Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων προληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης της Τράπεζας της Ελλάδας (ΤτΕ) σκιαγραφεί μια συνολικά θετική εικόνα για το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ιδιαίτερα για τις Τράπεζες το 2025.
Τα στοιχεία δείχνουν πρόοδο σε βασικούς δείκτες, ενίσχυση της κερδοφορίας και των κεφαλαίων, αλλά και συνέχιση της πιστωτικής επέκτασης σε ένα περιβάλλον που παραμένει απαιτητικό.
Με απλά λόγια, οι Τράπεζες το 2025 πέτυχαν υψηλές επιδόσεις, την ώρα που οι εποπτικές αρχές κρατούν ψηλά τον πήχη ως προς τη διαχείριση κινδύνων και την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα.
Η έκθεση δεν περιορίζεται σε αριθμούς. Αποτυπώνει τις εποπτικές παρεμβάσεις, τις εξελίξεις στο κανονιστικό πλαίσιο, τις ενέργειες για την πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, αλλά και την πρόοδο σε διαδικασίες εκκαθάρισης και εξυγίανσης. Πρόκειται για μια συνολική αποτίμηση που λειτουργεί ως «χάρτης» τόσο για το πού βρίσκονται οι τράπεζες σήμερα όσο και για το τι απαιτείται ώστε να διατηρηθούν οι θετικές επιδόσεις και τα επόμενα χρόνια.
Τι δείχνουν τα βασικά ευρήματα της Έκθεσης της ΤτΕ
Σύμφωνα με την ΤτΕ, τα σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα κατέγραψαν ισχυρή οργανική κερδοφορία, ενίσχυσαν την κεφαλαιακή τους επάρκεια και διατήρησαν την πιστωτική επέκταση. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες δεν βασίστηκαν αποκλειστικά σε συγκυριακά οφέλη, αλλά κατάφεραν να στηρίξουν τα αποτελέσματά τους σε πιο «ποιοτικά» χαρακτηριστικά, όπως η λειτουργική αποτελεσματικότητα και η καλύτερη διαχείριση του ενεργητικού τους.
Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι υλοποιήθηκαν στρατηγικές επενδύσεις εντός και εκτός συνόρων. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε κινήσεις που ενισχύουν το αποτύπωμα των τραπεζών, διαφοροποιούν πηγές εσόδων και αυξάνουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας. Σε μια περίοδο όπου η ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού κλάδου συνδέεται στενά με την τεχνολογία, τις συνέργειες και την κλίμακα, οι επενδυτικές αποφάσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η εικόνα στα Λιγότερο Σημαντικά Πιστωτικά Ιδρύματα (LSIs). Η ΤτΕ καταγράφει βελτίωση της κερδοφορίας και της ποιότητας του ενεργητικού τους, ενώ κομβικό ορόσημο αποτέλεσε η λειτουργική συγχώνευση των δύο μεγαλύτερων εξ αυτών. Οι εξελίξεις αυτές υποδηλώνουν ότι η αναδιάταξη δυνάμεων συνεχίζεται και ότι η σταθερότητα δεν είναι μόνο προνόμιο των μεγάλων παικτών, αλλά ζητούμενο σε όλο το φάσμα του τραπεζικού συστήματος.
Ανθεκτικότητα στον ασφαλιστικό κλάδο και αυξημένες πιέσεις αποζημιώσεων
Η έκθεση δεν εστιάζει αποκλειστικά στις τράπεζες. Στον ασφαλιστικό κλάδο, η αγορά παρουσιάζεται ανθεκτική, παρά το αυξημένο κόστος αποζημιώσεων και τη μεγαλύτερη συχνότητα ακραίων κλιματικών φαινομένων.
Αυτή η παράμετρος έχει διπλή σημασία: από τη μία επηρεάζει άμεσα την ασφαλιστική αγορά, από την άλλη αναδεικνύει το πόσο κρίσιμη γίνεται η ορθή αποτίμηση και τιμολόγηση του κινδύνου, ειδικά καθώς η κλιματική μεταβλητότητα εντείνεται.
Πρόληψη ξεπλύματος χρήματος, κυρώσεις και εξελίξεις στο πλαίσιο εποπτείας
Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφορά τις δράσεις για την πρόληψη του κινδύνου ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η ΤτΕ αποτυπώνει τις ενέργειες παρακολούθησης και ελέγχου, καθώς και τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε νομικά και φυσικά πρόσωπα, όπου αυτό κρίθηκε αναγκαίο.
Παράλληλα, παρουσιάζονται οι κυριότερες εξελίξεις στο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την προληπτική εποπτεία και την εξυγίανση, στοιχείο κρίσιμο για την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του συστήματος.
Η εμπιστοσύνη του ΔΝΤ και τα «ανοιχτά μέτωπα» των επόμενων ετών
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η επιβεβαίωση από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), μέσω του Προγράμματος Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα (FSAP). Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης φέτος και η θετική αποτίμηση του επιπέδου εποπτείας της ΤτΕ λειτουργούν ως ισχυρή ένδειξη ότι οι θεσμικές δικλίδες και οι εποπτικές πρακτικές ευθυγραμμίζονται με διεθνή πρότυπα.
Ωστόσο, η έκθεση δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα: οι προκλήσεις παραμένουν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εντείνονται. Γεωπολιτικές εντάσεις, αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές, παγκόσμια μακροοικονομική αβεβαιότητα, κυβερνοαπειλές και κλιματική αλλαγή μπορούν να επηρεάσουν την κερδοφορία, την ποιότητα του ενεργητικού και την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα των ιδρυμάτων. Με άλλα λόγια, οι Τράπεζες το 2025 μπορεί να πέτυχαν υψηλές επιδόσεις, αλλά το στοίχημα είναι η διατήρηση αυτής της δυναμικής σε ένα περιβάλλον πολλαπλών και συχνά αλληλοσυνδεόμενων κινδύνων.
Οι προτεραιότητες της ΤτΕ: κεφάλαια, κλίμα, διακυβέρνηση και ψηφιακή μετάβαση
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ΤτΕ θέτει σαφείς εποπτικές προτεραιότητες. Πρώτον, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εποπτευόμενων ιδρυμάτων απέναντι σε γεωπολιτικούς κινδύνους και μακροοικονομική αβεβαιότητα. Δεύτερον, τη διασφάλιση της κεφαλαιακής επάρκειας, ώστε το σύστημα να μπορεί να απορροφά κραδασμούς χωρίς να διακυβεύεται η σταθερότητα. Τρίτον, τη διαχείριση των κλιματικών κινδύνων, που πλέον αντιμετωπίζονται ως παράγοντας μετρήσιμου χρηματοοικονομικού αντίκτυπου. Τέταρτον, την περαιτέρω ενδυνάμωση της εταιρικής διακυβέρνησης, με στόχο καλύτερη λογοδοσία, αποτελεσματικότερους εσωτερικούς ελέγχους και ορθότερη ανάληψη κινδύνων.
Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην ψηφιακή μετάβαση. Καθώς οι τράπεζες υιοθετούν καινοτόμες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τις ευκαιρίες αλλά και τους κινδύνους: από ζητήματα μοντέλων και συμμόρφωσης μέχρι την αυξανόμενη απειλή της κυβερνοασφάλειας, ειδικά όταν προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αξιοποιηθούν κακόβουλα.