Στο στόχαστρο των ελέγχων της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) μπαίνουν όλο και πιο συστηματικά οι influencers και όσοι αποκτούν εισόδημα μέσα από την προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών στα social media. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: η δραστηριότητα των δημιουργών περιεχομένου αντιμετωπίζεται πλέον ως επαγγελματική, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις σε τιμολόγηση, δήλωση εισοδημάτων και απόδοση φόρων και ΦΠΑ όπου αυτό προβλέπεται. Στόχος είναι να εντοπιστούν περιπτώσεις αδήλωτων εσόδων, είτε αυτά προέρχονται από πληρωμένες διαφημίσεις είτε από συνεργασίες που «πληρώνονται» με είδος.
Η ψηφιακή οικονομία των social media έχει εξελιχθεί σε βασικό κανάλι εμπορικής προβολής για επιχειρήσεις και brands. Για τον λόγο αυτό, η ΑΑΔΕ στρέφει την προσοχή της στον διαδικτυακό χώρο, επενδύοντας σε εργαλεία και μεθόδους που της επιτρέπουν να συνδέει τις δημόσιες αναρτήσεις με τα φορολογικά δεδομένα που υπάρχουν στο σύστημα. Το μήνυμα είναι ότι οι αναρτήσεις δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως «περιεχόμενο», αλλά ως πιθανές εμπορικές πράξεις όταν συνοδεύονται από αντάλλαγμα.
Τα ψηφιακά εργαλεία της ΑΑΔΕ για τους ελέγχους στους influencers
Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία για να πραγματοποιεί διασταυρώσεις ανάμεσα σε αναρτήσεις και σε φορολογικά στοιχεία που διαθέτει. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να χαρτογραφούν τη δραστηριότητα ενός λογαριασμού και να εξετάζουν αν αυτή «κουμπώνει» με τιμολόγια, συμφωνητικά, δηλώσεις και λοιπά παραστατικά.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν, μεταξύ άλλων:
– Δημοσιεύσεις που προωθούν συγκεκριμένα προϊόντα ή υπηρεσίες.
– Συνεργασίες με επιχειρήσεις, εμπορικά σήματα και διαφημιστικές εταιρείες.
– Πληρωμένες διαφημίσεις (sponsored posts, paid partnerships) ή καμπάνιες με επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο.
– Ταξίδια, φιλοξενίες, διαμονές, γεύματα, αεροπορικά εισιτήρια ή άλλες παροχές που παρέχονται ως αντάλλαγμα προβολής.
– Δώρα υψηλής αξίας που μπορεί να συνδέονται με συγκεκριμένη υποχρέωση δημοσίευσης.
Η λογική που ακολουθείται είναι απλή: όταν μια εταιρεία παρέχει χρήματα, προϊόν, υπηρεσία ή προνόμιο σε έναν influencer με σκοπό την προβολή στα κοινωνικά δίκτυα, τότε πρόκειται για συναλλαγή με οικονομικό αντικείμενο. Και ως τέτοια, πρέπει να αποτυπώνεται φορολογικά, με τον τρόπο που προβλέπει η νομοθεσία.
Ελέγχονται και οι «ανταλλακτικές» συνεργασίες: πότε τα δώρα γίνονται φορολογητέο εισόδημα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις λεγόμενες «ανταλλακτικές συνεργασίες». Πρόκειται για περιπτώσεις όπου ο influencer δεν λαμβάνει χρηματική αμοιβή, αλλά αποκτά κάτι «σε είδος» ως αντάλλαγμα: δωρεάν κινητά, ρούχα, κοσμήματα, καλλυντικά, υπηρεσίες αισθητικής, διαμονές σε ξενοδοχεία, προσκλήσεις, μετακινήσεις ή εμπειρίες.
Αν η παροχή αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα τυχαίο δώρο, αλλά δίνεται με σαφή προσδοκία ή συμφωνία προβολής (π.χ. post, story, tag, link, κωδικός έκπτωσης), τότε ενδέχεται να χαρακτηριστεί ως φορολογητέο εισόδημα και να πρέπει να δηλωθεί. Με άλλα λόγια, το «δεν πήρα χρήματα» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπάρχει φορολογική υποχρέωση, εφόσον υπήρξε αντάλλαγμα.
Τι σημαίνει απόκρυψη εισοδήματος: φόροι, πρόστιμα και προσαυξήσεις
Σε περίπτωση που από έλεγχο της ΑΑΔΕ προκύψει ότι δεν έχουν δηλωθεί έσοδα ή δεν έχουν εκδοθεί τα προβλεπόμενα φορολογικά στοιχεία, οι συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές. Εκτός από τον φόρο που αντιστοιχεί στα αδήλωτα ποσά, μπορούν να επιβληθούν:
– Πρόστιμα για μη έκδοση ή ανακριβή έκδοση παραστατικών.
– Προσαυξήσεις και τόκοι λόγω καθυστέρησης.
– Επιπλέον κυρώσεις, ανάλογα με το ύψος και τα χαρακτηριστικά της παράβασης, όπως προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι αρχές δεν εξετάζουν μόνο αν «υπάρχει ανάρτηση», αλλά τα χαρακτηριστικά της: tags σε brand, hashtags, δομή και ύφος προωθητικού περιεχομένου, καθώς και ομοιότητα με αναρτήσεις που έχουν ήδη τιμολογηθεί ως εμπορικές συνεργασίες.
Υπόθεση-ορόσημο: πρόστιμο 70.000 ευρώ για μη τιμολόγηση αναρτήσεων
Χαρακτηριστική είναι υπόθεση που ενίσχυσε τη θέση της ΑΑΔΕ ότι οι influencers μπορούν να ελεγχθούν με βάση ψηφιακά ίχνη και συγκριτικά στοιχεία. Σε έλεγχο για το φορολογικό έτος 2019, εταιρεία που δραστηριοποιούνταν στον χώρο των διαφημίσεων και ανήκε σε influencer βρέθηκε αντιμέτωπη με σημαντικές καταλογιστικές πράξεις.
Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι είχαν πραγματοποιηθεί 322 αναρτήσεις σε λογαριασμό Instagram, με τις 54 να μην έχουν τιμολογηθεί και να μην έχουν εκδοθεί τα προβλεπόμενα φορολογικά στοιχεία. Οι μη τιμολογημένες αναρτήσεις αποτιμήθηκαν σε συνολική καθαρή αξία 81.500 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 19.560 ευρώ.
Με βάση τα ευρήματα:
– Επιβλήθηκε πρόστιμο 9.780 ευρώ για μη έκδοση φορολογικών στοιχείων.
– Με πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος προσδιορίστηκε διαφορά φόρου 28.083,52 ευρώ και πρόστιμο 14.041,76 ευρώ.
– Για ΦΠΑ καταλογίστηκε ποσό 19.560 ευρώ.
Η αποτίμηση δεν έγινε αυθαίρετα. Ο έλεγχος έλαβε υπόψη πραγματικά δεδομένα χρέωσης που προέκυπταν από ιδιωτικά συμφωνητικά και φορολογικά στοιχεία της ίδιας της εταιρείας, χρησιμοποιώντας ως βάση τιμές όπως 1.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ για posts και 2.500 ευρώ πλέον ΦΠΑ για giveaways.
Η εταιρεία υποστήριξε ότι μέρος των αναρτήσεων δεν συνιστούσε φορολογητέα συναλλαγή, όμως η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) έκρινε ότι η φορολογική αρχή μπορούσε να προσδιορίσει τα ακαθάριστα έσοδα με κάθε διαθέσιμο στοιχείο, ιδίως αφού είχε διαπιστωθεί μη έκδοση παραστατικών. Με την απόφαση 1966/2026, η ΔΕΔ απέρριψε την ενδικοφανή προσφυγή και επικύρωσε τις πράξεις για πρόστιμα, φόρο εισοδήματος και ΦΠΑ.
Η ουσία είναι ότι η ΑΑΔΕ αντιμετωπίζει πλέον το influencer marketing ως τμήμα της πραγματικής οικονομίας και όχι ως «γκρίζα ζώνη» του διαδικτύου. Για όσους δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στα social media, το συμπέρασμα είναι σαφές: η σωστή τιμολόγηση, η καταγραφή των συνεργασιών (ακόμη και των ανταλλαγών) και η συνεπής φορολογική συμμόρφωση δεν είναι επιλογή, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για να αποφευχθούν έλεγχοι, καταλογισμοί και υψηλά πρόστιμα από την ΑΑΔΕ.