Από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου μπαίνει σε εφαρμογή ένα κρίσιμο βήμα για την αποκλιμάκωση του κόστους στο καλάθι της καθημερινότητας, καθώς ξεκινά η κατάθεση δεσμευτικών προτάσεων από τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να συμμετάσχουν στην Εθνική Πρωτοβουλία αποκλιμάκωσης των τιμών. Στόχος του σχεδίου είναι να περάσουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ πραγματικές μειώσεις, της τάξης του 5% έως και 20%, σε βασικά προϊόντα, με σημείο εκκίνησης την 31η Αυγούστου. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ελληνικά νοικοκυριά αναζητούν πιο σταθερές και ουσιαστικές ανάσες στην αγορά, με έμφαση όχι σε προσωρινές ευκαιρίες, αλλά σε μόνιμη, μετρήσιμη αποκλιμάκωση.
Στον πυρήνα της διαδικασίας βρίσκεται ένα σαφές χρονοδιάγραμμα που έχει καταρτίσει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΑΕΑ&ΠΚ). Οι επιχειρήσεις καλούνται να υποβάλουν τις προτάσεις τους αναλυτικά και ανά κωδικό προϊόντος (barcode), ώστε να υπάρχει απόλυτη ιχνηλασιμότητα και έλεγχος των αλλαγών στις τιμές. Με αυτόν τον τρόπο, η αξιολόγηση γίνεται με αντικειμενικά κριτήρια και αποφεύγονται οι ασάφειες που συχνά συνοδεύουν γενικές εξαγγελίες περί «μειώσεων».
Δεσμευτικές προτάσεις για τις μειώσεις τιμών στα σούπερ μάρκετ: Το χρονοδιάγραμμα βήμα-βήμα
Η υποβολή των προτάσεων ξεκινά τη Δευτέρα 27 Ιουλίου. Ακολουθεί αξιολόγηση των προτάσεων στις 28 Ιουλίου, ενώ στις 29 Ιουλίου οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα ενημερωθούν για τους κωδικούς προϊόντων που θα ενταχθούν στην πρωτοβουλία. Η διαδικασία ολοκληρώνεται στις 3 Αυγούστου, όταν θα κατατεθούν οι τελικές προτάσεις, οι οποίες και θα αποτελέσουν τη βάση για την εφαρμογή των μειωμένων τιμών.
Η έμφαση στον «δεσμευτικό» χαρακτήρα δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Οι επιχειρήσεις δεν καταθέτουν απλώς προθέσεις, αλλά συγκεκριμένα στοιχεία για κάθε προϊόν: ποια είναι η υφιστάμενη τιμή, ποια θα είναι η νέα τιμή, ποιο ποσοστό μείωσης προκύπτει, καθώς και για πόσο διάστημα θα διατηρηθεί η μείωση. Επιπλέον, τα προϊόντα που θα ενταχθούν θα πρέπει να παραμείνουν στο πρόγραμμα για τουλάχιστον δύο μήνες, ώστε το όφελος να μην εξαντληθεί σε μια βραχύβια «διόρθωση» που χάνεται πριν προλάβει να φανεί στην πράξη.
Πραγματικές μειώσεις, όχι προσφορές: Πώς θα υπολογιστεί η νέα τιμή
Κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας είναι ότι οι μειώσεις θα αφορούν τις κανονικές τιμές ραφιού και όχι προσφορές, κουπόνια ή άλλες προωθητικές ενέργειες. Με απλά λόγια, ζητείται μόνιμη αλλαγή στη βασική τιμή, εκείνη που βλέπει ο καταναλωτής στην καθημερινή του αγορά.
Ως τιμή αναφοράς θα ληφθεί η κανονική τιμή κάθε προϊόντος στις 27 Αυγούστου. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί λειτουργεί ως «γραμμή βάσης» για να αποτραπούν τεχνικές ανατιμήσεις λίγο πριν την εφαρμογή του προγράμματος ή θολά σημεία ως προς το τι ακριβώς μειώθηκε. Επιπλέον, οποιαδήποτε μεταγενέστερη προσφορά θα υπολογίζεται πάνω στη νέα, ήδη μειωμένη τιμή. Έτσι, εφόσον υπάρξουν προωθητικές ενέργειες στη συνέχεια, αυτές θα ενισχύουν το όφελος αντί να το ακυρώνουν.
Ποια προϊόντα μπαίνουν σε προτεραιότητα
Οι κατηγορίες υψηλής προτεραιότητας αντανακλούν τα είδη που «χτυπούν» περισσότερο στην οικογενειακή δαπάνη και βρίσκονται σταθερά στο εβδομαδιαίο καλάθι. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
– νωπό κρέας,
– γαλακτοκομικά,
– αυγά,
– ζυμαρικά, όσπρια, άλευρα,
– έλαια,
– βρεφικό γάλα και πάνες,
– είδη πρωινού,
– αναψυκτικά,
– απορρυπαντικά,
– προϊόντα προσωπικής υγιεινής,
– σχολικά είδη.
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή πρέπει να αφορά προϊόντα υψηλής εμπορικής σημασίας και όχι είδη περιορισμένης κυκλοφορίας. Ο στόχος είναι οι μειώσεις να αφορούν πραγματικά «δημοφιλείς» κωδικούς που αγοράζονται συχνά και σε μεγάλο όγκο, ώστε το αποτέλεσμα να είναι αισθητό σε όσο το δυνατόν περισσότερα νοικοκυριά.
Διαφάνεια για τον καταναλωτή: PosoKanei και ενιαία σήμανση στα ράφια
Για να μπορεί ο καταναλωτής να ξεχωρίζει άμεσα ποια προϊόντα συμμετέχουν, προβλέπεται διπλός μηχανισμός ενημέρωσης. Πρώτον, θα υπάρχει ειδική ενότητα στην πλατφόρμα PosoKanei, όπου οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να βλέπουν τα συμμετέχοντα προϊόντα. Δεύτερον, στα καταστήματα θα τοποθετηθεί ενιαία σήμανση στα ράφια, ώστε οι μειωμένες τιμές να αναγνωρίζονται εύκολα κατά την αγορά.
Δικλίδες για τον ανταγωνισμό: Οι 16 κανόνες προστασίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διασφάλιση του ανταγωνισμού. Η ΑΑΕA&ΠK έχει προβλέψει 16 δικλίδες προστασίας, απαγορεύοντας ρητά οποιαδήποτε ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων που θα μπορούσε να επηρεάσει την αγορά. Αυτό περιλαμβάνει δεδομένα για τιμές, ποσοστά μειώσεων, κόστη και εμπορική στρατηγική. Με τον τρόπο αυτό, επιδιώκεται να προχωρήσει η πρωτοβουλία χωρίς να δημιουργηθούν στρεβλώσεις ή συνθήκες συντονισμού που θα έβλαπταν τελικά τον καταναλωτή.
Πότε ξεκινά και πόσο θα διαρκέσει το πρόγραμμα
Η εφαρμογή θα ξεκινήσει στις 31 Αυγούστου και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η μεγάλη διάρκεια δείχνει ότι η στόχευση δεν περιορίζεται σε μια συγκυριακή παρέμβαση, αλλά φιλοδοξεί να χτίσει σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις τιμές βασικών αγαθών.
Η πρωτοβουλία υπενθυμίζεται ότι «άνοιξε» πολιτικά με σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου στα τέλη Ιουνίου και στη συνέχεια εξειδικεύτηκε σε νέα σύσκεψη υπό τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, με συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου.
Στο τέλος της ημέρας, η επιτυχία θα μετρηθεί με έναν απλό δείκτη: το πραγματικό όφελος που θα φτάσει στα ελληνικά νοικοκυριά. Αν οι δεσμευτικές προτάσεις μεταφραστούν σε ουσιαστικές και διατηρήσιμες μειώσεις τιμών στα σούπερ μάρκετ, και αν η διαφάνεια παραμείνει ισχυρή τόσο στο ράφι όσο και online, τότε η πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει ένα πρακτικό εργαλείο ανακούφισης για την καθημερινή κατανάλωση.