Στην τελική ευθεία μπαίνει σήμερα το νέο παζάρι για την ακρίβεια στις τιμές στα σούπερ μάρκετ, με την κυβέρνηση να επιδιώκει μια συμφωνία που θα φανεί άμεσα στο ράφι και, κυρίως, στο ταμείο. Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά παραμένει η πιο χειροπιαστή πηγή πίεσης για τα νοικοκυριά, καθώς επηρεάζει καθημερινές αγορές που δεν μπορούν να αναβληθούν ή να περιοριστούν εύκολα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σημερινή ημέρα αποκτά χαρακτήρα «ημέρας αποφάσεων», καθώς συμπίπτει με την τελευταία ευθεία πριν από την εκπνοή ενός από τα βασικά εργαλεία κρατικής παρέμβασης.
Για σήμερα, Δευτέρα 29 Ιουνίου, έχει προγραμματιστεί σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή των προέδρων του ΣΕΒ, του ΣΕΒΤ και της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας. Η συνάντηση γίνεται μία ημέρα πριν από τη λήξη του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, που εκπνέει στις 30 Ιουνίου, ενώ η ακρίβεια εξακολουθεί να «ροκανίζει» τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Στόχος της κυβέρνησης είναι να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο συνεννόησης με την αγορά, ώστε να υπάρξουν μειώσεις τιμών σε προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, με τρόπο που να μην εξαντλείται σε μεμονωμένες προσφορές ή προσωρινές καμπάνιες.
Ακρίβεια και τιμές στα σούπερ μάρκετ: Το διακύβευμα της σημερινής σύσκεψης
Το βασικό ερώτημα της ημέρας είναι απλό, αλλά καθοριστικό: θα δεχθεί η αγορά να προχωρήσει σε ουσιαστικές και μετρήσιμες μειώσεις τιμών ή θα χρειαστεί η κυβέρνηση να κρατήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων; Η συζήτηση δεν αφορά μόνο γενικές δεσμεύσεις, αλλά συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων που γεμίζουν το «καλάθι» των νοικοκυριών: τρόφιμα, είδη προσωπικής υγιεινής, καθαριστικά και βασικά είδη πρώτης ανάγκης, όπου κάθε μικρή αύξηση μετατρέπεται σε μεγάλο μηνιαίο βάρος.
Η κυβέρνηση, με αιχμή το Υπουργείο Ανάπτυξης, δείχνει ότι θέλει να περάσει από το καθεστώς των περιορισμών και των έκτακτων παρεμβάσεων σε μια πιο «μόνιμη» σχέση συνεννόησης με τη βιομηχανία τροφίμων και τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε μια «συμφωνία κυρίων» που θα κριθεί όχι από τις ανακοινώσεις, αλλά από το αν η ακρίβεια θα περιοριστεί με τρόπο ορατό στον καταναλωτή.
Το τέλος του πλαφόν και η μετάβαση σε νέα εργαλεία
Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους λειτούργησε μέχρι σήμερα ως βασικό εργαλείο πίεσης. Περιόριζε τη δυνατότητα αύξησης του μικτού περιθωρίου κέρδους σε σχέση με μια προηγούμενη περίοδο αναφοράς, στέλνοντας μήνυμα ότι οι αυξήσεις δεν μπορούν να μετακυλίονται ανεξέλεγκτα στον τελικό καταναλωτή. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει συνδέσει ευθέως το τέλος του πλαφόν με την ανάγκη να υπάρξει συμφωνία για μειώσεις σε βασικά προϊόντα, ώστε να μην δημιουργηθεί «κενό» στην πολιτική αντιμετώπισης της ακρίβειας.
Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει, το πλαφόν συνέβαλε σε μειώσεις τιμών σε περίπου 2.000 προϊόντα στα σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, η κυβέρνηση επιδιώκει το επόμενο βήμα: η αποκλιμάκωση να γίνει πιο καθαρή και πιο αισθητή, όχι να περιορίζεται σε επιμέρους προωθητικές ενέργειες, σε βραχυπρόθεσμες εκπτώσεις ή σε «περιστροφές» προσφορών που δεν αλλάζουν την πραγματική εικόνα του μηνιαίου λογαριασμού.
Γιατί η ακρίβεια παραμένει πολιτικά και κοινωνικά «καυτή»
Η πίεση είναι ισχυρή επειδή τα τρόφιμα αποτελούν κεντρικό πεδίο δυσαρέσκειας. Ακόμη και αν σε ορισμένες κατηγορίες καταγράφεται αποκλιμάκωση, οι τιμές σε πολλά προϊόντα πρώτης ανάγκης παραμένουν υψηλές σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Επιπλέον, η «σύγκριση στο ράφι» συνεχίζει να επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό: οι καταναλωτές αναζητούν συνεχώς φθηνότερες εναλλακτικές, αλλά συχνά διαπιστώνουν ότι οι αυξήσεις έχουν περάσει σε μεγάλο μέρος της αγοράς.
Το κοινωνικό βάρος της ακρίβειας αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την αγοραστική δύναμη. Σύμφωνα με δεδομένα του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, παρά τις αυξήσεις των τελευταίων ετών και την αποκλιμάκωση της ανεργίας, ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός το 2025 διαμορφώθηκε στα 14.998 ευρώ, μόλις 1,3% υψηλότερα από το 2024, αλλά 31% χαμηλότερα από το 2009. Σε ονομαστικούς όρους, ο μέσος ετήσιος μισθός έφτασε τα 18.134 ευρώ, παραμένοντας 12% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα. Με απλά λόγια, η άνοδος των τιμών έχει περιορίσει αισθητά την επίδραση των μισθολογικών αυξήσεων, γεγονός που κάνει την ακρίβεια ακόμη πιο οδυνηρή στην καθημερινότητα.
Τι θα ζητηθεί από βιομηχανία και σούπερ μάρκετ
Στο τραπέζι της σύσκεψης αναμένεται να τεθούν δύο κομβικά ζητήματα. Πρώτον, οι δυνατότητες της βιομηχανίας τροφίμων να περιορίσει τις τιμολογήσεις, ειδικά σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης όπου η ζήτηση είναι ανελαστική. Δεύτερον, ο ρόλος των σούπερ μάρκετ στη μετακύλιση των μειώσεων: ακόμη και όταν υπάρξουν καλύτερες τιμές από προμηθευτές, το ζητούμενο είναι να περάσουν καθαρά στον τελικό καταναλωτή και να μη χαθούν μέσα σε εμπορικές πολιτικές που θολώνουν την πραγματική εξέλιξη της τιμής.
Για την κυβέρνηση, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να παρουσιαστούν νέες πρωτοβουλίες, αλλά να υπάρξει αποτέλεσμα που να μετριέται: συγκεκριμένοι κωδικοί, συγκεκριμένες μειώσεις, σαφής αποτύπωση στο ράφι. Το τέλος του πλαφόν δημιουργεί, έτσι, ένα νέο ορόσημο στην πολιτική για την ακρίβεια. Αν η συμφωνία με την αγορά προχωρήσει και αποδώσει, θα μπορεί να θεμελιωθεί ένα πλαίσιο πιο σταθερής συνεννόησης με τους βασικούς κρίκους της αλυσίδας. Αν όμως οι μειώσεις δεν φανούν στην πράξη, η ακρίβεια και οι τιμές στα σούπερ μάρκετ θα παραμείνουν ανοιχτό και «καυτό» ζήτημα καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, με την κοινωνική πίεση να εντείνεται και το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων να επιστρέφει στο προσκήνιο.