Οι μεταβιβάσεις ακινήτων αποτελούν εδώ και χρόνια μία από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες για πολίτες και επαγγελματίες, με συχνές καθυστερήσεις, πολλαπλές υπηρεσίες και μια γραφειοκρατία που συχνά οδηγεί σε αδιέξοδο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ανακοίνωσε τέσσερα νέα μέτρα με στόχο να επιταχυνθεί και να απλοποιηθεί ουσιαστικά η διαδικασία, περιορίζοντας τις «ιστορίες καθημερινής τρέλας» που, όπως ανέφερε, ταλαιπωρούν ιδιοκτήτες και αγοραστές.
Με ανάρτησή του στο Facebook, ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι πρόκειται για παρεμβάσεις που εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, στο πνεύμα του ν. 5293/2026. Όπως σημείωσε, αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν εφαρμοστεί και σε άλλα πεδία (όπως στην επιτάχυνση απονομής συντάξεων, στη διευκόλυνση ατόμων με αναπηρία σε μη αναστρέψιμες παθήσεις και στη νυχτερινή λειτουργία του Μετρό), με κοινό παρονομαστή τη μείωση της άσκοπης γραφειοκρατίας. Στην περίπτωση των μεταβιβάσεων ακινήτων, ο στόχος είναι διπλός: να διευκολυνθούν οι συναλλαγές και να «απελευθερωθούν» ακίνητα που σήμερα παραμένουν εγκλωβισμένα, κάτι που—έστω και έμμεσα—μπορεί να ενισχύσει την προσφορά στην αγορά και να συμβάλει στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ΠΟΜΙΔΑ, η οποία χαιρετίζει τις παρεμβάσεις και ενημερώνει τους ιδιοκτήτες σε όλη τη χώρα ώστε να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες.
Μεταβιβάσεις ακινήτων: τα 4 νέα μέτρα που επιταχύνουν τη διαδικασία
1) Τέλος στις παράλογες διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο
Το πρώτο μέτρο στοχεύει σε μια διαχρονική πηγή ανασφάλειας και καθυστερήσεων: τις διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο, ακόμη και σε περιπτώσεις που βασίζονται σε παλαιά ή αμφισβητούμενα δεδομένα. Ο κ. Χατζηδάκης περιέγραψε χαρακτηριστικά περιπτώσεις όπου εμφανίζονται «προσωρινά παραχωρητήρια από την εποχή του Ελευθερίου Βενιζέλου» και το κράτος επιχειρεί, έναν αιώνα μετά, να επανέλθει με αξιώσεις.
Για την αντιμετώπιση αυτών των στρεβλώσεων, εκδόθηκε ερμηνευτική εγκύκλιος—σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης—η οποία αποσκοπεί στο να μπει ένα σαφές πλαίσιο και να περιοριστούν οι παράλογες διεκδικήσεις. Σε πρακτικό επίπεδο, η εξέλιξη αυτή μπορεί να σημαίνει λιγότερες εμπλοκές σε συμβολαιογραφικά γραφεία και μικρότερο ρίσκο «μπλοκαρίσματος» μιας αγοραπωλησίας ή γονικής παροχής.
2) Πληρωμή φόρου κληρονομιάς από το τίμημα της μεταβίβασης
Το δεύτερο μέτρο αφορά ένα πολύ συνηθισμένο πρόβλημα που συναντάται στις μεταβιβάσεις ακινήτων: την αδυναμία πληρωμής φόρου κληρονομιάς από κληρονόμους που δεν διαθέτουν ρευστότητα. Μέχρι σήμερα, πολλοί πολίτες κληρονομούσαν ένα ακίνητο, αλλά επειδή δεν μπορούσαν να καταβάλουν τον φόρο, δεν είχαν πρακτικά τη δυνατότητα να το αξιοποιήσουν, να το μεταβιβάσουν ή να προχωρήσουν σε οποιαδήποτε συναλλαγή.
Πλέον, όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, ο φόρος θα μπορεί να εξοφλείται από το τίμημα της μεταβίβασης. Πρόκειται για μια απλή, αλλά ουσιαστική αλλαγή που μπορεί να «ξεκλειδώσει» ακίνητα τα οποία μέχρι σήμερα έμεναν εκτός αγοράς, διευκολύνοντας έτσι και τις μεταβιβάσεις ακινήτων σε πραγματικές συνθήκες (όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο).
3) Δυνατότητα εκποίησης κατασχεμένου ακινήτου με παρακράτηση ποσοστού υπέρ ΑΑΔΕ
Το τρίτο μέτρο αφορά τα κατασχεμένα ακίνητα και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα μπορεί να γίνεται εκποίηση, ώστε να προχωρούν συναλλαγές που αλλιώς θα «κολλούσαν» επ’ αόριστον. Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο κ. Χατζηδάκης, τις επόμενες ημέρες αναμένεται απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ που θα ορίζει το πλαίσιο εφαρμογής.
Η βασική ιδέα είναι συγκεκριμένη: εφόσον παρακρατείται από το τίμημα και αποδίδεται από τον συμβολαιογράφο στην ΑΑΔΕ ποσοστό του τρέχοντος υπολοίπου της οφειλής—το οποίο δεν μπορεί να είναι κάτω από 25%—θα μπορεί να προχωρά η εκποίηση. Η ρύθμιση επιχειρεί να ισορροπήσει δύο ανάγκες: από τη μία τη δυνατότητα μεταβίβασης ακινήτων που σήμερα είναι δεσμευμένα και από την άλλη τη διασφάλιση ότι μέρος της οφειλής θα καλύπτεται άμεσα.
4) Οι συμβολαιογράφοι ως «one stop shop» για τις μεταβιβάσεις ακινήτων
Το τέταρτο μέτρο είναι και το πιο «δομικό» ως προς την καθημερινή εμπειρία του πολίτη, καθώς εισάγει τη λογική της υπηρεσίας μιας στάσης (one stop shop) μέσω των συμβολαιογράφων. Με Κοινή Υπουργική Απόφαση που αναμένεται το επόμενο διάστημα, ενεργοποιείται η πρόβλεψη του νόμου ώστε οι συμβολαιογράφοι να αναλαμβάνουν πιο ολοκληρωμένο ρόλο: συλλογή αναγκαίων πιστοποιητικών, κατάρτιση και υπογραφή συμβολαίου, καθώς και τις αναγκαίες πράξεις προς το Κτηματολόγιο και την ΑΑΔΕ.
Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, ο ρόλος αυτός θα ενισχυθεί περαιτέρω, με αντίστοιχη αύξηση της αμοιβής, ακριβώς επειδή θα πρόκειται για πιο σύνθετη και ολοκληρωμένη υπηρεσία. Αν εφαρμοστεί αποτελεσματικά, μπορεί να μειώσει σημαντικά τις μετακινήσεις, τα λάθη, τις επαναλήψεις και το «πινγκ-πονγκ» μεταξύ υπηρεσιών που καθυστερεί τις μεταβιβάσεις ακινήτων.
Τι σημαίνουν αυτά τα μέτρα για την αγορά και το στεγαστικό
Ο κ. Χατζηδάκης ξεκαθάρισε ότι τα τέσσερα μέτρα από μόνα τους δεν αρκούν για να λυθεί το στεγαστικό πρόβλημα. Γι’ αυτό, όπως είπε, η κυβέρνηση υλοποιεί 45 δράσεις συνολικά και θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030», δηλαδή του κυβερνητικού προγράμματος για την επόμενη τετραετία.
Ωστόσο, οι μεταβιβάσεις ακινήτων είναι ένας κρίσιμος μηχανισμός για να κινηθεί η αγορά: όταν μια διαδικασία γίνεται πιο γρήγορη, πιο προβλέψιμη και λιγότερο κοστοβόρα σε χρόνο και ταλαιπωρία, περισσότερα ακίνητα μπορούν να αλλάξουν χέρια, να αξιοποιηθούν ή να επιστρέψουν στην ενεργή προσφορά.