Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία συνεχίζουν να «φουσκώνουν», με το συνολικό υπόλοιπο να φτάνει πλέον τα 114,57 δισ. ευρώ. Μέσα σε έναν χρόνο, τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία αυξήθηκαν κατά 3,77 δισ. ευρώ, ενώ περισσότεροι από 4,2 εκατομμύρια φορολογούμενοι εμφανίζονται με ανοιχτές οφειλές απέναντι στο Δημόσιο. Πίσω από τον εντυπωσιακό αυτό αριθμό, όμως, κρύβεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα: μεγάλο μέρος των οφειλών δεν είναι ουσιαστικά εισπράξιμο, είτε επειδή έχει χαρακτηριστεί ανεπίδεκτο είσπραξης είτε επειδή αφορά περιπτώσεις με περιορισμένες δυνατότητες ανάκτησης.
Η εικόνα προκύπτει από την έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή και δείχνει ότι, στην πράξη, η Εφορία εισπράττει από ένα σχετικά μικρό κομμάτι του συνολικού «βουνoύ» χρεών. Παράλληλα, σε μηνιαία βάση καταγράφηκε αξιοσημείωτη αποκλιμάκωση: τον Απρίλιο οι οφειλέτες μειώθηκαν κατά 545.788 σε σχέση με τον Μάρτιο. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην πληρωμή της πρώτης δόσης του ΕΝΦΙΑ, η οποία φαίνεται ότι αντιστρέφει την εποχική αύξηση που είχε προηγηθεί.
Ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία: τι σημαίνει «ανεπίδεκτο είσπραξης»
Από το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ποσό 35,53 δισ. ευρώ —περίπου το 31%— έχει χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτο είσπραξης. Πρόκειται για χρέη που, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν μπορούν να εισπραχθούν (π.χ. λόγω πτωχεύσεων, αδυναμίας εντοπισμού περιουσιακών στοιχείων, παλαιότητας ή άλλων νομικών και πρακτικών εμποδίων).
Το στοιχείο που προκαλεί πρόσθετο προβληματισμό είναι ότι το ανεπίδεκτο αυτό ποσό αναμένεται να αυξηθεί. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, βρίσκονται σε διαδικασία χαρακτηρισμού ακόμη 7 δισ. ευρώ, κάτι που μπορεί να ανεβάσει το σχετικό υπόλοιπο κοντά στα 42 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, ένα ακόμη μεγαλύτερο μέρος από τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία ενδέχεται να βγει, πρακτικά, εκτός «πραγματικού» πεδίου είσπραξης.
Ποιο μέρος των οφειλών είναι πραγματικά εισπράξιμο
Αν αφαιρεθούν τα ανεπίδεκτα είσπραξης, το πραγματικά εισπράξιμο ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο διαμορφώνεται περίπου στα 79 δισ. ευρώ. Και εδώ έχει σημασία η σύνθεση των οφειλών, καθώς δείχνει από πού προέρχεται η μεγαλύτερη «δεξαμενή» χρέους:
– 52,37 δισ. ευρώ (66,26%) προέρχονται από καθαρά φορολογικές οφειλές.
– 17,45 δισ. ευρώ (22,09%) αφορούν πρόστιμα.
– 9,2 δισ. ευρώ (11,65%) είναι μη φορολογικές οφειλές, όπως δάνεια, δικαστικά έξοδα και διάφοροι καταλογισμοί.
Η φορολογική «ραχοκοκαλιά» των χρεών, ωστόσο, έχει ακόμη πιο συγκεκριμένο προφίλ.
ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος: οι βασικοί «πρωταγωνιστές»
Στη σύνθεση των φορολογικών χρεών κυριαρχεί ο ΦΠΑ. Οι οφειλές από ΦΠΑ ανέρχονται στα 24,74 δισ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 47,23% του συνόλου των φορολογικών οφειλών. Ακολουθεί ο φόρος εισοδήματος, με ποσοστό 42,17%. Οι φόροι στην περιουσία έχουν σαφώς μικρότερη συμμετοχή: αντιπροσωπεύουν μόλις το 5,33%, με συνολικό ύψος οφειλών 2,79 δισ. ευρώ.
Η κατανομή αυτή δείχνει ότι η πίεση δεν προέρχεται τόσο από τα «κλασικά» περιουσιακά βάρη, όσο από φόρους που συνδέονται με την κατανάλωση και το εισόδημα, δηλαδή με τη ρευστότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ποιοι χρωστάνε τα περισσότερα: οι μεγάλοι οφειλέτες «σηκώνουν» το βάρος
Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα είναι η ακραία συγκέντρωση του χρέους. Οι φορολογικές οφειλές άνω των 10.000 ευρώ αντιστοιχούν στο 96,57% των συνολικών χρεών. Ακόμη πιο εντυπωσιακό: οι οφειλέτες με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ αποτελούν μόλις το 0,24% του συνόλου, αλλά συγκεντρώνουν το 75,53% των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Αυτό σημαίνει ότι, παρότι εκατομμύρια φορολογούμενοι εμφανίζονται με εκκρεμότητες, το μεγαλύτερο κομμάτι των ληξιπρόθεσμων χρεών προς την Εφορία «βαραίνει» έναν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, όπου τα ποσά είναι τεράστια και συχνά δύσκολα στη διαχείριση ή στην είσπραξη.
Φυσικά vs νομικά πρόσωπα: ποιος χρωστάει περισσότερο
Τα φυσικά πρόσωπα οφείλουν συνολικά 43,53 δισ. ευρώ, δηλαδή το 38% των συνολικών χρεών προς την Εφορία. Τα νομικά πρόσωπα εμφανίζουν μεγαλύτερη συμμετοχή, με οφειλές 71,04 δισ. ευρώ ή το 62% του συνόλου.
Στις πολύ υψηλές οφειλές —και ειδικά στην κατηγορία άνω του 1 εκατ. ευρώ— τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν πάνω από το 70% του συνολικού υπολοίπου. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την εικόνα ότι το «μεγάλο» πρόβλημα του χρέους συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με επιχειρηματικές οντότητες, εταιρικές υποχρεώσεις και πολύ μεγάλους φακέλους οφειλών.
Ρυθμίσεις οφειλών: περιορισμένη αξιοποίηση
Παρά τη σημασία των ρυθμίσεων ως εργαλείο είσπραξης και αποσυμπίεσης, σήμερα σε κάποια μορφή ρύθμισης βρίσκεται μόλις το 6,83% του πραγματικά εισπράξιμου ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, δηλαδή περίπου 5,39 δισ. ευρώ.
Τα υψηλότερα ποσοστά ένταξης σε ρυθμίσεις εμφανίζονται στις οφειλές μεταξύ 10.001 και 100.000 ευρώ. Στα φυσικά πρόσωπα, μεγαλύτερη συμμετοχή καταγράφεται σε οφειλές από 500 έως 10.000 ευρώ. Αντίθετα, η αξιοποίηση των ρυθμίσεων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη τόσο στα πολύ μικρά ποσά (όπου συχνά κυριαρχεί η αμέλεια ή η προσωρινή δυσκολία) όσο και στα πολύ υψηλά (όπου τα ποσά είναι δύσκολα διαχειρίσιμα και οι περιπτώσεις πιο σύνθετες).
Τι συμβαίνει με τα χρέη του Δημοσίου προς ιδιώτες
Την ίδια στιγμή, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες μειώθηκαν σε ετήσια βάση κατά 255 εκατ. ευρώ. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του κράτους διαμορφώθηκαν στα 2,92 δισ. ευρώ, ενώ οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων περιορίστηκαν στα 737 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, σε σύγκριση με το τέλος του 2025, καταγράφεται αύξηση κατά 358 εκατ. ευρώ. Αυτό δείχνει ότι, παρά τη βελτίωση σε σχέση με πέρυσι, οι συνολικές υποχρεώσεις του Δημοσίου εξακολουθούν να κινούνται ανοδικά από την αρχή του έτους, διατηρώντας ένα πεδίο πίεσης στην αγορά.
Συμπέρασμα: τι δείχνουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία
Η εκτίναξη στα 114,57 δισ. ευρώ δεν αποτυπώνει μόνο την αύξηση των οφειλών, αλλά και τη δομή ενός προβλήματος που είναι βαθιά άνισο: τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία συγκεντρώνονται σε πολύ μεγάλες οφειλές, ένα σημαντικό ποσοστό τους δεν είναι εισπράξιμο, ενώ οι ρυθμίσεις αξιοποιούνται σε μικρότερο βαθμό από όσο θα απαιτούσε η κλίμακα του φαινομένου. Όσο αυτή η εικόνα παραμένει, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο μεγαλώνει το συνολικό υπόλοιπο, αλλά πόσο από αυτό μπορεί πράγματι να επιστρέψει στα δημόσια ταμεία και με ποιους όρους για φορολογούμενους και οικονομία.