Συνέντευξη στο ένθετο Enjoy και τη δημοσιογράφο Μαρία Ανδρέου παραχώρησε ο Γεράσιμος Γεννατάς, με αφορμή τη συμμετοχή του στη βιογραφική παράσταση για τη ζωή του Μανώλη Χιώτη. Ο γνωστός ηθοποιός, με λόγο στοχαστικό και αιχμηρό, μιλά για τις αξίες του σύγχρονου ανθρώπου, για όσα τον συγκινούν στους άλλους, αλλά και για έναν φόβο που, όπως παραδέχεται, τον ακολουθεί: μήπως όσα θεωρούμε αυτονόητα και δωρεάν στη ζωή πάψουν να είναι.
Ο Γεράσιμος Γεννατάς δεν περιορίζεται σε μια τυπική καλλιτεχνική κουβέντα. Αντίθετα, αξιοποιεί την αφορμή της παράστασης για να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για την κοινωνία, για την παιδεία, για την ταυτότητά μας, αλλά και για τη σχέση μας με τον πολιτισμό. Μέσα από τα λόγια του διακρίνεται μια ανησυχία που δεν αφορά μόνο την τέχνη ή το θέατρο, αλλά τον τρόπο που ζούμε, καταναλώνουμε και αντιλαμβανόμαστε το «πολύτιμο».
Γεράσιμος Γεννατάς: αξίες, κρίση και ταυτότητα στην Ελλάδα του σήμερα
Σύμφωνα με τον Γεράσιμο Γεννατάς, η πραγματική κρίση που βιώνει η χώρα δεν είναι πρωτίστως οικονομική. Είναι κρίση αξιών και ταυτότητας — και, όπως επισημαίνει, αυτό συνδέεται άμεσα με την παιδεία μας. Ο ίδιος θέτει ένα ερώτημα που μοιάζει απλό, αλλά είναι βαθιά αποκαλυπτικό: τι ακούμε σήμερα, τι μας εμπνέει, τι επιλέγουμε να κάνουμε μέρος της καθημερινότητάς μας;
«Ακούστε σήμερα τα τραγούδια μας», προτρέπει, θυμίζοντας πως στην εποχή του Χιώτη μελοποιούσαν ποίηση. Η σύγκριση δεν γίνεται για να εξιδανικευτεί το παρελθόν, αλλά για να φωτίσει το παρόν: ποια είναι η φιλοσοφία μας σήμερα; Πού στρέφουμε την προσοχή μας; Σε τι θέλουμε πραγματικά να εμβαθύνουμε;
Ο ηθοποιός δείχνει να πιστεύει ότι η κυρίαρχη κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: «Όλα είναι γύρω από την αγορά και την ύλη». Σε έναν κόσμο που μετράει τα πάντα με όρους κέρδους, αριθμών και εικόνας, η πνευματική καλλιέργεια μοιάζει να περνά σε δεύτερη μοίρα. Κι αυτό, όπως αφήνει να εννοηθεί, δεν είναι απλώς πολιτισμικό ζήτημα· είναι ζήτημα ταυτότητας.
Η τέχνη ως αντίσταση: το θέατρο μιλά ακόμη για ανθρωπότητα
Μέσα σε αυτό το τοπίο, ο Γεράσιμος Γεννατάς βλέπει στο θέατρο και στις τέχνες μια από τις τελευταίες μορφές αντίστασης. Όχι με την έννοια της εύκολης καταγγελίας, αλλά ως χώρο όπου επιμένουν να τίθενται ερωτήματα για την ανθρωπότητα, τις αξίες και τις σχέσεις.
«Θεωρώ ότι το θέατρο και οι τέχνες είναι οι μόνες που αντιστέκονται. Το θέατρο μιλά ακόμη για αξίες, για την ανθρωπότητα», δηλώνει. Σε μια εποχή που ο δημόσιος διάλογος συχνά γίνεται θορυβώδης, επιφανειακός ή πλήρως εμπορευματοποιημένος, η σκηνή παραμένει ένας χώρος όπου μπορεί να ακουστεί κάτι ουσιαστικό: μια ιστορία, μια εμπειρία, μια αλήθεια που δεν χωράει σε τίτλους και γρήγορες εντυπώσεις.
Η επιλογή του να πρωταγωνιστεί σε μια βιογραφική παράσταση για τον Μανώλη Χιώτη αποκτά έτσι έναν επιπλέον συμβολισμό. Δεν είναι μόνο η αναβίωση μιας μεγάλης μορφής του ελληνικού τραγουδιού, αλλά και μια υπενθύμιση ότι κάποτε ο πολιτισμός δεν ήταν απλώς προϊόν — ήταν τρόπος να διαμορφώνεται συνείδηση.
Ο φόβος του Γεράσιμου Γεννατά: μήπως τα δωρεάν αγαθά πάψουν να είναι δωρεάν
Από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της συνέντευξης είναι η εξομολόγησή του για έναν φόβο που, όπως λέει, δεν είναι θεωρητικός, αλλά απολύτως ρεαλιστικός: «Φοβάμαι μήπως όλα τα ωραία πράγματα στη ζωή που είναι δωρεάν, θάλασσα, νερό, βουνά, πάψουν να είναι δωρεάν και ιδιωτικοποιηθούν και αυτά για το κέρδος».
Η διαπίστωση αυτή λειτουργεί σαν καμπανάκι. Γιατί η θάλασσα, το νερό, η φύση γενικότερα, δεν είναι απλώς «τοπίο» ή «ευκολία». Είναι κοινά αγαθά, σημεία αναφοράς για τη συλλογική μας ζωή, αναπνοές ελευθερίας, κομμάτια μιας καθημερινότητας που δεν θα έπρεπε να κοστολογείται. Κι όμως, σε έναν κόσμο που όλα μπορούν να γίνουν «υπηρεσία», ο φόβος της ιδιωτικοποίησης δεν μοιάζει ακραίος.
Ο Γεράσιμος Γεννατάς θέτει και το πιο κρίσιμο ερώτημα: «Θα μας αρέσει να γίνει κάτι τέτοιο; Νομίζω πως όχι, γι’ αυτό θα πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση». Η επαγρύπνηση, όπως την εννοεί, δεν είναι μια κατάσταση μόνιμου θυμού. Είναι μια συνειδητή στάση: να μην παραιτούμαστε από το δικαίωμα στο κοινό, στο ανοιχτό, στο ανθρώπινο.
Τι αγαπά στη ζωή: ευγένεια, σεβασμός και «χάρη εκ των έσω»
Κλείνοντας, ο ηθοποιός μιλά για όσα αγαπά στους ανθρώπους και στη ζωή, επιλέγοντας έννοιες απλές αλλά σπάνιες στην πράξη: «η ευγένεια, ο σεβασμός, η αλληλεγγύη, η ομορφιά, η λεβεντιά, η χάρη εκ των έσω». Στέκεται ιδιαίτερα στο ψυχικό σθένος, φέρνοντας ως παράδειγμα τον Χιώτη — μια μορφή που, πέρα από το ταλέντο, κουβαλούσε αντοχή και εσωτερική δύναμη.
Και εδώ επιστρέφει, έμμεσα, στο ίδιο μοτίβο: πολλά από τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή είναι δωρεάν. Δεν αγοράζονται, δεν επιβάλλονται, δεν αποκτώνται με προβολή. Χτίζονται με στάση, με χαρακτήρα, με επιλογές. Κι όμως, όπως παρατηρεί, «στην εποχή μας κυριαρχούν η κακία, ο ανταγωνισμός, η ζήλια, ο υπολογισμός, το συμφέρον» — ένα αρνητικό κλίμα που αφήνει λιγότερο χώρο για αρμονία.
Η φωνή του Γεράσιμου Γεννατά δεν είναι απαισιόδοξη από συνήθεια. Είναι προειδοποιητική από ανάγκη. Και το μήνυμα που μένει στο τέλος είναι καθαρό: αν δεν προστατεύσουμε όσα είναι κοινά, όσα είναι δωρεάν, όσα είναι ουσιαστικά, κινδυνεύουμε να ξυπνήσουμε σε μια πραγματικότητα όπου ακόμα και τα πιο αυτονόητα θα έχουν τιμή. Γι’ αυτό, όπως λέει, πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση.
