέλλον: τυχόν νέες δασμολογικές απειλές θα ενισχύσουν την αβεβαιότητα, θα δυσκολέψουν τον επιχειρηματικό σχεδιασμό και θα επιβαρύνουν τις δραστηριότητες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Συνολικά, το ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ αποδεικνύει ότι οι οικονομικοί δεσμοί παραμένουν εξαιρετικά ισχυροί ακόμη και σε περιβάλλον εμπορικών τριβών. Ταυτόχρονα, όμως, δείχνει πως οι μεγάλες επιδόσεις στους τίτλους δεν αρκούν για να περιγράψουν την πραγματική εικόνα: ορισμένοι κλάδοι, όπως η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, πληρώνουν υψηλό τίμημα, ενώ άλλοι, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα, επωφελούνται από εξαιρέσεις και συγκυρίες. Αν κάτι ξεχωρίζει από τα στοιχεία του 2025, είναι ότι το ρεκόρ στο εμπόριο ΕΕ – ΗΠΑ μπορεί να συνυπάρχει με σημαντικές απώλειες—και αυτή η αντίφαση είναι που θα καθορίσει τις πολιτικές και επιχειρηματικές αποφάσεις της επόμενης περιόδου.