Το ζήτημα των πολεοδομιών έχει αναδειχθεί σε σοβαρό πρόβλημα για την ελληνική δημόσια διοίκηση, σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας BluPeak Estate Analytics. Η μελέτη εξετάζει τα αποκαλυπτικά στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για το 2024, εστιάζοντας στις καταγγελίες που αφορούν τις υπηρεσίες δόμησης και τις καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών. Η σημασία αυτού του ζητήματος είναι ιδιαίτερα επιτακτική, καθώς οι καθυστερήσεις στις άδειες μπορεί να επηρεάσουν οικονομικά και κοινωνικά τις τοπικές κοινωνίες.
Ο Ρόλος των Πολεοδομιών στη Δημόσια Διοίκηση
Το 2024, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας κατέγραψε 5.305 καταγγελίες ενώ ο Συνήγορος του Πολίτη δέχθηκε 15.394 αναφορές από πολίτες. Από αυτές, 2.278 σχετίζονται με το οικιστικό περιβάλλον και τις πολεοδομικές διαδικασίες. Η οικοδομική δραστηριότητα παραμένει ένας ζωτικός τομέας της οικονομίας, με την ΕΛΣΤΑΤ να καταγράφει 30.992 οικοδομικές άδειες για το έτος αυτό, συνοδευόμενες από 7,28 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα επιφάνειας.
Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στην έκδοση αυτών των αδειών δεν επηρεάζουν μόνο τους αιτούντες, αλλά και τις τοπικές οικονομίες. Κάθε καθυστέρηση στέλνει αρνητικά μηνύματα σε επενδυτές και παραγωγούς, επηρεάζοντας τελικά την αξία των περιουσιών και τις μισθώσεις.
Υποστελεχωμένες Υπηρεσίες: Ο Βασικός Παράγοντας Καθυστερήσεων
Ένας από τους κύριους λόγους για τις καθυστερήσεις είναι η υποστελέχωση των υπηρεσιών δόμησης. Από τους 332 δήμους της χώρας, μόνο περίπου 185 διαθέτουν λειτουργικές Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ). Αυτό σημαίνει ότι 147 δήμοι δεν έχουν τη δυνατότητα να εκδίδουν άδειες με την πρέπουσα ταχύτητα. Μάλιστα, το 35% των ΥΔΟΜ λειτουργούν με δύο ή και λιγότερους μηχανικούς, γεγονός που κρατά τις διαδικασίες στάσιμες.
Ο μέσος χρόνος έκδοσης οικοδομικής άδειας ξεπερνά τους 3 μήνες σε περίπου 23% των περιπτώσεων, ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που οι διαδικασίες καθυστερούν έως και 5 χρόνια. Αυτή η κατάσταση όχι μόνο ενοχλεί τους πολίτες αλλά δημιουργεί και κλίμα αβεβαιότητας στον κατασκευαστικό τομέα και στην αγορά ακινήτων.
Οι Επιπτώσεις της Ανεπαρκούς Διαφάνειας
Η καθυστέρηση στην έκδοση των αδειών, όταν συνδυάζεται με την έλλειψη διαφάνειας και την ασυνδεσία των μητρώων, οδηγεί σε μεγαλύτερα προβλήματα. Στην Αττική, για παράδειγμα, υπάρχουν 180 δηλωμένα ακίνητα, ενώ η εκτιμώμενη πραγματική περιουσία κυμαίνεται από 1.850 έως 2.500. Η σαφής αποτύπωση της δημοτικής περιουσίας καθίσταται κρίσιμη για την αποτελεσματική διαχείρισή της.
Τα ακίνητα δεν συνιστούν μια ομοιογενή κατηγορία. Περιλαμβάνουν δημόσια και ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, εκτάσεις έως κοινόχρηστους χώρους. Αυτή η πολυπλοκότητα απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διαχείριση των ακινήτων.
Προτάσεις για Βελτίωση της Κατάστασης
Η κατάσταση των πολεοδομιών απαιτεί άμεσες και στοχευμένες παρεμβάσεις. Πρώτο και κύριο, είναι απαραίτητη η πλήρης απογραφή των δημοτικών ακινήτων, όχι μόνο σε λογιστικό επίπεδο, αλλά και με αναφορά στην τεχνική και νομική τους κατάσταση. Κάθε ακίνητο θα πρέπει να έχει έναν μοναδικό ψηφιακό φάκελο που να συνδέεται με το Κτηματολόγιο και να παρακολουθεί τις οικοδομικές άδειες και τις εκκρεμότητες.
Ως συμπλήρωμα, είναι επιτακτική η ανάγκη για διαφάνεια στις Υπηρεσίες Δόμησης. Η δημοσίευση στατιστικών στοιχείων για τις εκδιδόμενες άδειες, τις καθυστερήσεις και τις εκκρεμείς υποθέσεις θα μπορούσε να αναδείξει την πραγματική εικόνα και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.