Μία ολοκληρωμένη δέσμη παρεμβάσεων προς την κυβέρνηση και τις επιχειρήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων κατέθεσε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ), με τον πρόεδρο Βασίλη Κορκίδη να επισημαίνει ότι η κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους δημιουργεί πλέον την ανάγκη για ένα νέο, σαφές και λειτουργικό πλαίσιο στην αγορά. Στόχος των προτάσεων είναι να αποτελέσουν ανάχωμα στην ακρίβεια τα σούπερ μάρκετ, όχι μόνο μέσω συγκράτησης τιμών και καλύτερης αξιοποίησης των εκπτώσεων, αλλά και μέσω στρατηγικών επενδύσεων που ενισχύουν την ελληνική παραγωγή και, τελικά, θωρακίζουν την επάρκεια και την ανταγωνιστικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Το Επιμελητήριο υπογραμμίζει ότι το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων παραμένει βασικός πυλώνας της ελληνικής οικονομίας. Η εγχώρια ζήτηση για βασικά αγαθά αντέχει ακόμη και σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, γεγονός που καθιστά τον κλάδο κρίσιμο τόσο για την καθημερινότητα των νοικοκυριών όσο και για τα δημόσια έσοδα. Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για το πώς μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα στην ακρίβεια τα σούπερ μάρκετ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, ειδικά όταν η ακρίβεια «μεταφράζεται» σε συρρίκνωση διαθέσιμου εισοδήματος και σε πιέσεις στη διατροφική δαπάνη.
Κίνητρα για επενδύσεις στην ελληνική παραγωγή: Ανάχωμα στην ακρίβεια τα σούπερ μάρκετ
Η πρώτη πρόταση του ΕΒΕΠ αφορά τη θέσπιση ενός ειδικού φορολογικού πλαισίου που θα δίνει ουσιαστικά κίνητρα σε επιχειρήσεις τροφίμων και αλυσίδες σούπερ μάρκετ να επενδύσουν στην ελληνική παραγωγή. Η λογική είναι σαφής: όταν ενισχύεται η εγχώρια παραγωγική βάση, μειώνονται οι εξαρτήσεις από εισαγόμενες πρώτες ύλες, περιορίζονται οι κίνδυνοι διακυμάνσεων κόστους από το εξωτερικό και δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις σταθερότητας στις τιμές.
Πρακτικά, το Επιμελητήριο προτείνει τη δυνατότητα σχηματισμού αφορολόγητου αποθεματικού ως ποσοστού επί των εταιρικών κερδών, εφόσον τα ποσά αυτά κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια παρέμβαση που στοχεύει να μετατρέψει μέρος της κερδοφορίας σε αναπτυξιακό κεφάλαιο: περισσότερες συνεργασίες με Έλληνες προμηθευτές, αναβάθμιση παραγωγικών μονάδων, καλύτερη τυποποίηση, αλλά και επενδύσεις σε αποθήκευση και μεταφορές που μειώνουν απώλειες και περιττά κόστη.
Απλούστευση ΦΠΑ και ρεαλιστικός σταθμισμένος συντελεστής
Η δεύτερη πρόταση αφορά την αναδιάρθρωση των συντελεστών ΦΠΑ. Το ΕΒΕΠ εισηγείται την αντικατάσταση των τριών υφιστάμενων συντελεστών με δύο σταθερούς συντελεστές, λαμβάνοντας υπόψη τον πραγματικό μέσο σταθμισμένο συντελεστή πωλήσεων των σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, ο συντελεστής αυτός διαμορφώνεται περίπου στο 11% επί της καθαρής αξίας των προϊόντων.
Η πρόταση δεν παρουσιάζεται μόνο ως τεχνική φορολογική βελτίωση, αλλά και ως μέσο περιορισμού στρεβλώσεων. Η απλούστευση μπορεί να μειώσει διοικητικά βάρη, να περιορίσει λάθη και αποκλίσεις, να κάνει πιο προβλέψιμο το φορολογικό περιβάλλον και να βοηθήσει τη λειτουργία της αγοράς με διαφάνεια. Σε μια περίοδο που ο καταναλωτής συγκρίνει τιμές με μεγαλύτερη ένταση από ποτέ, κάθε μηχανισμός που ενισχύει τη σταθερότητα και μειώνει περιττά κόστη μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά ως ανάχωμα στην ακρίβεια τα σούπερ μάρκετ.
Συμμετοχή στις θερινές εκπτώσεις ως πράξη κοινωνικής υπευθυνότητας
Η τρίτη πρόταση απευθύνεται άμεσα στις αλυσίδες τροφίμων: να συμμετέχουν στις θερινές εκπτώσεις Ιουλίου-Αυγούστου. Το ΕΒΕΠ τοποθετεί την πρόταση αυτή ως κίνηση κοινωνικής υπευθυνότητας προς τους καταναλωτές, σε μια συγκυρία όπου η πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό παραμένει έντονη.
Η συμμετοχή στις εκπτώσεις μπορεί να δώσει πρόσθετη «ανάσα» στα νοικοκυριά, ειδικά σε κατηγορίες ειδών πρώτης ανάγκης, αλλά και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στην αγορά. Παράλληλα, μια πιο οργανωμένη εκπτωτική πολιτική μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση αποθεμάτων, να αυξήσει τον ανταγωνισμό προς όφελος του καταναλωτή και να ενισχύσει τη συνολική εικόνα του κλάδου ως μέρος της λύσης.
Η οικονομική βαρύτητα του κλάδου και ο ρόλος του στα δημόσια έσοδα
Το ΕΒΕΠ τεκμηριώνει τις παρεμβάσεις του και με οικονομικά στοιχεία. Όπως αναφέρει, ο κύκλος εργασιών των αλυσίδων σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε το 2025 στα 16,24 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 7,1% σε σχέση με το 2024. Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, το Επιμελητήριο εκτιμά ότι ο τζίρος κινήθηκε μεταξύ 8,7 και 8,9 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 7%-8% σε ετήσια βάση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο γεγονός ότι το οργανωμένο λιανεμπόριο αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς είσπραξης έμμεσων φόρων. Ο πραγματικός σταθμισμένος συντελεστής ΦΠΑ του κλάδου υπολογίζεται μεταξύ 11% και 12%, ενώ οι εισπράξεις ΦΠΑ από τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ εκτιμώνται σε 1,80-1,90 δισ. ευρώ για το 2025. Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι εισπράξεις υπολογίζονται περίπου στο 1,02 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά, σχεδόν το 25% των συνολικών εσόδων ΦΠΑ από την ιδιωτική κατανάλωση προέρχεται από αγορές τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης.
Πώς προσαρμόστηκε ο καταναλωτής στις πληθωριστικές πιέσεις
Παρά τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών, το Επιμελητήριο σημειώνει ότι οι καταναλωτές δεν περιόρισαν δραστικά τις αγορές βασικών αγαθών. Αντίθετα, προσαρμόστηκαν: στράφηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, αξιοποίησαν πιο συστηματικά τις προσφορές και έγιναν πιο προσεκτικοί στη σύγκριση τιμών. Αυτή η μετατόπιση στη συμπεριφορά δείχνει ότι η αγορά παραμένει ζωντανή, αλλά και ότι η ανάγκη για στοχευμένες πρωτοβουλίες είναι διαρκής.
Συνολικά, οι προτάσεις του ΕΒΕΠ επιχειρούν να συνδέσουν την καθημερινή ανακούφιση του καταναλωτή με πιο βαθιές, δομικές αλλαγές: από φορολογικά κίνητρα που κατευθύνουν κεφάλαια στην ελληνική παραγωγή, μέχρι απλούστευση ΦΠΑ και ενεργότερη συμμετοχή στις εκπτώσεις. Σε ένα νέο περιβάλλον χωρίς πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, η πρόκληση είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που ενισχύει τον ανταγωνισμό, προστατεύει την αγοραστική δύναμη και διατηρεί την υγιή λειτουργία της αγοράς. Με αυτή τη στόχευση, μπορούν να γίνουν στην πράξη ανάχωμα στην ακρίβεια τα σούπερ μάρκετ, συνδυάζοντας υπευθυνότητα, επενδύσεις και πολιτικές που αντανακλούν τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
