Γράφει η Ευγενία Γάλλου
Όλο και συχνότερα φαινόμενα «bullying», εκφοβισμού, παρατηρούνται μεταξύ μαθητών/εφήβων. Ας δούμε την προέλευση της λέξης «bully» και τι σχέση έχει με τον Μπούλη.
*Ο Μπούλης < μπεμπούλης < μπέμπης < αγγλ. Baby.
Παλιό σπάνιο χαϊδευτικό για το αγοράκι, σκωπτικά το παραχαϊδεμένο αγόρι, το μαμόθρεφτο, ο μαμάκιας, ο ανώριμος ενήλικας.
Το Αγγλοελληνικό Λεξικό της Michigan Press ορίζει το ουσιαστικό «bully» ως «παλληκαράς, μπράβος, νταβατζής, τύραννος». Ως επίθετο, «bully» σημαίνει «σπουδαίος, θαυμάσιος». Ως ρήμα, το «bully» έχει την έννοια του «φοβερίζω, τρομοκρατώ», αλλά και «χτυπώ την μπάλα για ν’ αρχίσει το παιχνίδι».
Όμως, από πού προέρχεται η λέξη «bully»; Κάποιοι πιστεύουν πως η ρίζα της είναι το «bull», δηλαδή ο ταύρος, που έχει μια, ας πούμε, δυναμική και επιθετική συμπεριφορά. Κάνουν όμως λάθος. Η λέξη «bully» έχει δανέζικες και γερμανικές ρίζες, και το Μεσαίωνα, είχε τη θετική σημασία του «εραστή» και του «φίλου», σύμφωνα με το Λεξικό της Οξφόρδης – «boel» και «buhle» στα παλιά δανέζικα και στα γερμανικά αντίστοιχα σημαίνει «εραστής».
Αργότερα η λέξη εξελίχθηκε σημασιολογικά, έχοντας την έννοια του καλού φίλου, του σπουδαίου τύπου, του ευγενούς. Όμως, σιγά – σιγά η σημασία της λέξης άρχισε να γίνεται αρνητική. Τον 17ο αιώνα, «bully» ήταν ο παλληκαράς, ο μπράβος, αλλά και ο νταβατζής… Τότε λοιπόν, το «bullying» σήμαινε την άσκηση βίας, τον εκφοβισμό, το νταηλίκι, ό,τι έκανε δηλαδή ένας προαγωγός προς τις ιερόδουλες που εκμεταλλευόταν, προς τους ανταγωνιστές του, ή προς τους δύστροπους πελάτες…
- Ποιος είναι ο «νταής»;
Σχεδόν παράλληλη νοηματική εξέλιξη έχει και η λέξη «νταής», που αποδίδει καλά το νόημα του «bully». Λοιπόν, ο νταής, δηλαδή ο ψευτοπαλληκαράς, αυτός που υποκρίνεται τον γενναίο και τον θαρραλέο, προέρχεται από την τουρκική λέξη «dayi», που σημαίνει «θείος (από μητέρα), προστάτης», σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Και η πράξη του νταή είναι βέβαια το «νταϊλίκι» (dayilik), δηλαδή το «μπούλινγκ» (bullying), που δεν είναι απλώς «εκφοβισμός», παρά κάτι χειρότερο, που μπορεί να οδηγήσει το θύμα του στο θάνατο. Ίσως η λέξη «τυραννία», να είναι πιο σωστή.
Το «μπούλινγκ» όπως το λέμε σήμερα εμείς, το «νταϊλίκι», η άσκηση λεκτικής και φυσικής βίας από τον ισχυρότερο προς τον πιο αδύναμο μαθητή (και όχι μόνο), ασφαλώς έχει να κάνει με την άσκηση εξουσίας. Πρέπει να αντιδράσουμε σ’ αυτήν, όπως ένας ελεύθερος πολίτης οφείλει να αντιτάσσεται στην υποταγή, που ένας φορέας καταπίεσης προσπαθεί να του επιβάλλει.
Το «μπούλινγκ» δεν συμβαίνει μόνο στα σχολεία – θύματα εκφοβισμού και τυραννίας μπορούν να πέσουν ασφαλώς και ενήλικα άτομα, κοινωνικές τάξεις, ευπαθείς πληθυσμιακές ομάδες, ακόμα και χώρες ολόκληρες.
Συνεπώς σε κάθε περίπτωση, από το σχολείο μέχρι τις βαθύτερες δομές μιας κοινωνίας, η όλη υπόθεση της αντίδρασης στο «μπούλινγκ», είναι ο αγώνας για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια…
Με πληροφορίες από:
https://www.news247.gr/…/bully-ti-simainei-i-lexi…
https://www.etymonline.com/word/bully
