ΒΙΒΛΙΟΤΑΞΙΔΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ ΕΦΗΒΟΥΣ
Γράφει και επιμελείται η δρ Αγγελική Μαστρομιχαλάκη, Εκπαιδευτικός – Συγγραφέας
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ ΕΦΗΒΟΥΣ… Λίγα λόγια
Η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας, μέσα στα πλαίσια της κοινωνικής μάθησης, έγκειται στο ότι με την από κοινού ανάγνωση και συζήτηση πάνω στα κείμενα, τα παιδιά διαμορφώνουν κοινές αξίες και ιδανικά, με την προοπτική να επιτύχουν έναν ανώτερο σημαντικό και κοινό στόχο, ο οποίος είναι η αντιμετώπιση της δύσκολης συμπεριφοράς. Ωστόσο, για να οδηγηθούν προς τη λύση, πρέπει να οριστεί και να διατυπωθεί το πρόβλημα και να διατυπωθούν, επίσης, πιθανές λύσεις-προτάσεις. Τα κείμενα θα πρέπει να αποσαφηνίζουν από νωρίς το βασικό θέμα στην αφήγηση, να βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν τι ορίζεται ως βίαιη και επιθετική συμπεριφορά και να περιγράφουν τις βασικές ανάγκες της ψυχικής κατάστασης των βίαιων ηρώων, οι οποίοι είναι: Η ανάγκη να ανήκουν σε μια ομάδα, η ανάγκη να ελέγχουν το περιβάλλον και η ανάγκη να ακούγεται η άποψή τους.
Η ανάγνωση κατάλληλων βιβλίων με θέματα που αφορούν σε θετικές και αρνητικές μορφές συμπεριφοράς μπορεί να δημιουργήσει το υπόβαθρο για μία συζήτηση, μέσα από την οποία θα αναπτυχθούν απόψεις για τους τρόπους αντιμετώπισης συναισθηματικών προβλημάτων και καταστάσεων. Οι μικρές ιστορίες, τα σύντομα αφηγήματα, τα εικονογραφημένα βιβλία και τα παραμύθια είναι τα λογοτεχνικά αναγνώσματα που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να ανιχνεύσουν και στον εαυτό τους, αλλά και στους άλλους – είτε είναι συνομήλικοι είτε ενήλικες – συναισθήματα και συμπεριφορές που θα τους δημιουργήσουν προβληματισμό και νέους τρόπους θεώρησης των πραγμάτων. Και καθώς η μετάδοση των κοινωνικών αξιών και των θετικών αντιδράσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προσχολική ηλικία, τότε που αρχίζουν να σταθεροποιούνται οι συμπεριφορές και τα βασικά γνωρίσματα που θα συνθέσουν την προσωπικότητα του παιδιού, τα προσεχτικά επιλεγμένα λογοτεχνικά βιβλία θα μπορέσουν να προάγουν την ψυχική υγεία των παιδιών και να λειτουργήσουν ως εργαλεία μάθησης και μετάδοσης θετικών μορφών συμπεριφοράς.
Τα παιδιά-αναγνώστες περιμένουν μια καλή αρχή που τους εισάγει στη δράση και τους χαρακτήρες με ενδιαφέροντα τρόπο, μια καλή μέση που αναπτύσσει τη διαμάχη, μια αναγνωρίσιμη κλιμάκωση και το κατάλληλο τέλος.
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Βησσαρία Ζορμπά- Ραμμοπούλου
Η Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου σπούδασε Φιλολογία στην Αθήνα, Αρχαιολογία στα Γιάννενα και μετεκπαιδεύτηκε στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Παν. Ιωαννίνων. Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος (Master) στην Εκπαιδευτική Πολιτική από το Παιδαγωγικό του Παν. Πατρών. Επίσης, εκπόνησε στο Πάντειο τη Διδακτορική Διατριβή με θέμα: «Στρατηγικές Γονεϊκής Επιλογής στην Ελληνική Δημόσια Εκπαίδευση».
Πεζά και ποιήματά της για παιδιά και ενηλίκους διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν σε Πανελλήνιους Διαγωνισμούς: «Μελέαγρος, το Παλληκάρι και ο Κάπρος» (Ακρίτας), «Κάθε γωνιά και Αη-Βασίλης» (Ψυχογιός)-Έπαινος από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (2001), «Ο μικρός τυμπανιστής… των Εξαρχείων» (Ψυχογιός)-Έπαινος από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (2002), «Καλοκαιρινό μπουρίνι» (Κέδρος)-Α΄ Βραβείο αστυνομικού μυθιστορήματος για παιδιά, από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (2003), «Το Κρυμμένο Εργοστάσιο Παιχνιδιών» (Ελληνικά Γράμματα)-Βραβείο IBBY 2010. Συμμετείχε στη συλλογική έκδοση «Ανθολογία Διηγήματος» (Καστανιώτης) με το διήγημά της «Η Συνέντευξη», το οποίο βραβεύτηκε στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος «Α. Σαμαράκης» (2000). Για τη συγγραφή θεατρικών έργων για παιδιά έχει αποσπάσει Έπαινο από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά το 2003 για το έργο της «Νινιάν» (θεατρικές παραστάσεις από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων και το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου) και Κρατικό Βραβείο από το Υπ. Πολιτισμού το 2004 για το έργο της «Ιβάν… ο Τρυφερός». Άλλα έργα της είναι: «Το Μυστήριο της Μυρτιάς» (Ακρίτας 2009), «Με την Πορφύρα και το Χρωστήρα» (Πατάκης 2009), «Ο Κωστής και το θαύμα των Χριστουγέννων» (Ακρίτας), «Σελίδες ενός Έφηβου Χειμώνα» (Πατάκης)-Βραχεία λίστα για Κρατικό Βραβείο (2014), «Το Καλοκαίρι των Αβάρων» (Κέδρος 2016)-Βραχεία Λίστα του περ. «Αναγνώστης», «Το θαυμαστό ταξίδι της Πρωτονιφάδας» (Αρτέον 2019). Εργάζεται ως Δ/ντρια Γυμνασίου.
ΠΗΓΗ: ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών», εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή, εκδ. Πατάκη
Με «Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών» μεταφέρει τη δράση στη μακρινή Κίνα, κάπου πίσω από μεγάλα βουνά, σε κάποιο «κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών», όπου τρυφερά χεράκια ανήλικων παιδιών φτιάχνουν παιχνίδια για τα παιδιά της Δύσης. Επέλεξε μια ακραία περίπτωση εκμετάλλευσης ανήλικων παιδιών για να κάνει σαφές ότι η εκμετάλλευση παιδιών δεν έχει σύνορα τοπικά, δεν έχει όρια και ιδεολογικά κωλύματα, και να καταγγείλει με τον πιο πρόσφορο τρόπο την «παιδική εργασία». Μας ταξιδεύει πολύ μακριά, ίσαμε τα βουνά της πολυάνθρωπης εκείνης χώρας, και μας μπάζει στο «κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών», σε μια μακρόστενη αίθουσα, συγκεκριμένα, όπου εργάζονται παράνομα «πενήντα νοικιασμένα παιδιά» κάτω από άθλιες συνθήκες, χωρίς να ξέρουν πού βρίσκονται ούτε πώς έφτασαν εκεί. Το μόνο που ξέρουν είναι ότι «πρέπει να υπακούουν στις εντολές του αρχιεργάτη Κι-Μπουν, να δουλεύουν ασταμάτητα και να δέχονται τις βουρδουλιές του επιστάτη Λι». Το πιο απογοητευτικό είναι ότι οι ίδιοι οι γονείς παιδιών σε απομακρυσμένα χωριά ορεινών περιοχών, για να ζήσουν τις οικογένειές τους σε περιόδους μεγάλης ανάγκης όταν ψοφάνε τα ζώα τους, νοικιάζουν τα παιδιά τους στον κάθε αρχιεργάτη, εδώ τον Κι-Μπουν, ο οποίος τα έχει στη δούλεψή του.
«Εκεί ένας φωτισμένος δάσκαλος, ο Μι-Γουάνγκ, αγωνίζεται να μαζέψει τα παιδιά του χωριού στο σχολείο μετά τη δουλειά στα χωράφια και να τα μάθει γράμματα, γι’ αυτό “αποστέλλει επίσημη αναφορά στον Επόπτη Παιδικής Εργασίας”, κάνει ό,τι μπορεί. Παρά τις αντιδράσεις των Αρχών και χωρίς βιβλία και γραφική ύλη, προσπαθεί με διηγήσεις ιστοριών, με εικόνες, να μυήσει έστω και ένα παιδί στη γοητεία της ανάγνωσης και της γραφής. Ο ίδιος φτιάχνει τα δώρα που θα μοιράσει στα παιδιά μεταμφιεσμένος σε αγαθό Νάνο, σε Αϊ-Βασίλη, για να τους δώσει χαρά και κίνητρο για να τα φέρει στο σχολείο…» γράφει η Ελένη Χωρεάνθη.
Μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία, γραμμένη για να καταγγείλει την παιδική εργασία.
Πρόκειται για ολοκληρωμένο έργο, με αρχή, μέση και τέλος, ευανάγνωστο, γλαφυρό, η γλώσσα άψογη λογοτεχνικά, ζωντανή, ισόρροπη, χωρίς εντυπωσιακούς, άσκοπους πειραματισμούς, ουσιαστική. «Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών» καταγγέλλει με εύσχημο τρόπο ένα πρόβλημα, δυστυχώς διαχρονικό, την εκμετάλλευση των παιδιών τόσο από γονείς, όσο και από ανάλγητους εργοδότες, που μεταχειρίζονται τα παιδιά εχθρικά ως απάνθρωπα. Και να προσθέσω ότι το έργο αντέχει σε πολλές, διαφορετικές αναγνώσεις και προσφέρεται για θεατρική και κινηματογραφική μεταφορά.
Αξίζει να υπάρχει σε κάθε παιδική και σχολική βιβλιοθήκη.
