Δόμηση σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς: Τι είναι τα σχέδια ΕΣΠΕΡΑΑ που υπόσχονται επενδύσεις και ανάπτυξη

Νέες ρυθμίσεις του ΥΠΕΝ (υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) για τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) εισάγουν ένα ειδικό εργαλείο πολεοδομικού σχεδιασμού για εγκαταλελειμμένους οικισμούς.

Το εργαλείο αυτό για την αναβάθμιση εγκαταλελειμμένων οικισμών λειτουργεί, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, με αυστηρές διαδικασίες και πολλαπλές ασφαλιστικές δικλείδες έχει ήδη θεσμοθετηθεί από το 2014 και τώρα τροποποιείται ώστε να μπορεί να ενεργοποιηθεί.

Σκοπός της ρύθμισης είναι να αντιμετωπίσει τη δημογραφική συρρίκνωση και την εγκατάλειψη της ελληνικής υπαίθρου, να τονώσει την τοπική οικονομία, να στηρίξει τη συγκράτηση και προσέλκυση πληθυσμού και να ενισχύσει την περιφερειακή ανάπτυξη

Τι είναι τα ΕΣΠΕΡΑΑΑ

Τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. προϋποθέτουν αυστηρή διαδικασία καθώς απαιτείται εκπόνηση Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης, το οποίο εγκρίνεται αποκλειστικά με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνωμοδότηση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. και πλήρη πολεοδομική, περιβαλλοντική και τεχνική αξιολόγηση. Πρόκειται δηλαδή για επίπεδο σχεδιασμού και ελέγχου ουσιωδώς αυστηρό, και δεν συνιστά μια απλή διοικητική πράξη ή «εύκολη» απόφαση, ενώ δεν προβλέπεται αυτοδίκαιη δυνατότητα ανάπτυξης. Επίσης, το επίκεντρο παραμένει ο ίδιος ο εγκαταλελειμμένος οικισμός

Το 50% είναι κοινόχρηστοι χώροι

Την ίδια στιγμή, προβλέπεται ότι τουλάχιστον το 50% της πολεοδομούμενης έκτασης αποδίδεται σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους ή σε έργα δημοσίου χαρακτήρα, ενώ τίθεται και ειδική χρηματική εισφορά για υποδομές, αποκατάσταση δημόσιων κτιρίων και προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Πρόκειται, λοιπόν, για οργανωμένες πολεοδομήσεις με σημαντικές δημόσιες υποχρεώσεις και όχι για ανεξέλεγκτες ιδιωτικές αναπτύξεις.

Οι προϋποθέσεις είναι σωρευτικές και απαιτούν, κατά περίπτωση, αξιολόγηση αρχιτεκτονικής αξίας, γεωλογικής καταλληλότητας, περιβαλλοντικής συμβατότητας, ύπαρξης υποδομών και συμβατότητας με τον υπερκείμενο χωρικό σχεδιασμό, μέχρι την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Το γεγονός ότι ένας οικισμός πληροί τον πληθυσμιακό ορισμό του άρθρου 101 δεν σημαίνει ότι πληροί τις αντίστοιχες σωρευτικές προϋποθέσεις των σχετικών άρθρων ούτε ότι μπορεί να εγκριθεί Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.

Που απαγορεύεται η δόμηση

Οι προς ανάπτυξη εκτάσεις δεν μπορούν να χωροθετηθούν οπουδήποτε: αποκλείονται ρητά δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, αιγιαλός και παραλία, γη υψηλής παραγωγικότητας και κάθε άλλη προστατευόμενη περιοχή όπου απαγορεύεται η δόμηση. Απαιτούνται επίσης πράξη χαρακτηρισμού, γεωλογική και γεωτεχνική καταλληλότητα, έλεγχος υδατορεμάτων, τεκμηρίωση υποδομών, χωροταξική θεώρηση και σειρά εξειδικευμένων μελετών, ώστε να αποκλείεται ο κίνδυνος “αδέσμευτης” πολεοδόμησης σε παρθένα φυσικά περιβάλλοντα.

Οι στόχοι του ΥΠΕΝ

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ ο βασικός στόχος δεν είναι η επέκταση της δόμησης, αλλά η αντιμετώπιση ενός πραγματικού δημογραφικού και αναπτυξιακού προβλήματος: χιλιάδες ιστορικοί οικισμοί εγκαταλείπονται σταδιακά, υποβαθμίζεται η πολιτιστική κληρονομιά, το φυσικό τοπίο και η τοπική οικονομία. Το νέο εργαλείο στοχεύει να συνδέσει την προστασία των οικισμών με οργανωμένο χωρικό σχεδιασμό, περιβαλλοντικές εγγυήσεις και σύγχρονες υποδομές, αποτρέποντας την αποσπασματική και άναρχη ανάπτυξη.

Κατά συνέπεια, όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, οι διατάξεις δεν διευρύνουν τη δυνατότητα δόμησης, αλλά τη ρυθμίζουν μέσα από οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πολεοδόμηση, μέσω ολοκληρωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού και αυστηρών περιβαλλοντικών και θεσμικών εγγυήσεων.

Πηγή: newsit.gr