Μια αεροπορική τραγωδία παραλίγο να γραφτεί τον Απρίλιο του 2025 στο αεροδρόμιο του Λούτον, σε πτήση από το Λονδίνο προς την Αθήνα. Σύμφωνα με την Corriere della Sera, το συμβάν κρίθηκε τόσο οριακό, ώστε η αποφυγή δυστυχήματος μετρήθηκε όχι σε λεπτά, αλλά σε περίπου δύο δευτερόλεπτα.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ένα Boeing 737 Max που εκτελούσε την πτήση 5411 Λονδίνο–Αθήνα για τη low cost Wizz Air, με 162 επιβάτες, δύο πιλότους και τέσσερις αεροσυνοδούς.
Η ιταλική εφημερίδα μεταδίδει ότι το αεροσκάφος «απέφυγε κατά 162 μέτρα — δηλαδή για λίγο περισσότερο από δύο δευτερόλεπτα — ένα αεροπορικό δυστύχημα», επειδή οι πιλότοι εισήγαγαν λανθασμένες παραμέτρους πτήσης στον υπολογιστή του αεροσκάφους.
Το αποτέλεσμα ήταν να απογειωθεί σχεδόν στο τέλος του διαδρόμου, με εξαιρετικά περιορισμένο περιθώριο ασφαλείας. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά η Corriere della Sera, «άλλα πέντε, έξι δευτερόλεπτα και το αεροσκάφος θα μπορούσε να είχε προσκρούσει στη σιδηροδρομική γραμμή και σε έναν αυτοκινητόδρομο που βρίσκονται μετά το τέλος του αεροδιαδρόμου».
Το περιστατικό, ωστόσο, δεν έγινε άμεσα γνωστό. Δημοσιοποιήθηκε «μόλις στις 9 Ιουλίου» μέσα από δελτίο του Air Accidents Investigation Branch (AAIB), του βρετανικού οργανισμού που διερευνά ζητήματα ασφάλειας στις αερομεταφορές. Στην έρευνα αναφέρεται επίσης εμπλοκή αεροσκάφους της Ascend Airways, μιας βρετανικής εταιρείας τσάρτερ (που πλέον δεν δραστηριοποιείται), η οποία κατά περιόδους αιχμής παρείχε αεροσκάφη και πληρώματα σε άλλες αεροπορικές.
Πώς το Boeing 737 Max γλίτωσε στο παρά πέντε
Το κλειδί του συμβάντος, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που επικαλείται η Corriere della Sera και η ανακοίνωση του AAIB, ήταν μια αλλαγή που έγινε ενώ το αεροσκάφος ήδη βρισκόταν στη διαδικασία τροχοδρόμησης. Ο κυβερνήτης —με εμπειρία 10.000 ωρών πτήσης, εκ των οποίων οι 3.000 στο συγκεκριμένο μοντέλο— είχε αρχικά προετοιμάσει την απογείωση με πλήρη χρήση του διαδρόμου, μια διαδικασία που υπολογιζόταν περίπου στα 25 δευτερόλεπτα για την ευθυγράμμιση και εκτέλεση της απογείωσης από το προβλεπόμενο σημείο.
Κατά την τροχοδρόμηση, όμως, ο πύργος ελέγχου έδωσε τη δυνατότητα στο πλήρωμα να συντομεύσει τη διαδρομή και να απογειωθεί από διασταύρωση (intersection departure), αντί να διανύσει ολόκληρο το μήκος του διαδρόμου. Η επιλογή αυτή είναι συνηθισμένη σε πολλά αεροδρόμια, ειδικά όταν υπάρχει αυξημένη κίνηση, καθώς βοηθά στην καλύτερη ροή των πτήσεων. Προϋποθέτει, όμως, κάτι απολύτως κρίσιμο: να επιβεβαιωθεί ότι όλα τα δεδομένα απόδοσης (performance) και οι ταχύτητες απογείωσης έχουν υπολογιστεί και περαστεί σωστά στο σύστημα.
Εκεί, σύμφωνα με τους Βρετανούς ερευνητές, έγινε το καθοριστικό λάθος. Ο κυβερνήτης και ο συγκυβερνήτης αποδέχθηκαν τη συντομότερη διαδρομή «αλλά χωρίς να επαληθεύσουν σωστά ότι οι ταχύτητες απογείωσης (οι λεγόμενες V speeds) που είχαν υπολογιστεί για την απογείωση από το συντομότερο σημείο είχαν πράγματι ενημερωθεί στον Flight Management Computer», δηλαδή στον εν πτήσει υπολογιστή διαχείρισης της πτήσης.
Με απλά λόγια: η απογείωση εκτελέστηκε με δεδομένα που δεν αντιστοιχούσαν στη νέα, μικρότερη διαθέσιμη απόσταση.
Τι δείχνουν οι αριθμοί: Απόσταση, V-speeds και οριακό ύψος
Η έρευνα καταγράφει ότι το διαθέσιμο μήκος απογείωσης από τη διασταύρωση Α ήταν 1.771 μέτρα, αντί για τα 2.116 μέτρα του πλήρους διαδρόμου. Αν οι παράμετροι ισχύος και ταχύτητας δεν προσαρμοστούν σωστά, το αεροσκάφος μπορεί να χρειαστεί περισσότερη απόσταση για να φτάσει σε ασφαλές σημείο απογείωσης και να αποκτήσει επαρκή ρυθμό ανόδου.
Αυτό ακριβώς συνέβη: το Boeing 737 Max χρειάστηκε πολύ περισσότερο χώρο από τον αναμενόμενο και τελικά απογειώθηκε με μόλις 162 μέτρα ασφαλτοστρωμένου διαδρόμου να απομένουν. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ύψος με το οποίο πέρασε πάνω από το τέλος του διαδρόμου: λιγότερο από τέσσερα μέτρα, τη στιγμή που οι διεθνείς κανονισμοί προβλέπουν ελάχιστο όριο 10,67 μέτρων ώστε να υπάρχει επαρκές περιθώριο απόστασης από πιθανά εμπόδια.
Οι ερευνητές εξέτασαν και οπτικό υλικό από κάμερες παρακολθησης του αεροδρομίου. Σε σύγκριση με «κανονικές» απογειώσεις, η διαφορά ήταν εμφανής: το αεροσκάφος φαινόταν να πετά τόσο χαμηλά ώστε να είναι μόλις ορατό πάνω από τα κτήρια του αεροδρομίου. Και παρότι η πτήση έφτασε κανονικά στην Αθήνα, το συμβάν ανέδειξε πόσο λεπτή μπορεί να γίνει η γραμμή ανάμεσα στην ομαλή επιχειρησιακή ροή και σε έναν δυνητικά καταστροφικό συνδυασμό παραγόντων.
Η θέση της Wizz Air και τα συμπεράσματα της έρευνας
Η Corriere della Sera αναφέρει ότι εκπρόσωπος της Wizz Air δήλωσε πως «η ασφάλεια αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητά μας και λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη τα συμπεράσματα της έρευνας της AAIB». Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, η AAIB «χαρακτήρισε αυτό το περιστατικό ως μεμονωμένο διαδικαστικό σφάλμα του πληρώματος πτήσης» και δεν εντόπισε τεχνική ανεπάρκεια ούτε αδυναμία στο σύστημα διαχείρισης ασφάλειας της εταιρείας.
Ο εκπρόσωπος πρόσθεσε επίσης ότι οι αερομεταφορείς με τους οποίους συνεργάζεται η Wizz Air υπόκεινται σε συνεχή εποπτεία: παρακολούθηση επιδόσεων, ελέγχους ασφάλειας και επιθεωρήσεις, ώστε να διασφαλίζεται συμμόρφωση τόσο με τις κανονιστικές απαιτήσεις όσο και με τα επιχειρησιακά πρότυπα της εταιρείας.
Η υπόθεση αυτή, όπως την παρουσιάζει η Corriere della Sera, δεν αφορά μόνο ένα λάθος καταχώρισης ή μια «άτυχη στιγμή». Αναδεικνύει πόσο κρίσιμη είναι η πειθαρχία στις διαδικασίες, ειδικά όταν αλλάζουν οι συνθήκες την τελευταία στιγμή—όπως μια συντόμευση απογείωσης που μειώνει δραστικά τη διαθέσιμη απόσταση. Σε τέτοια σενάρια, ο έλεγχος των V-speeds και η επιβεβαίωση των δεδομένων στον Flight Management Computer δεν είναι τυπικότητα, αλλά η δικλίδα που κρατά την πτήση εντός ασφαλών ορίων.
Στο τέλος, η πτήση Λονδίνο–Αθήνα ολοκληρώθηκε χωρίς τραυματισμούς και χωρίς ζημιές. Όμως το γεγονός ότι, σύμφωνα με την Corriere della Sera, η αποφυγή της τραγωδίας κρίθηκε σε δύο δευτερόλεπτα λειτουργεί ως υπενθύμιση: στην αεροπορία, η ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία ή την εμπειρία, αλλά και από την αυστηρή, αδιάκοπη εφαρμογή των διαδικασιών—ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις παίρνονται υπό πίεση χρόνου και επιχειρησιακής ροής.
