Μια μικρή, αλλά σταθερά αυξανόμενη παρουσία αποκτούν οι μονάδες αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού. Αν και μέχρι πρόσφατα η τεχνολογία βρισκόταν κυρίως στη σφαίρα του σχεδιασμού και των διαγωνισμών, το τελευταίο δίμηνο η εικόνα άλλαξε αισθητά: ήδη λειτουργούν στη χώρα μας οι 9 πρώτες μονάδες αποθήκευσης ενέργειας που ολοκληρώθηκαν, ενισχύοντας πρακτικά το σύστημα ηλεκτρισμού με νέα, ευέλικτη ισχύ.
Συνολικά, αυτές οι πρώτες εγκαταστάσεις προσφέρουν 210 MW σε απορρόφηση (φόρτιση) και 201 MW σε έγχυση (εκφόρτιση) στο δίκτυο. Πρόκειται για ένα πρώτο «βήμα» που δείχνει πώς οι μπαταρίες μπορούν να εξομαλύνουν τις διακυμάνσεις παραγωγής και ζήτησης, ιδίως σε μια αγορά που αυξάνει διαρκώς τη συμμετοχή των ΑΠΕ.
Ποιες νέες μπαταρίες μπαίνουν άμεσα στο σύστημα ηλεκτρισμού της χώρας μας
Τα διαθέσιμα στοιχεία, όπως αναλύονται και από το Green Tank, αποτυπώνουν με σαφήνεια τον τρόπο λειτουργίας των μπαταριών μέσα στην ημέρα. Τον Μάιο, οι μονάδες αυτές απορρόφησαν 10,24 GWh ενέργειας, κυρίως στο διάστημα 08.00–15.00 και, σε δεύτερο βαθμό, μεταξύ 01.00–02.00. Με απλά λόγια, οι μπαταρίες «γεμίζουν» όταν υπάρχει περίσσευμα διαθέσιμης παραγωγής ή χαμηλότερη ζήτηση.
Αντίστοιχα, απέδωσαν στο σύστημα 8,83 GWh, κυρίως μεταξύ 16.00–23.00 και δευτερευόντως στο παράθυρο 04.00–07.00. Αυτές είναι οι ώρες όπου η ζήτηση αυξάνεται, η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται και το σύστημα χρειάζεται πρόσθετη ισχύ για να καλύψει το φορτίο.
Η ημερήσια «μετατόπιση» ενέργειας από τις ώρες χαμηλής αξίας ή υπερπροσφοράς προς τις ώρες υψηλότερης ζήτησης είναι ακριβώς ο λόγος που η αποθήκευση θεωρείται κρίσιμη τεχνολογία για μια οικονομία που βασίζεται όλο και περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές. Ωστόσο, τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι, σε αυτή τη φάση, η συμβολή τους είναι μετρήσιμη αλλά ακόμη περιορισμένη σε κλίμακα.
Από τη συνολική ποσότητα των 10,24 GWh που απορροφήθηκε, μόνο οι 0,91 GWh πραγματοποιήθηκαν σε ώρες όπου δεν υπήρχαν αναγκαστικές περικοπές ΑΠΕ λόγω υπερπαραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι οι μπαταρίες λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό μέσα στο πλαίσιο μιας αγοράς που ήδη αντιμετωπίζει περιορισμούς και συμφόρηση, με αποτέλεσμα να μην «πιάσουν» από την πρώτη στιγμή το μέγιστο δυνατό όφελος.
Το αποτέλεσμα ήταν διπλό: αφενός οι μπαταρίες απέτρεψαν το 2,2% των περικοπών ΑΠΕ, αφετέρου η έγχυση των 8,83 GWh περιόρισε τη χρήση φυσικού αερίου κατά μόλις 0,6% τον ίδιο μήνα. Τα ποσοστά αυτά δεν είναι αμελητέα για μια τεχνολογία που μόλις ξεκινά, αλλά δείχνουν καθαρά ότι η πραγματική «ανατροπή» θα έρθει όταν αυξηθεί σημαντικά η εγκατεστημένη ισχύς και όταν οι μπαταρίες λειτουργούν σε πιο ευνοϊκές συνθήκες δικτύου και αγοράς.
Τι έρχεται τους επόμενους μήνες: περισσότερη ισχύς και νέα έργα
Η συνέχεια προδιαγράφεται πιο δυναμική. Στο εξής, αναμένεται να συνδεθούν και να λειτουργήσουν αρκετές πρόσθετες μονάδες αποθήκευσης. Πρόκειται για το υπόλοιπο των 520 MW σε έργα των δύο πρώτων διαγωνισμών, τα οποία έχουν προθεσμία ολοκλήρωσης έως τα τέλη Ιουλίου. Αν τα έργα αυτά προχωρήσουν εντός χρονοδιαγράμματος, η αγορά θα δει μέσα σε σύντομο χρόνο αισθητή αύξηση διαθέσιμης αποθήκευσης.
Παράλληλα, έως το τέλος του έτους, ο στόχος είναι το σύνολο αυτής της κατηγορίας επιδοτούμενων έργων, μαζί με τον τρίτο διαγωνισμό, να φτάσει τα 700 MW. Πρόκειται για ένα επίπεδο που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το αποτύπωμα της αποθήκευσης στο ημερήσιο ενεργειακό ισοζύγιο, ειδικά σε περιόδους υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ και αντίστοιχα υψηλού κινδύνου περικοπών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, πέρα από τα επιδοτούμενα έργα, υπάρχουν και δύο μεγάλα έργα που μπαίνουν άμεσα σε λειτουργία, συμμετέχοντας στην αγορά με αμιγώς εμπορικούς όρους. Πρόκειται για τη μονάδα των 330 MW της κοινοπραξίας Metlen–Καρατζή και την αντίστοιχη των 162 MW της Ήρων. Η εμπορική λειτουργία τέτοιων έργων αποτελεί ένδειξη ωρίμανσης: όταν η αποθήκευση «στέκεται» οικονομικά στην αγορά, δημιουργεί πρόσθετα κίνητρα για επενδύσεις, και άρα επιταχύνει την ανάπτυξη.
Όλα μαζί τα παραπάνω έργα αναμένεται να αναβαθμίσουν σημαντικά την υφιστάμενη ισχύ τους επόμενους μήνες, πλησιάζοντας σταδιακά το 1 GW. Με αυτόν τον τρόπο θα κλείσει, έστω και μερικώς, η «ψαλίδα» που χωρίζει την Ελλάδα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες προηγήθηκαν στην ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας και σήμερα αξιοποιούν ευρύτερα τα οφέλη της.
Συνολικά, η είσοδος των νέων μονάδων δείχνει ότι οι μπαταρίες περνούν από τη θεωρία στην πράξη. Το κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη φάση δεν είναι αν θα μπουν περισσότερες μονάδες στο σύστημα ηλεκτρισμού, αλλά πόσο γρήγορα θα κλιμακωθούν, ώστε να αυξήσουν ουσιαστικά την απορρόφηση των πλεονασμάτων, να μειώσουν τις περικοπές ΑΠΕ και να περιορίσουν αποτελεσματικότερα τη χρήση φυσικού αερίου. Αν επιβεβαιωθούν οι στόχοι για τα νέα έργα και προχωρήσουν ομαλά οι εμπορικές μονάδες, οι νέες μπαταρίες που μπαίνουν άμεσα στο σύστημα ηλεκτρισμού της χώρας μας θα αποτελέσουν ένα από τα πιο καθοριστικά εργαλεία για ένα πιο ευέλικτο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα.