Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, καταδίκασε το Σάββατο τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Λιβάνου, χαρακτηρίζοντάς την «μεγάλο λάθος» της λιβανικής κυβέρνησης και ξεκαθαρίζοντας ότι η οργάνωσή του τη θεωρεί άκυρη. Η εξέλιξη αυτή προσθέτει νέα ένταση σε ένα ήδη εύθραυστο τοπίο, την ώρα που η Βηρυτός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς πιέσεις, τις εσωτερικές αντιθέσεις και τη συνεχιζόμενη αστάθεια στα νότια σύνορα.
Η συμφωνία, που υπογράφηκε στην Ουάσινγκτον την Παρασκευή μετά από πέντε γύρους διαπραγματεύσεων, παρουσιάζεται ως ένα πλαίσιο με δύο βασικούς άξονες: από τη μία, μια πιλοτική πρωτοβουλία βάσει της οποίας Λιβανέζοι στρατιώτες θα αναλάβουν τον έλεγχο δύο περιοχών που βρίσκονται σήμερα υπό ισραηλινή κατοχή· από την άλλη, μια διαδικασία που στοχεύει στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και γενικότερα των μη κρατικών ένοπλων ομάδων.
Για τη λιβανική κυβέρνηση και τους διεθνείς υποστηρικτές της, το σχέδιο αυτό εμφανίζεται ως δρόμος προς την αποκατάσταση της κρατικής κυριαρχίας. Για τη Χεζμπολάχ, όμως, συνιστά υποχώρηση που, όπως υποστηρίζει, νομιμοποιεί τετελεσμένα στο πεδίο.
Focus keyword: η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου στο στόχαστρο της Χεζμπολάχ
Στην ανακοίνωσή του, ο Κασέμ περιέγραψε τη συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου με σκληρούς χαρακτηρισμούς, κάνοντας λόγο για «ταπεινωτική» και «ντροπιαστική» διευθέτηση που ισοδυναμεί με «παραίτηση από την κυριαρχία».
Παράλληλα, δήλωσε ότι η συμφωνία είναι «άκυρη» και υποστήριξε πως θα πρέπει να εφαρμοστούν οι διατάξεις του «ιρανοαμερικανικού μνημονίου κατανόησης», στο οποίο παρέπεμψε ως σημείο αναφοράς για τον τερματισμό του ευρύτερου πολέμου στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης μιας κατάπαυσης του πυρός στο Λίβανο.
Η αντίδραση του ηγέτη της Χεζμπολάχ δεν περιορίστηκε στη ρητορική. Απευθύνθηκε ευθέως προς την κυβέρνηση, καλώντας την να αποτραβηχτεί από «τις αμαρτίες της που καταστρέφουν τον Λίβανο». Επιπλέον, κατηγόρησε τις λιβανικές αρχές ότι διαπράττουν «σοβαρό σφάλμα» και ότι, αντί να θέτουν όρους για την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, «νομιμοποιούν τη συνέχιση της κατοχής για πολλά χρόνια»—κάτι που, κατά τον ίδιο, μπορεί ακόμη και να οδηγήσει στην προσάρτηση των εδαφών αυτών.
Το πλαίσιο του πολέμου και η κλιμάκωση στο νότιο Λίβανο
Για να γίνει κατανοητό γιατί η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις, πρέπει να ιδωθεί στο φόντο της πρόσφατης πολεμικής κλιμάκωσης. Ο Λίβανος ενεπλάκη στον περιφερειακό πόλεμο στις 2 Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από την Τεχεράνη, εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως αντίποινα για τη δολοφονία ανώτατου ηγέτη του Ιράν σε αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις.
Η ισραηλινή απάντηση υπήρξε, σύμφωνα με όσα αναφέρονται, ιδιαίτερα σφοδρή: αεροπορικές επιδρομές μεγάλης κλίμακας και εισβολή στο νότιο Λίβανο. Εκεί, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέλαβαν μεγάλες περιοχές και προχώρησαν σε εκτεταμένες κατεδαφίσεις κατοικιών και άλλων κτιρίων, δημιουργώντας ένα περιβάλλον φόβου, μετακινήσεων πληθυσμού και βαθιάς κοινωνικής και οικονομικής πίεσης.
Οι διαπραγματεύσεις, οι «κόκκινες γραμμές» και το ιρανικό στοιχείο
Η Χεζμπολάχ απορρίπτει κατηγορηματικά τις άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη από τον Απρίλιο. Η στάση αυτή δεν είναι απλώς τακτική, αλλά αντανακλά μια πάγια πολιτική θέση: ότι κάθε διαδικασία εξομάλυνσης ή συμφωνίας χωρίς σαφείς εγγυήσεις αποχώρησης και χωρίς πλαίσιο που να αποτρέπει την παγίωση της κατοχής, ισοδυναμεί με παραχώρηση στρατηγικής σημασίας.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του ευρύτερου πολέμου πρέπει να περιλαμβάνει τον Λίβανο, ενώ η λιβανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να αποστασιοποιηθεί από αυτή την προσέγγιση. Αυτή η απόκλιση αποτυπώνει το κεντρικό δίλημμα της Βηρυτού: πώς να διεκδικήσει πολιτικό χώρο και διεθνή στήριξη, χωρίς να προκαλέσει εσωτερική ρήξη με μια ισχυρή ένοπλη και πολιτική δύναμη στο εσωτερικό της χώρας.
Τι προβλέπει το κείμενο της συμφωνίας και πώς απαντά το Ισραήλ
Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ένα πρώτο βήμα» για την αποκατάσταση της κυριαρχίας. Από την πλευρά των ΗΠΑ, το κείμενο που κοινοποίησε το Υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι ο Λίβανος και το Ισραήλ—επίσημα σε πόλεμο εδώ και δεκαετίες—εκφράζουν την πρόθεση να «τερματίσουν οριστικά τη σύγκρουση, να αντιμετωπίσουν τις υποκείμενες αιτίες της και, με αυτόν τον τρόπο, να τερματίσουν επίσημα κάθε κατάσταση πολέμου μεταξύ τους».
Κομβικό σημείο αποτελεί η πρόβλεψη ότι ο λιβανικός στρατός θα πρέπει να «αποκαταστήσει την κυριαρχική εξουσία σε ολόκληρο το λιβανικό έδαφος, εν αναμονή του επιβεβαιωμένου αφοπλισμού των μη κρατικών ένοπλων ομάδων». Ωστόσο, λίγο μετά την ανακοίνωση, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στα κατεχόμενα εδάφη του Λιβάνου «όσο η Χεζμπολάχ δεν έχει αφοπλιστεί». Η δήλωση αυτή τροφοδοτεί τις ανησυχίες όσων θεωρούν ότι η εφαρμογή της συμφωνίας μπορεί να εξελιχθεί σε έναν φαύλο κύκλο προϋποθέσεων: κατοχή μέχρι αφοπλισμού και αφοπλισμός υπό την πίεση της κατοχής.
