Προσωρινή πολιτική συμφωνία για την απλούστευση της εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act) πέτυχαν Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο πλαίσιο του πακέτου «Omnibus VII». Στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η ταχύτερη εφαρμογή των κανόνων στην ενιαία αγορά.
Η συμφωνία διατηρεί τον βασικό κορμό της πρότασης της Κομισιόν, προβλέποντας παράταση έως και 16 μηνών για την έναρξη εφαρμογής των κανόνων σε συστήματα υψηλού κινδύνου, έως ότου είναι έτοιμα τα απαραίτητα πρότυπα και εργαλεία. Τα νέα ορόσημα ορίζονται για τις 2 Δεκεμβρίου 2027 (αυτόνομα συστήματα) και 2 Αυγούστου 2028 (ενσωματωμένα σε προϊόντα).
Παράλληλα, εισάγονται στοχευμένες ελαφρύνσεις για επιχειρήσεις, με επέκταση εξαιρέσεων από κανονιστικές υποχρεώσεις προς μικρομεσαίες και μικρές εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης, καθώς και περιορισμό ορισμένων απαιτήσεων. Επανέρχεται, ωστόσο, η υποχρέωση καταχώρισης συστημάτων υψηλού κινδύνου στη σχετική ευρωπαϊκή βάση δεδομένων, ακόμη και όταν οι πάροχοι θεωρούν ότι εμπίπτουν σε εξαιρέσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οι συννομοθέτες προσθέτουν ρητή απαγόρευση χρήσεων ΤΝ για παραγωγή μη συναινετικού σεξουαλικού περιεχομένου ή υλικού κακοποίησης ανηλίκων. Επιπλέον, επανέρχεται το κριτήριο της «αυστηρής αναγκαιότητας» για την επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων με σκοπό τον εντοπισμό και τη διόρθωση μεροληψιών.
Σε επίπεδο διακυβέρνησης, ενισχύονται οι αρμοδιότητες του AI Office (σ.σ. είναι η νέα κεντρική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που έχει αναλάβει την εφαρμογή και εποπτεία του κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act) σε επίπεδο ΕΕ), ενώ αποσαφηνίζονται τα όρια μεταξύ ευρωπαϊκής και εθνικής εποπτείας, ιδίως σε τομείς όπως η επιβολή του νόμου, η διαχείριση συνόρων και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ταυτόχρονα, μετατίθεται για τον Αύγουστο του 2027 η δημιουργία εθνικών «sandbox» δοκιμών AI και συντομεύεται στους τρεις μήνες η προθεσμία για μέτρα διαφάνειας σε περιεχόμενο που παράγεται από AI.
Στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, τα λεγόμενα AI sandboxes φέρνουν στο ίδιο τραπέζι ρυθμιστικές αρχές και εταιρείες τεχνολογίας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να δοκιμάσουν στην πράξη τις προβλέψεις του AI Act και να διαμορφώσουν κοινές βέλτιστες πρακτικές πριν τεθεί σε πλήρη ισχύ το νέο κανονιστικό πλαίσιο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο συμβιβασμός για την αποφυγή επικαλύψεων με τομεακή νομοθεσία (π.χ. ιατροτεχνολογικά προϊόντα, μηχανήματα), μέσω μηχανισμού που περιορίζει την εφαρμογή του AI Act όπου υπάρχουν ισοδύναμες απαιτήσεις.
Η συμφωνία αναμένεται να εγκριθεί επισήμως τις επόμενες εβδομάδες, αποτελώντας το πρώτο απτό αποτέλεσμα του οδικού χάρτη «Μια Ευρώπη, Μια Αγορά» και της ευρύτερης προσπάθειας της ΕΕ για απλούστερο και πιο αποτελεσματικό ρυθμιστικό πλαίσιο.
