Νέο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος τίθεται σε εφαρμογή μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου, φέρνοντας στοχευμένες αλλαγές που αγγίζουν χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι παρεμβάσεις επηρεάζουν άμεσα τις 72 δόσεις, τις δικαστικές ρυθμίσεις, τον εξωδικαστικό μηχανισμό και το καθεστώς κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών. Στόχος είναι πιο μετρήσιμα αποτελέσματα: χαμηλότερες επιβαρύνσεις, μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις υφιστάμενες ρυθμίσεις, διεύρυνση των εργαλείων ρύθμισης και μεγαλύτερη προστασία για τα βασικά εισοδήματα των οφειλετών.
Το ιδιωτικό χρέος αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους πιο πιεστικούς παράγοντες για την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς αφορά οφειλές προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται να αποκατασταθεί η ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη είσπραξης και στη δυνατότητα πραγματικής αποπληρωμής, με κανόνες πιο κατανοητούς και διαδικασίες πιο λειτουργικές.
Ιδιωτικό Χρέος: Τι αλλάζει στις δικαστικές ρυθμίσεις
Μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές αφορά τις ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις, ειδικά σε περιπτώσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη. Με το νέο καθεστώς αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων: πλέον οι τόκοι θα υπολογίζονται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό ανεξόφλητο ποσό της οφειλής.
Η διαφοροποίηση αυτή είναι κρίσιμη, γιατί μειώνει αισθητά το συνολικό κόστος αποπληρωμής για όσους βρίσκονται ήδη σε δικαστική ρύθμιση. Επιπλέον, προβλέπεται συμψηφισμός των επιπλέον τόκων που έχουν ήδη καταβληθεί, ώστε να αφαιρεθούν από τις τελευταίες δόσεις της ρύθμισης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο οφειλέτης μπορεί να δει μείωση της τελικής επιβάρυνσης χωρίς να χρειάζεται νέα, χρονοβόρα διαδικασία.
«Κλειδώνουν» οι όροι στις υφιστάμενες ρυθμίσεις
Για όσους έχουν ενταχθεί σε διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις βάσει άλλων νόμων, το πλαίσιο γίνεται πιο σταθερό και προβλέψιμο. Η συμφωνημένη μηνιαία δόση θεωρείται οριστική και δεν θα μπορεί να επιβαρυνθεί με πρόσθετους τόκους ή νέο επανυπολογισμό, πέρα από όσα προβλέπει η αρχική συμφωνία.
Αυτή η «ασφάλεια κανόνων» είναι σημαντική στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους, γιατί μειώνει την αβεβαιότητα: ο οφειλέτης γνωρίζει ότι, εφόσον είναι συνεπής, δεν θα βρεθεί αντιμέτωπος με αιφνιδιαστικές αλλαγές που αυξάνουν το βάρος της ρύθμισης.
Έως 72 δόσεις για χρέη σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία
Θεσπίζεται νέα έκτακτη ρύθμιση έως και 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς. Οι οφειλές που καλύπτονται είναι όσες δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση τον Απρίλιο του 2026.
Η διαδικασία θα γίνεται ηλεκτρονικά, ενισχύοντας την ταχύτητα και τη διαφάνεια, ενώ η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Για πολλούς οφειλέτες, οι 72 δόσεις λειτουργούν ως «γέφυρα» επανένταξης, ειδικά όταν τα χρέη συσσωρεύτηκαν σε περιόδους αυξημένης πίεσης και δεν υπήρχε ρεαλιστική δυνατότητα τακτοποίησης.
Αυξάνεται το ακατάσχετο όριο
Σημαντική αλλαγή έρχεται και στο πεδίο των κατασχέσεων. Το ακατάσχετο όριο για οφειλές προς το Δημόσιο αυξάνεται από 1.250 σε 1.600 ευρώ τον μήνα. Η αύξηση αυτή στοχεύει στη διασφάλιση ενός βασικού «δίχτυ ασφαλείας» για την κάλυψη αναγκών όπως ενοίκιο, διατροφή, λογαριασμοί και βασικές δαπάνες διαβίωσης.
Παράλληλα, για οφειλές προς ιδιώτες και τράπεζες, το ακατάσχετο διαμορφώνεται στα 1.600 ευρώ για ατομικούς λογαριασμούς και στα 2.200 ευρώ για κοινούς λογαριασμούς. Στο περιβάλλον του ιδιωτικού χρέους, η ενίσχυση του ακατάσχετου μπορεί να αποτρέψει ακραίες καταστάσεις «οικονομικού στραγγαλισμού», όπου ο οφειλέτης αδυνατεί ακόμη και να καλύψει τα στοιχειώδη.
Άρση κατάσχεσης με εξόφληση του 25% της οφειλής
Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα στον οφειλέτη να ζητήσει άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, εφόσον έχει εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% της οφειλής για την οποία επιβλήθηκε το μέτρο. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται μία μόνο φορά για κάθε φορολογούμενο, γεγονός που την καθιστά ένα εργαλείο «τελευταίας ευκαιρίας» για όσους θέλουν να αποκαταστήσουν στοιχειώδη τραπεζική λειτουργικότητα και να συνεχίσουν την αποπληρωμή με πιο ομαλό τρόπο.
Εξωδικαστικός μηχανισμός και για μικρότερα χρέη
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός διευρύνεται ώστε να καλύψει περισσότερους οφειλέτες. Το ελάχιστο όριο ένταξης μειώνεται από 10.000 σε 5.000 ευρώ, δίνοντας πρόσβαση και σε μικροοφειλέτες που έως τώρα έμεναν εκτός ενός βασικού εργαλείου ρύθμισης.
Οι ρυθμίσεις μπορούν να φτάσουν έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Για το ιδιωτικό χρέος, αυτή η επέκταση δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια: αυξάνει τις πιθανότητες να προκύψει βιώσιμο πλάνο αποπληρωμής, με δόσεις προσαρμοσμένες στις πραγματικές αντοχές του οφειλέτη.
Νέα δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας
Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα ο οφειλέτης να εξαιρεί την κύρια κατοικία του από τη ρευστοποίηση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, επιλέγοντας την αξιοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Πρόκειται για παρέμβαση με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς διευκολύνει τη διατήρηση της πρώτης κατοικίας σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.
Η νέα διαδικασία αναμένεται να οδηγήσει σε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, με μεγαλύτερα «κουρέματα» όπου είναι εφικτό και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Σε έναν τομέα όπως το ιδιωτικό χρέος, όπου οι συνέπειες είναι συχνά μακροχρόνιες, η δυνατότητα αυτή ενισχύει ουσιαστικά τη βιωσιμότητα της ρύθμισης.
Συνολικά, το νέο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος επιχειρεί να μετατρέψει τη ρύθμιση από προσωρινή ανάσα σε σταθερή λύση. Με πιο δίκαιους τόκους στις δικαστικές ρυθμίσεις, «κλείδωμα» όρων για συνέπεια, 72 δόσεις για οφειλές σε Δημόσιο και ταμεία, αυξημένο ακατάσχετο, δυνατότητα άρσης κατάσχεσης με μερική εξόφληση, ευρύτερο εξωδικαστικό μηχανισμό και νέα προστασία της κύριας κατοικίας, οι αλλαγές δημιουργούν περισσότερες διαδρομές εξόδου από το βάρος του ιδιωτικού χρέους και περισσότερες πιθανότητες για πραγματική οικονομική επανεκκίνηση.