Τις τελευταίες ημέρες, χιλιάδες οφειλέτες βρίσκονται μπροστά σε ένα πρακτικό δίλημμα: 72 δόσεις ή εξωδικαστικός μηχανισμός; Σε παρέμβασή της στο ΕΡΤnews, η δικηγόρος και διαμεσολαβήτρια Νανά Παπαδογεωργάκη εξήγησε με απλά λόγια τις βασικές διαφορές των δύο «εργαλείων», τα σημεία που πρέπει να προσέξει κάθε ενδιαφερόμενος και τα κριτήρια που καθορίζουν τι συμφέρει πραγματικά σε κάθε περίπτωση.
Η πλατφόρμα για τη ρύθμιση των 72 δόσεων έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία, ενώ από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου ενεργοποιείται η διευρυμένη εκδοχή του εξωδικαστικού μηχανισμού. Η βασική αλλαγή είναι κρίσιμη: πλέον μπορούν να ενταχθούν οφειλέτες με συνολικά χρέη από 5.000 ευρώ, αντί για 10.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα. Όπως τόνισε η κ. Παπαδογεωργάκη, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να «μπει κανείς σε μια ρύθμιση», αλλά να επιλέξει εκείνη που μπορεί να εξυπηρετήσει με συνέπεια: «Πρέπει να δούμε τι εξυπηρετεί καλύτερα τον κάθε οφειλέτη: να ενταχθεί στις 72 δόσεις ή να προσφύγει στον εξωδικαστικό μηχανισμό».
Εξωδικαστικός μηχανισμός: Η λύση για συνολική ρύθμιση οφειλών
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχει ένα βασικό πλεονέκτημα που συχνά αποδεικνύεται καθοριστικό: προσφέρει συνολική αντιμετώπιση των χρεών. Δεν περιορίζεται σε έναν μόνο φορέα, αλλά επιτρέπει στον οφειλέτη να συμπεριλάβει στην ίδια αίτηση όλους τους πιστωτές του: την Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες, servicers και δήμους.
Η λογική είναι απλή και πρακτική. Αν κάποιος έχει οφειλές «σπασμένες» σε διαφορετικούς φορείς, αντί να κάνει ξεχωριστές ρυθμίσεις, ξεχωριστές διαπραγματεύσεις και ξεχωριστές αιτήσεις, μπορεί να επιδιώξει μία ενιαία λύση. Όπως εξήγησε η κ. Παπαδογεωργάκη, «όταν έχουμε πολλές οφειλές σε διαφορετικούς φορείς, μας συμφέρει να εξετάσουμε τον εξωδικαστικό. Αντί να πηγαίνουμε σε κάθε φορέα ξεχωριστά για να διαπραγματευτούμε, τους εντάσσουμε όλους στην αίτηση».
Αυτό το χαρακτηριστικό κάνει τον εξωδικαστικό μηχανισμό ιδιαίτερα ελκυστικό για όσους έχουν μικτές οφειλές (π.χ. Δημόσιο και τράπεζες) ή θέλουν πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη διευθέτηση.
72 δόσεις: Σε ποιους απευθύνεται και τι καλύπτει
Η ρύθμιση των 72 δόσεων είναι πιο στοχευμένη. Αφορά αποκλειστικά οφειλές προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία (ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ) και δεν περιλαμβάνει τραπεζικά χρέη. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να λειτουργήσει άριστα ως «γρήγορη ανάσα» για χρέη προς το Δημόσιο, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα σε όσους έχουν παράλληλα οφειλές σε τράπεζες ή servicers.
Επιπλέον, υπάρχουν σαφή χρονικά όρια για το ποιες οφειλές εντάσσονται. Στις 72 δόσεις μπορούν να υπαχθούν ληξιπρόθεσμες οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Αν αυτές οι οφειλές είχαν ενταχθεί σε προηγούμενη ρύθμιση, η ρύθμιση θα πρέπει να έχει χαθεί έως τις 20 Απριλίου 2026. Με απλά λόγια, χρέη που δημιουργήθηκαν το 2024 ή το 2025 δεν μπορούν να μπουν στις 72 δόσεις.
Αντίθετα, στον εξωδικαστικό μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν οφειλές ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκαν, κάτι που δίνει μεγαλύτερη ευελιξία σε όσους έχουν «φρέσκα» χρέη ή σύνθετο ιστορικό οφειλών.
Οι αιτήσεις για τις 72 δόσεις μπορούν να υποβληθούν έως το τέλος του 2026. Η ελάχιστη μηνιαία δόση είναι 30 ευρώ, άρα για να αξιοποιηθεί το μέγιστο των 72 δόσεων, η οφειλή πρέπει να είναι τουλάχιστον 2.160 ευρώ. Όπως σημείωσε η κ. Παπαδογεωργάκη, πρόκειται για ένα μέτρο διευκόλυνσης με συγκεκριμένο ορίζοντα, γι’ αυτό «όποιος ενδιαφέρεται πρέπει να γνωρίζει ότι έχει τη δυνατότητα να υποβάλει αίτηση μέχρι το τέλος του έτους — διαφορετικά, πρέπει να εξετάσει άλλο εργαλείο».
Πότε συμφέρει περισσότερο ο εξωδικαστικός μηχανισμός
Ένας ακόμη λόγος που ο εξωδικαστικός μηχανισμός συχνά υπερέχει είναι ο αριθμός των δόσεων. Προβλέπει έως 240 δόσεις για οφειλές προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία και έως 420 δόσεις για χρέη προς τράπεζες και servicers. Για μεγάλες οφειλές, αυτή η διαφορά μπορεί να κάνει τη ρύθμιση πραγματικά βιώσιμη.
Η κ. Παπαδογεωργάκη ήταν σαφής: οι 72 δόσεις μπορεί να μην επαρκούν για να «βγει» η μηνιαία καταβολή όταν το συνολικό χρέος είναι υψηλό (ενδεικτικά άνω των 100.000 ευρώ). Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο εξωδικαστικός μηχανισμός, λόγω των περισσότερων δόσεων, μπορεί να είναι ουσιαστικά μονόδρομος.
Από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, το κατώφλι ένταξης στον εξωδικαστικό πέφτει στα 5.000 ευρώ συνολικής οφειλής. Σημαντικό είναι ότι το ποσό αυτό μπορεί να προκύπτει αθροιστικά από διαφορετικές πηγές (ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες, servicers), χωρίς να απαιτείται το σύνολο να αφορά έναν μόνο φορέα.
Τι γίνεται αν κάποιος έχασε τον εξωδικαστικό
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι οφειλέτες που είχαν υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό στο παρελθόν, αλλά έχασαν τη ρύθμιση. Όπως εξήγησε η κ. Παπαδογεωργάκη, αν οι οφειλές προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία έχουν δημιουργηθεί έως το τέλος του 2023, μπορεί να εξεταστεί η ένταξη στις 72 δόσεις.
Ωστόσο, αν υπάρχουν και τραπεζικά χρέη, αυτά δεν καλύπτονται από τη ρύθμιση των 72 δόσεων. Εκεί ο οφειλέτης θα πρέπει να απευθυνθεί απευθείας στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) για διμερή ρύθμιση. Με άλλα λόγια, μπορεί να γίνει «διαχωρισμός»: 72 δόσεις για τα χρέη προς το Δημόσιο και ξεχωριστή διαπραγμάτευση για τα τραπεζικά.
Εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια: Η μεγάλη διαφορά στη διαδικασία
Ένα στοιχείο που συχνά καθορίζει την επιλογή είναι τα κριτήρια. Στις 72 δόσεις δεν υπάρχουν εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια, κάτι που απλοποιεί σημαντικά τα πράγματα για όσους πληρούν τις χρονικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις.
Στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αντίθετα, το εισόδημα και η ακίνητη περιουσία λαμβάνονται υπόψη. Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί, όμως το σύστημα αξιολογεί αν η προτεινόμενη ρύθμιση είναι βιώσιμη, με βάση οικονομικά δεδομένα και το ύψος των οφειλών.
72 δόσεις ή εξωδικαστικός μηχανισμός; Η επιλογή είναι πάντα εξατομικευμένη
Το τελικό συμπέρασμα της κ. Παπαδογεωργάκη είναι ότι δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Οι 72 δόσεις είναι μια καθαρή, απλή και χωρίς κριτήρια επιλογή για επιλέξιμες οφειλές προς το Δημόσιο, ειδικά όταν δεν υπάρχουν τραπεζικά ανοίγματα ή όταν κάποιος έχει χάσει παλαιότερες ρυθμίσεις και θέλει να επανενταχθεί σε ένα σταθερό πλαίσιο.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, από την άλλη, είναι η πιο ολοκληρωμένη λύση για όσους έχουν πολλούς πιστωτές, υψηλότερα χρέη ή ανάγκη για περισσότερες δόσεις ώστε να διαμορφωθεί μια πραγματικά βιώσιμη μηνιαία υποχρέωση. Σε κάθε περίπτωση, πριν από την τελική απόφαση για το αν συμφέρουν οι 72 δόσεις ή ο εξωδικαστικός μηχανισμός, αξίζει να γίνει ψύχραιμη αποτύπωση των οφειλών, των προθεσμιών και της δυνατότητας συνέπειας, γιατί η καλύτερη ρύθμιση είναι εκείνη που μπορεί να τηρηθεί έως το τέλος.
