Κλιμακώνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό πέρασμα: αποτελούν νευραλγικό κόμβο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και, ταυτόχρονα, πεδίο όπου συγκρούονται στρατηγικές επιδιώξεις, κόκκινες γραμμές και πολιτικά μηνύματα. Μέσα σε αυτό το εύθραυστο σκηνικό, η ένταση στη Μέση Ανατολή παίρνει πλέον χαρακτηριστικά ανοιχτής αναμέτρησης, με το Ιράν να απαντά στρατιωτικά και την Ουάσιγκτον να ανεβάζει τους τόνους.
Την Κυριακή, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον του Μπαχρέιν και του Κουβέιτ, παρουσιάζοντάς τες ως αντίδραση στις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές που έπληξαν στόχους στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Παράλληλα, η Τεχεράνη προειδοποίησε πως, αν οι επιθέσεις συνεχιστούν, θα προχωρήσει σε «πλήρη διακοπή» των διαπραγματεύσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη για τον τερματισμό του πολέμου και την αποκλιμάκωση. Η νέα αυτή κλιμάκωση δεν περιορίζεται σε στρατιωτικούς υπολογισμούς: απειλεί να τινάξει στον αέρα ένα ήδη εύθραυστο πλαίσιο συνεννόησης και να μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε μόνιμη εστία ανάφλεξης.
Στενά του Ορμούζ: το πέρασμα που πυροδοτεί την αντιπαράθεση
Οι προσπάθειες επαναλειτουργίας και «εξασφάλισης» των Στενών του Ορμούζ χωρίς την άμεση εποπτεία του Ιράν λειτούργησαν ως καταλύτης για την ανταλλαγή πυρών που πλέον μαστίζει την περιοχή. Η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες το στενό ως διεθνές πέρασμα, παρότι γεωγραφικά εφάπτεται των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη επιμένει ότι μόνο η ίδια δικαιούται να διαχειρίζεται το στενό, δηλαδή τη στενή είσοδο του Περσικού Κόλπου που κάποτε μετέφερε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τον ισχυρισμό αυτό επανέλαβε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, κατά την επίσημη επίσκεψή του στο Ιράκ την Κυριακή, προειδοποιώντας ότι κάθε «παρέμβαση» ή προσπάθεια θέσπισης νέων, ξεχωριστών ρυθμίσεων πέρα από εκείνες που εφαρμόζει σήμερα η Ισλαμική Δημοκρατία θα οδηγήσει σε περαιτέρω επιπλοκές, θα καθυστερήσει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και θα ανεβάσει το επίπεδο έντασης. Με άλλα λόγια, η Τεχεράνη μεταφράζει το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ σε ζήτημα κυριαρχίας και ασφάλειας, απορρίπτοντας πρωτοβουλίες που περιορίζουν τον ρόλο της.
Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν και οι όροι μιας εύθραυστης συμφωνίας
Παρά τη στρατιωτική ένταση, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν συνεχίζουν να συζητούν τους όρους μιας προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας. Στο τραπέζι βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα: οι ρυθμίσεις για τη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ, η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και των κυρώσεων, καθώς και το ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Σύμφωνα με μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε νωρίτερα μέσα στον μήνα, οι δύο πλευρές έχουν περιθώριο 60 ημερών για να κλειδώσουν τις λεπτομέρειες. Ωστόσο, οι νέες επιθέσεις απειλούν να υπονομεύσουν το πλαίσιο πριν καν οριστικοποιηθεί.
Η συγκυρία είναι ακόμη πιο σύνθετη επειδή το μέτωπο του Λιβάνου παραμένει ενεργό. Οι συνεχιζόμενες μάχες εκεί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον θάνατο Ισραηλινού στρατιώτη από πυρά της Χεζμπολάχ νωρίς την Κυριακή, προσθέτουν πίεση στις συνομιλίες και διευρύνουν το ρίσκο γενικευμένης ανάφλεξης.
Επιθέσεις σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ: μήνυμα προς τις χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις
Οι επιθέσεις του Ιράν στοχεύουν κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις, στέλνοντας μήνυμα ότι το κόστος της σύγκρουσης μπορεί να επεκταθεί πέρα από το άμεσο πεδίο αντιπαράθεσης. Ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αεράμυνας αναχαίτισαν εισερχόμενα ιρανικά drones και πυραύλους το πρωί της Κυριακής, σχεδόν αμέσως μετά τις αμερικανικές επιδρομές. Το Κουβέιτ, όπου βρίσκεται σημαντική βάση του αμερικανικού στρατού, ανέφερε ότι εντόπισε και αναχαίτισε δύο βαλλιστικούς πυραύλους, χωρίς αναφορές για τραυματισμούς ή υλικές ζημιές.
Στο Μπαχρέιν, το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε πως οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε πολυκατοικία κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο, επίσης χωρίς θύματα. Φωτογραφίες που δόθηκαν στη δημοσιότητα δείχνουν οκταώροφο κτήριο με τον τελευταίο όροφο κατεστραμμένο, γεμάτο ερείπια και σπασμένα παράθυρα. Το Μπαχρέιν φιλοξενεί τον 5ο Στόλο του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αν και το συγκεκριμένο κτήριο δεν ήταν κοντά στο αρχηγείο του στόλου στη Μανάμα, η συμβολική και επιχειρησιακή βαρύτητα του μηνύματος παραμένει ισχυρή.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Μπαχρέιν καταδίκασε την επίθεση ως «επικίνδυνη κλιμάκωση», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για συστηματικό μοτίβο επαναλαμβανόμενης επιθετικότητας και όχι για μεμονωμένο περιστατικό. Την ευθύνη για τις επιθέσεις ανέλαβαν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, ενισχύοντας την εικόνα μιας ελεγχόμενης, κρατικά κατευθυνόμενης στρατηγικής κλιμάκωσης.
Ο Τραμπ ανεβάζει τους τόνους: «Αν συμβεί αυτό, το Ιράν δεν θα υπάρχει πλέον»
Οι τελευταίες αμερικανικές επιθέσεις ακολούθησαν μια νέα ανταλλαγή χτυπημάτων που ξεκίνησε νωρίτερα το Σαββατοκύριακο. Η Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού ανακοίνωσε ότι έπληξε ιρανικές στρατιωτικές υποδομές την Κυριακή, στοχεύοντας, μεταξύ άλλων, υποδομές επιτήρησης, συστήματα επικοινωνίας, θέσεις αντιαεροπορικής άμυνας, εγκαταστάσεις αποθήκευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δυνατότητες τοποθέτησης ναρκών. Η Ουάσιγκτον συνέδεσε τα πλήγματα με επίθεση σε πλοίο που σημειώθηκε νωρίς το πρωί του Σαββάτου.
Το δεξαμενόπλοιο «Kiku», υπό σημαία Παναμά, μετέφερε αργό πετρέλαιο για την κρατική εταιρεία ενέργειας του Κατάρ, χώρα που λειτουργεί ως βασικός μεσολαβητής μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν για παραβίαση της εκεχειρίας «ξανά» και ανέφερε ότι οι ΗΠΑ χτύπησαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων και drones, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ. Προειδοποίησε ότι μπορεί να φτάσει σημείο όπου οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν να επιδείξουν περαιτέρω αυτοσυγκράτηση και «θα αναγκαστούν να ολοκληρώσουν στρατιωτικά το έργο», καταλήγοντας στη δραματική φράση: «Αν συμβεί αυτό, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν θα υπάρχει πλέον!».
Το επεισόδιο ήρθε να προστεθεί σε παρόμοια ανταλλαγή πυρών λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν ιρανικό drone έπληξε εμπορικό πλοίο ανοικτά των ακτών του Ομάν και ακολούθησε αμερικανική αντίδραση. Το μοτίβο είναι σαφές: κάθε πλήγμα δημιουργεί αλυσιδωτές αντιδράσεις, με τα Στενά του Ορμούζ να λειτουργούν ως σημείο τριβής όπου ένα «περιστατικό» μπορεί να εξελιχθεί σε ευρύτερη κρίση.
Το μέτωπο του Λιβάνου και ο ρόλος της Χεζμπολάχ
Το Ιράν επαναλαμβάνει ότι οποιαδήποτε εκεχειρία οφείλει να περιλαμβάνει διακοπή των εχθροπραξιών στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ συγκρούεται με τη Χεζμπολάχ, οργάνωση που υποστηρίζεται από την Τεχεράνη. Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν θα αποσύρει τις δυνάμεις του έως ότου η Χεζμπολάχ αφοπλιστεί, ενώ ο Αραγτσί, από τη Βαγδάτη, επέμεινε πως οι ΗΠΑ πρέπει να πιέσουν το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις και να αποσυρθεί.
Το Ισραήλ κατέχει περίπου 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα στον νότιο Λίβανο, τα οποία χαρακτηρίζει «ζώνη ασφαλείας» για την αποτροπή επιθέσεων. Παρά τη μείωση της συχνότητας των ισραηλινών πληγμάτων μετά τη συμφωνία Ιράν–ΗΠΑ στα μέσα Ιουνίου, τα χτυπήματα συνεχίζονται. Δύο ξεχωριστές επιθέσεις έπληξαν τον νότιο Λίβανο το πρωί της Κυριακής, με τον ισραηλινό στρατό να αναφέρει ότι σκότωσε μέλη της Χεζμπολάχ που έφεραν αντιαρματικές ρουκέτες και ότι έπληξε εκτοξευτή ρουκετών στην περιοχή της Ναμπατίγια. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι δυνάμεις του σκότωσαν ένοπλους μαχητές στη νότια Συρία. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, μαχητές της Χεζμπολάχ σκότωσαν έναν Ισραηλινό στρατιώτη στο χωριό Ντεΐρ Σιριάν, χωρίς η οργάνωση να σχολιάσει δημόσια.
