Η απειλή των Χούθι της Υεμένης για ναυτικό αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία προκαλεί νέες ανησυχίες στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστεί ακόμη περισσότερο η ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Το κίνημα των Χούθι, που ευθυγραμμίζεται πολιτικά με το Ιράν, ανακοίνωσε ότι προχωρά σε αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο σε μια ήδη τεταμένη ενεργειακή κρίση που έχει επιδεινωθεί μετά τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτή η απειλή για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και πόσο αυξάνει την επιρροή του Ιράν στις διεθνείς ενεργειακές ροές.
Γιατί η Ερυθρά Θάλασσα είναι κρίσιμη για την παγκόσμια ενέργεια
Η Υεμένη βρίσκεται δίπλα στα στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας και έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως.
Μετά την αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα έγινε μια κρίσιμη εναλλακτική οδός για τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Ένας σοβαρός περιορισμός στη ναυσιπλοΐα μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα σήμαινε ότι οι δύο βασικές ενεργειακές αρτηρίες της Μέσης Ανατολής θα ήταν ταυτόχρονα προβληματικές:
- τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου,
- και η Ερυθρά Θάλασσα, που αποτελεί εναλλακτική διαδρομή προς την Ευρώπη και την Ασία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει νέο σοκ στις τιμές ενέργειας, αυξάνοντας το κόστος πετρελαίου και μεταφοράς παγκοσμίως.
Η Σαουδική Αραβία εξαρτάται πλέον περισσότερο από την Ερυθρά Θάλασσα
Μετά την αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία ανακατεύθυνε πάνω από το 70% των ημερήσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου της προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Από εκεί, τα πλοία που κατευθύνονται προς την Ευρώπη περνούν βόρεια από τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ εκείνα που ταξιδεύουν προς την Ασία κινούνται νότια μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Σύμφωνα με στοιχεία των εταιρειών Kpler και Signal Ocean, οι αποστολές πετρελαίου από το Γιανμπού έφτασαν πρόσφατα περίπου τα 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, έναντι μόλις 973.000 βαρελιών την ίδια περίοδο έναν χρόνο πριν.
Παράλληλα, οι συνολικές ποσότητες πετρελαίου που πέρασαν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ τον Ιούνιο ανήλθαν σε 7,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η διαδρομή αυτή λειτούργησε ως «σανίδα σωτηρίας» για την αγορά, περιορίζοντας τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Ποιοι είναι οι Χούθι και πόσο ελέγχονται από το Ιράν
Οι Χούθι εμφανίστηκαν ως στρατιωτικό, πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα στη βόρεια Υεμένη τη δεκαετία του 1990 και πολέμησαν επί χρόνια την κυβέρνηση της Σαναά.
Τα τελευταία χρόνια βρίσκονται σε σύγκρουση με την κυβέρνηση της Υεμένης που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία. Έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον χωρών του Κόλπου.
Το Ιράν θεωρεί τους Χούθι μέρος του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης», μαζί με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τις φιλοϊρανικές σιιτικές οργανώσεις στο Ιράκ.
Ωστόσο, οι σχέσεις Τεχεράνης και Χούθι είναι πιο σύνθετες από ό,τι με άλλες οργανώσεις. Οι Χούθι δεν αναγνωρίζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν ως θρησκευτική τους αρχή και υποστηρίζουν ότι οι αποφάσεις τους βασίζονται κυρίως σε δικά τους συμφέροντα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει εξοπλίσει, χρηματοδοτήσει και εκπαιδεύσει τους Χούθι, ενώ η οργάνωση αρνείται ότι αποτελεί «εντολοδόχο» της Τεχεράνης.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η απειλή για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί πρωτοβουλία των Χούθι ή μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του Ιράν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ.
Τι είχε συμβεί στην προηγούμενη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα
Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι ενεργούν σε αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν μεγάλη αναστάτωση στη διεθνή ναυτιλία. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Maersk και η Hapag-Lloyd, αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία και να στέλνουν πλοία γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς.
Η κίνηση μέσω της Διώρυγας του Σουέζ μειώθηκε δραματικά, φτάνοντας το 2025 στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον των τελευταίων 50 ετών.
Μια αμερικανική επιχείρηση για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας περιλάμβανε επιθέσεις εναντίον στόχων των Χούθι και την κατάρριψη εκατοντάδων drones και πυραύλων.
Ο νέος ρόλος των Χούθι στον πόλεμο Ιράν – ΗΠΑ
Στην τρέχουσα σύγκρουση, οι Χούθι είχαν αρχικά πιο περιορισμένη παρουσία σε σχέση με τη Χεζμπολάχ και τις ιρακινές φιλοϊρανικές ομάδες.
Ο ηγέτης τους, Αμπντούλ Μάλικ αλ Χούθι, είχε δηλώσει ότι «τα δάχτυλά μας βρίσκονται στη σκανδάλη» εάν οι εξελίξεις το απαιτήσουν.
Αργότερα εξαπέλυσαν ορισμένες επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, ενώ ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Εσμαΐλ Καανί, είχε προειδοποιήσει ότι μπορούν να «πνίξουν» την Ερυθρά Θάλασσα.
Η ανακοίνωση για αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας σηματοδοτεί πιθανή αλλαγή στάσης.
Το διακύβευμα για την παγκόσμια οικονομία
Αν οι Χούθι προχωρήσουν σε πραγματικό αποκλεισμό της Ερυθράς Θάλασσας, το Ιράν θα αποκτήσει έναν ακόμη μοχλό πίεσης στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Η κρίση δεν αφορά μόνο τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Αφορά την παγκόσμια οικονομία, καθώς κάθε περιορισμός στις ροές πετρελαίου μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών, μεγαλύτερο κόστος μεταφορών και νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Η Ερυθρά Θάλασσα, από ένας εμπορικός διάδρομος ζωτικής σημασίας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης στον ευρύτερο πόλεμο επιρροής ανάμεσα στο Ιράν και τους αντιπάλους του.
Πηγή Reuters