Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έκανε δηλώσεις με έντονο τόνο λίγο πριν από τη συνάντησή του με τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο παράλληλες εξελίξεις που, όπως τις παρουσίασε ο ίδιος, επηρεάζουν άμεσα τη διεθνή ασφάλεια: η προειδοποίηση προς το Ιράν για ενδεχόμενα νέα αμερικανικά πλήγματα και η πρόθεση των ΗΠΑ να δώσουν στην Ουκρανία άδεια για την παραγωγή συστημάτων Patriot, μια κίνηση που θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στην αεράμυνα της χώρας.
Μήνυμα αποτροπής και σκληρή ρητορική
Ο Τραμπ προειδοποίησε ανοιχτά την Τεχεράνη ότι, μετά τα χθεσινά πλήγματα, είναι «πολύ, πολύ πιθανό» οι Ηνωμένες Πολιτείες να προχωρήσουν και σε νέα επίθεση την Τετάρτη (8/7). Με φρασεολογία που στόχευε στην αποτροπή, υπογράμμισε ότι τα χτυπήματα ήταν «πολύ σκληρά» και επανέλαβε πως ενδέχεται να ακολουθήσει συνέχεια μέσα στη νύχτα. «Θα τους δώσω μια μικρή προειδοποίηση. Θα τους χτυπήσουμε σκληρά απόψε», είπε χαρακτηριστικά, ανεβάζοντας κατακόρυφα το θερμόμετρο των δηλώσεων.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς ενός ναυτικού αποκλεισμού που θα αφορά αποκλειστικά το Ιράν. Όπως το περιέγραψε, ο αποκλεισμός δεν θα επηρεάζει άλλα κράτη ή διεθνή ναυσιπλοΐα πέραν των ιρανικών δραστηριοτήτων: «Ενδέχεται να επιβάλουμε ξανά τον αποκλεισμό και ο αποκλεισμός θα αφορά μόνο το Ιράν, όλοι οι άλλοι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν», ανέφερε.
Στην ίδια γραμμή, υποτίμησε την πιθανή ιρανική αντίδραση στη θάλασσα, κάνοντας λόγο για νάρκες και μικρά σκάφη. Είπε ότι το Ιράν «θα τοποθετήσει μερικές νάρκες αν μπορεί», όμως πρόσθεσε ότι κάτι τέτοιο είναι δύσκολο καθώς –σύμφωνα με τον ίδιο– οι ΗΠΑ «εξουδετερώνουν αυτά τα μικρά σκάφη».
Επιπλέον, ανέφερε πως χώρες του ΝΑΤΟ αναμένεται να στείλουν ναρκαλιευτικά στα Στενά του Ορμούζ, μια περιοχή με κρίσιμη σημασία για την παγκόσμια ροή ενέργειας και τη ναυσιπλοΐα.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Τραμπ είχε επανέλθει λέγοντας πως η αρχική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με την Ισλαμική Δημοκρατία «έχει λήξει», κατηγορώντας Ιρανούς αξιωματούχους ότι δεν τήρησαν όσα είχαν διαπραγματευτεί. Το μήνυμά του ήταν σαφές: η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι έχει περιθώριο να κλιμακώσει εάν εκτιμήσει πως οι δεσμεύσεις δεν τηρούνται.
Άδεια στην Ουκρανία για την παραγωγή συστημάτων Patriot
Στο δεύτερο μεγάλο σκέλος των δηλώσεών του, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χορηγήσουν άδεια στην Ουκρανία για την κατασκευή πυραύλων Patriot, παρουσιάζοντας την κίνηση ως πρακτική λύση και ταυτόχρονα ως απάντηση στις επαναλαμβανόμενες ουκρανικές αιτιάσεις ότι η δυτική βοήθεια δεν επαρκεί. Απευθυνόμενος στον Ζελένσκι, που καθόταν δίπλα του, είπε: «Θα σας χορηγήσουμε άδεια για την κατασκευή πυραύλων Patriot. Αυτό είναι πολύ ωραίο. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα μπορείτε να παραπονιέστε ότι δεν σας δίνουμε αρκετά».
Διευκρίνισε επίσης πως προτιμά τα Patriot ως αμυντικό όπλο, σε αντίθεση με επιθετικά συστήματα. Η επισήμανση αυτή έχει σημασία, καθώς τα Patriot θεωρούνται κρίσιμο εργαλείο αναχαίτισης, ειδικά απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους που πετούν με υψηλές ταχύτητες και ακολουθούν απότομη τροχιά, γεγονός που δυσκολεύει την κατάρριψή τους. Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα ζητήσει περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης αμερικανικής κατασκευής, ακριβώς επειδή το συγκεκριμένο σύστημα παραμένει βασικός πυλώνας της ουκρανικής αεράμυνας.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι μπορεί να ασκηθεί πίεση στις εταιρείες που εμπλέκονται στην παραγωγή, σημειώνοντας: «Έχουμε μεγάλη επιρροή στις εταιρείες… που κατασκευάζουν το σύστημα “Patriot”». Μάλιστα πρόσθεσε ότι δεν έχει ενημερωθεί ακόμη η εταιρεία, αλλά εμφανίστηκε βέβαιος ότι «θα ενθουσιαστούν». Υπενθυμίζεται ότι η Lockheed Martin είναι ο κύριος ανάδοχος για τους πυραύλους αναχαίτισης που χρησιμοποιούνται στο σύστημα Patriot.
«Δύσκολοι» και οι δύο, αλλά ανοιχτό το παράθυρο διαλόγου
Στη συνέχεια, ο Τραμπ επανέλαβε ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία επιθυμούν να τελειώσει ο πόλεμος, όμως χαρακτήρισε «δύσκολους» και τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Παρά την κριτική, άφησε περιθώριο αισιοδοξίας, μιλώντας για πιθανή συνάντηση των δύο ηγετών: «Ο Πούτιν θα συναντηθεί και ο Ζελένσκι θα συναντηθεί, και θα συμβεί κάτι θετικό. Ελπίζω να συμβεί σύντομα».
Αναφέρθηκε επίσης στις ουκρανικές επιθέσεις με drones σε βάθος ρωσικού εδάφους, εναντίον διυλιστηρίων και εγκαταστάσεων αμυντικής παραγωγής. Τις χαρακτήρισε «κλιμάκωση», αλλά ταυτόχρονα υποστήριξε ότι μπορεί να είναι μια κίνηση που «συμβάλλει στο τέλος» του πολέμου.
Σε ένα ακόμη χαρακτηριστικό στιγμιότυπο, ο Τραμπ είπε ότι σκοπεύει να μιλήσει με τον Πούτιν αργότερα την ίδια μέρα και, μπροστά στους δημοσιογράφους, τους κάλεσε να του απευθύνουν ερώτηση «για τον Πούτιν». Το σχόλιο προκάλεσε στιγμιαία σύγχυση, όμως ο ίδιος διευκρίνισε πως δεν μπερδεύτηκε, απλώς ήθελε να μεταφέρει το ενδιαφέρον στη συνομιλία που θα ακολουθούσε.
Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι θέλει να συζητήσει «μερικές πολύ σημαντικές λεπτομέρειες» με τον Αμερικανό πρόεδρο και εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο Τραμπ θα κάνει ό,τι μπορεί για να σταματήσει ο πόλεμος. Υποστήριξε επίσης ότι οι όροι του Πούτιν για την ειρήνη μεταβάλλονται, καθώς –κατά την εκτίμησή του– η Ρωσία χάνει πρωτοβουλία στο πεδίο. Τόνισε ακόμη τη μετατόπιση του πολέμου προς την τεχνολογία και τον έλεγχο του ουρανού, επισημαίνοντας ότι τα drones και η στρατιωτική καινοτομία έχουν αλλάξει τον τρόπο που διεξάγονται οι επιχειρήσεις.
Κλείνοντας, ο Τραμπ αναφέρθηκε στο κλίμα εντός της Συνόδου του ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι υπήρχε «πολλή αγάπη» και «μεγάλη ενότητα» στην αίθουσα, με εμφανή στήριξη προς την Ουκρανία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δηλώσεις του συνδύασαν πίεση προς το Ιράν με μια κίνηση ενίσχυσης της ουκρανικής άμυνας μέσω άδειας για την παραγωγή συστημάτων Patriot, επιχειρώντας να δείξει ότι οι ΗΠΑ μπορούν ταυτόχρονα να αποτρέπουν, να στηρίζουν συμμάχους και να διαμορφώνουν τους όρους των επόμενων διπλωματικών βημάτων.
