Ο πρόεδρος της Πολωνίας αποφάσισε να αφαιρέσει από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, αφού ο τελευταίος προκάλεσε οργή στη Βαρσοβία μετονομάζοντας μια στρατιωτική μονάδα με το όνομα του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA) – της εθνικιστικής οργάνωσης που εμπλέκεται σε σφαγές Πολωνών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ορισμένοι Ουκρανοί θεωρούν τον UPA και τα μέλη του ως ήρωες για την αντίσταση που πρόβαλαν ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τη Ναζιστική Γερμανία, και ως σύμβολα του αγώνα του Κιέβου για ανεξαρτησία από τη Μόσχα. Ωστόσο, ο UPA ενεπλάκη επίσης στις σφαγές της Βολυνίας, μια σειρά δολοφονιών από το 1943 έως το 1945, κατά τις οποίες η Πολωνία εκτιμά ότι περίπου 100.000 Πολωνοί σκοτώθηκαν από Ουκρανούς εθνικιστές. Χιλιάδες Ουκρανοί έχασαν επίσης τη ζωή τους σε δολοφονίες αντιποίνων.
Η απόφαση του Πολωνού προέδρου, Κάρολ Ναβρότσκι είναι πιθανό να πυροδοτήσει μια σοβαρή διπλωματική κρίση μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών, λίγες μόλις ημέρες πριν από τη διάσκεψη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας που θα φιλοξενηθεί στο Γκντανσκ.
Ο Ναβρότσκι ανέφερε ότι το Τάγμα του Λευκού Αετού θα αφαιρεθεί από τον πρόεδρο της Ουκρανίας. Τον Απρίλιο του 2023, η απόδοση αυτής της τιμής στον Ζελένσκι από τον τότε πρόεδρο της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, είχε θεωρηθεί ως η ανώτατη έκφραση αλληλεγγύης μεταξύ των δύο χωρών.
«Υπό το πρίσμα της συγκατάθεσης του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να ονομάσει μία από τις μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας “Ήρωες του UPA” (…) αποφάσισα να ανακαλέσω το Τάγμα του Λευκού Αετού από τον πρόεδρο της Ουκρανίας», ανέφερε ο Ναβρότσκι.
«Για τη συντριπτική πλειοψηφία της πολωνικής κοινωνίας, ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός παραμένει πάνω απ’ όλα μια οργάνωση που ευθύνεται για βάναυσα εγκλήματα σε βάρος των πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» ανέφερε ο Πολωνός πρόεδρος στο διάγγελμα που ανάρτησε χθες, Παρασκευή (19/6) στην πλατφόρμα Χ.
Από την πλευρά της, η Ουκρανία διαβεβαιώνει ότι η επιλογή του ονόματος της στρατιωτικής μονάδες δεν είχε ως στόχο την Πολωνία.
Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα, απάντησε ότι η απόφαση της Πολωνίας να αφαιρέσει την τιμητική διάκριση ήταν λάθος. «Η απόφαση να αφαιρεθεί το Τάγμα του Λευκού Αετού από τον πρόεδρο της Ουκρανίας είναι ένα στρατηγικό λάθος του προέδρου της Πολωνίας που ωφελεί μόνο τη Μόσχα», έγραψε στο Facebook.
«Λυπούμαστε που αντί να αναζητήσει λύσεις, η πολωνική πλευρά αποφάσισε να κλιμακώσει αυτή τη σύγκρουση σε απαράδεκτο επίπδεο. Κανείς πρόεδρος άλλης χώρας δεν θα υπαγορεύσει την ιστορία μας», πρόσθεσε.
Μάλιστα πολλοί Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν ανακοινώσει από χθες ότι θα επιστρέψουν τις πολωνικές τιμητικές διακρίσεις σε ένδειξη διαμαρτυρίας μετά την απόφαση του Ναβρότσκι να αφαιρέσει από τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι την ανώτατη τιμητική διάκριση της Πολωνίας.
Σήμερα το πρωί, ο επικεφαλής των υπηρεσιών της ουκρανικής προεδρίας και πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών Κιρίλο Μπουντάνοφ ανακοίνωσε επίσης μέσω του Χ ότι επιστρέφει το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας.
Η απόφαση του Κάρολ Ναβρότσκι αποτελεί «δώρο προς τον επιτιθέμενο μοσχοβίτη, που δεν θα χάσει ευκαιρία για να το χρησιμοποιήσει κατά των δύο χωρών μας», έγραψε.
Ταυτόχρονα, ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στην Πολωνία Βαζίλ Μποντνάρ ανακοίνωσε επίσης ότι επιστρέφει τη δική του διάκριση, το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας.
«Δεν μπορώ να αγνοήσω μία απόφαση που θεωρώ ιστορικά άδικη. Κατανοώντας τα συναισθήματα που κυριαρχούν στην Πολωνία, δεν μπορώ να δεχθώ ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας (…) στερείται την ύψιστη πολωνική διάκριση».
Πριν ακόμη αναλάβει την πολωνική προεδρία, επί διακυβέρνησης του υπερεθνικιστικού, υπερσυντηρητικού Κόμματος του Δικαίου και της Δικαιοσύνης (PiS), ο Ναβρότσκι δεν είχε κρύψει τα αρνητικά του συναισθήματα προς το Κίεβο και την εχθρότητά του για την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Μπλόκαρε επίσης το νομοσχέδιο που θα παρέτεινε τη χορήγηση έκτακτης βοήθειας στους Ουκρανούς πρόσφυγε στην Πολωνία και δεν επισκέφθηκε ποτέ το Κίεβο, παρά τις προσκλήσεις της ουκρανικής πλευράς.
Ο UPA ήταν το στρατιωτικό σκέλος ενός αυτονομιστικού ουκρανικού κινήματος που πολέμησε τον Κόκκινο Στρατό, όμως ταυτόχρονα συγκρούστηκε με την πολωνική αντίσταση και σκότωσε Πολωνούς και Εβραίους πολίτες. Κάποιες φορές συνεργάστηκε με τους Ναζί. Στην Ουκρανία, τιμάται ως κίνημα που αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της χώρας εναντίον της ΕΣΣΔ, κυρίως μετά τη ρωσική εισβολή του 2022.
Τον Μάιο, η Ουκρανία επαναπάτρισε και ενταφίασε στο «Πάνθεον Εθνικών Ηρώων», παρουσία του προέδρου Ζελένσκι, τα λείψανα του εθνικιστή ηγέτη Αντρίι Μέλνικ, ο οποίος ήταν επικεφαλής ενός παρακλαδιού της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) του Στεπάν Μπαντέρα, οργάνωσης που μαχόταν τους Σοβιετικούς για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας αλλά συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και είχε συμμετοχή στο Ολοκαύτωμα. Στρατιωτικός βραχίονας της OUN ήταν ο UPA.
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται ο επαναπατρισμός κα άλλων λειψάνων «Ουκρανών ηρώων», όπως του ιδρυτή της OUN Γιεβχέν Κονοβάλετς, επίσης αμφιλεγόμενης προσωπικότητας, που δολοφονήθηκε στην Ολλανδία το 1938 και έχει ταφεί στο Ρότερνταμ. Μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης ότι το Κίεβο ασκεί πιέσεις για να πάρει από τη Γερμανία το λείψανο του Στεπάν Μπαντέρα, του κορυφαίου στελέχους του εθνικιστικού ουκρανικού κινήματος και συνεργάτη των Ναζί.
Το Κίεβο αναγνωρίζει τις σφαγές των Πολωνών που διέπραξε ο UPA και έχει ζητήσει επισήμως συγγνώμη από τη Βαρσοβία, αλλά αρνείται τον όρο γενοκτονία που υιοθέτησε το 2016 το πολωνικό κοινοβούλιο, στο οποίο τότε είχε την πλειοψηφία το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS).
Το 2025, έπειτα από πολλά χρόνια που είχαν διακοπεί, οι δύο χώρες ξανάρχισαν την εκταφή των θυμάτων των σφαγών της Βολυνίας (στη σημερινή βορειοδυτική Ουκρανία).
Η πρόσφατη απόφαση του Ζελένσκι προκάλεσε σάλο σε όλο το πολιτικό φάσμα της Πολωνίας. Εμφανώς ταραγμένος, ο φιλοευρωπαίος πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ την χαρακτήρισε «ανησυχητική». Στη συνέχεια, κάλεσε τους δύο προέδρους «να βρουν έναν καλύτερο τρόπο από την ανταλλαγή πληγμάτων για να εκτονωθεί η ένταση», αλλά παράλληλα κάλεσε το Κίεβο να αναλάβει την ευθύνη για τη δημιουργία της κρίσης.
Την Τρίτη ο Τουσκ επέμεινε ότι η στήριξη της Ουκρανίας στον πόλεμό της εναντίον της Ρωσίας είναι προς το συμφέρον της Πολωνίας. «Αν η Ουκρανία χάσει αυτόν τον πόλεμο, αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, η Πολωνία θα βρισκόταν σε δραματικά δυσκολότερη θέση», διαβεβαίωσε.
Στην Πολωνία ζουν σήμερα περίπου 1 εκατομμύριο Ουκρανοί πρόσφυγες, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Πρόσφατα, μια δημοσκόπηση της Onet.pl, έδειξε ότι το 65% των Πολωνών θεωρεί ότι η απόφαση του Ζελένσκι θα επηρεάσει αρνητικά τις ουκρανοπολωνικές σχέσεις. Άλλη δημοσκόπηση, στις αρχές του έτους, έδειχνε ότι σχεδόν οι μισοί Πολωνοί (48%) παρέμεναν υπέρ της φιλοξενίας των Ουκρανών αλλά εξίσου μεγάλος αριθμός (46%) διαφωνεί. Αμέσως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το 94% των Πολωνών τασσόταν υπέρ της υποδοχής των Ουκρανών προσφύγων στη χώρα τους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
