Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί που επιβάλλει ο ευρωπαϊκός κανόνας για τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες επηρεάζουν έντονα τις αποφάσεις της κυβέρνησης για τις νέες παροχές, όχι μόνο το εκλογικό έτος 2027 αλλά και για την τετραετία μέχρι το 2030. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για το «πακέτο» της ΔΕΘ κινείται γύρω από το 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, αυτό το ποσό μπορεί να αυξηθεί εάν οι Βρυξέλλες αναγνωρίσουν την ικανότητα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει επιπλέον έσοδα από τις δράσεις κατά της φοροδιαφυγής.
Η διαδικασία κατάρτισης του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει ήδη καταρτίσει εγκύκλιο προς όλα τα υπουργεία, ζητώντας προτάσεις για τις δαπάνες και τις πολιτικές για την επόμενη τετραετία, μέχρι το τέλος Ιουλίου. Οι οδηγίες είναι αυστηρές: κάθε νέα μόνιμη δαπάνη πρέπει να παραμένει μέσα στα όρια που ορίζει ο ευρωπαϊκός κανόνας. Οι αιτήσεις για νέες παροχές, επιδοτήσεις ή ενισχύσεις θα εξετάζονται προσεκτικά με βάση τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος.
Η πρόκληση για τα υπουργεία
Αυτές οι διαδικασίες δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό κλίμα μεταξύ των υπουργείων καθώς αγωνίζονται να εξασφαλίσουν πρόσθετους πόρους. Κάθε αίτημα θα αξιολογείται σύμφωνα με την οικονομική ανάπτυξη και τις υποχρεώσεις της χώρας απέναντι στους ευρωπαϊκούς κανόνες. Ειδικότερα, αναμένονται ετήσιες αυξήσεις στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες γύρω στο 3% έως 3,6% μέχρι το 2029, όμως οι επιπτώσεις του πληθωρισμού ενδέχεται να μειώσουν τις πραγματικές κοινωνικές ενισχύσεις.
Οι επιρροές του πληθωρισμού στις κοινωνικές δαπάνες
Ο σχεδιασμός για την κατηγορία των μεταβιβάσεων, που περιλαμβάνει κοινωνικές παροχές και επιδοτήσεις, είναι αποκαλυπτικός. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι θετικές αλλαγές θα είναι περιορισμένες για την τριετία 2027-2029, με το 2030 να έχει αρνητικό πρόσημο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαρρέουν, οι μεταβιβάσεις από 35,788 δισ. ευρώ το 2027 σχεδιάζονται να φτάσουν τα 36,385 δισ. ευρώ το 2029, ενώ το 2030 προβλέπεται πτώση στα 36,377 δισ. ευρώ. Η συνολική αύξηση στο δημοσιονομικό διάστημα είναι μόλις 648,5 εκατ. ευρώ, καταδεικνύοντας τις περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης των κοινωνικών δαπανών.
Η χρηματοδότηση των κοινωνικών παροχών
Οι πρόσθετες παροχές που ανακοινώνονται κάθε χρόνο θα χρηματοδοτούνται είτε από την υπεραπόδοση των εσόδων είτε από ανακατανομή πόρων εντός του προϋπολογισμού ή περικοπές δαπανών. Στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι ένα σημαντικό μέρος του δημοσιονομικού χώρου τα επόμενα χρόνια θα προέλθει από τη μόνιμη ενίσχυση των φορολογικών εσόδων μέσω της ψηφιοποίησης και των νέων εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής. Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν το ψηφιακό πελατολόγιο και την εισαγωγή ψηφιακής κάρτας εργασίας, που συμβάλλουν στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Οι επιπτώσεις της οικονομίας στο μέλλον των κοινωνικών δαπανών
Είναι σημαντικό να παρακολουθούμε τις εξελίξεις αρκετών παραμέτρων, όπως η ανάπτυξη του ΑΕΠ και ο πληθωρισμός, οι οποίοι επηρεάζουν άμεσα τις κοινωνικές δαπάνες. Αν και οι προβλέψεις για την ανάπτυξη της οικονομίας εμφανίζονται θετικές, οι νέες ενεργειακές προκλήσεις ενδέχεται να ανακόψουν την πρόοδο. Οι εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να παρουσιάσει αύξηση, κατατάσσοντας τις ελληνικές κοινωνικές παροχές σε δυσμενέστερη θέση στο πλαίσιο της οικονομίας.
