Ιδιαίτερα δυσοίωνη προειδοποίηση για τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία απηύθυνε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ιντέρμιτ Γκιλ.
Σύμφωνα με το αρνητικό σενάριο της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο ρυθμός ανάπτυξης παγκοσμίως θα πέσει στο 1,3% για το 2026, ενώ το 2025 ο ρυθμός ανάπτυξης είχε κινηθεί στο 2,9%
Η εκτίμηση αυτή είχε βασιστεί στην υπόθεση ότι οι εχθροπραξίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν θα συνεχιστούν για τουλάχιστον έξι μήνες από την 28η Φεβρουαρίου όταν και ξεκίνησε ο πόλεμος, με αποτέλεσμα να προκαλείται παγκόσμια ανησυχία καθώς η κλεψύδρα θα αδειάσει σε λίγες εβδομάδες, όπως επισημαίνεται από το Reuters σε σχετικό ρεπορτάζ.
Σύμφωνα με τον Ιντέρμιτ Γκιλ ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης με 1,3%, θα βρισκόταν πολύ κοντά στα επίπεδα που ιστορικά συνδέονται με παγκόσμια ύφεση, εφόσον εξαιρεθούν οι περίοδοι μεγάλων κρίσεων, όπως η πανδημία Covid-19 και η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Πληθωρισμός έως 4,5% και νέο κύμα ακρίβειας
Η μεγαλύτερη ανησυχία της Παγκόσμιας Τράπεζας αφορά την επανεμφάνιση έντονων πληθωριστικών πιέσεων. Στο αρνητικό σενάριο που αναφέρθηκε, ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι μπορεί να διαμορφωθεί στο 4,5% το 2026 (από 4,2% που κινήθηκε το 2025), καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας θα μεταφερθεί σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.
Η αύξηση του κόστους πετρελαίου και φυσικού αερίου αναμένεται να επιβαρύνει το κόστος μεταφορών, βιομηχανικής παραγωγής και αγροτικής παραγωγής, οδηγώντας σε νέες αυξήσεις στις τιμές τροφίμων και βασικών αγαθών.
Ενέργεια και θαλάσσιες μεταφορές στο επίκεντρο
Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν ήδη επηρεάσει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ενώ παράλληλα αυξάνουν τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω του στενού Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Οι δύο αυτές θαλάσσιες αρτηρίες αποτελούν κομβικά σημεία για τη μεταφορά πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και εμπορευμάτων προς την Ευρώπη και την Ασία. Τυχόν παρατεταμένες διακοπές στη λειτουργία τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα άνοδο του ενεργειακού κόστους και σοβαρές καθυστερήσεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Κίνδυνος νέων αυξήσεων επιτοκίων
Η επανεμφάνιση υψηλού πληθωρισμού ενδέχεται να ανατρέψει τα σχέδια των μεγάλων κεντρικών τραπεζών για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Όπως προειδοποιεί ο Γκιλ, εάν οι τιμές συνεχίσουν να αυξάνονται, οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να αναγκαστούν να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα επιβαρύνει το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, περιορίζοντας τις επενδύσεις και την κατανάλωση, ενώ θα αυξήσει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι αναπτυσσόμενες χώρες, πολλές από τις οποίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος μετά την πανδημία.
Η αύξηση των επιτοκίων, σε συνδυασμό με την άνοδο των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, θα μπορούσε να οδηγήσει αρκετές κυβερνήσεις σε περικοπές δαπανών για υγεία, παιδεία και κοινωνική προστασία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αποκλείεται να προκληθούν ακόμη και νέες κρίσεις κρατικού χρέους.
