Οι Ρώσοι χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο μετρητά, εν μέσω συχνών διακοπών στο διαδίκτυο μέσω κινητού που προκαλούνται από τα μέτρα ασφαλείας κατά των επιθέσεων με ουκρανικά drones, και λόγω των οικονομικών δυσκολιών που αναγκάζουν όλο και περισσότερες εταιρείες να αποφεύγουν την πληρωμή φόρων.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC που βασίζεται σε στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, η προσφορά χρήματος σε κυκλοφορία έχει αυξηθεί κατά 1,56 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια) από την αρχή του έτους, η μεγαλύτερη αύξηση για αυτήν την περίοδο σε οποιοδήποτε έτος εκτός από την πανδημία COVID-19.
Οι διακοπές στο διαδίκτυο μέσω κινητού, που επιβλήθηκαν από τις αρχές για την αντιμετώπιση των επιθέσεων με ουκρανικά drones, έχουν επηρεάσει τη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών με κάρτα σε πολλές περιοχές της χώρας, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να διατηρεί περισσότερα μετρητά.
«Το να έχεις μετρητά σου δίνει μια αίσθηση ελέγχου και ασφάλειας. Εάν προκύψει έκτακτη ανάγκη και το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας πέσει, ξέρω ότι μπορώ τουλάχιστον να αγοράσω βασικά αγαθά», δήλωσε στο BBC ένας κάτοικος της Μόσχας.
Παρόμοιες αυξήσεις στις αναλήψεις μετρητών σημειώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2022, μετά την ανακοίνωση μερικής κινητοποίησης, και τον Ιούνιο του 2023, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της ομάδας μισθοφόρων Wagner.
Ωστόσο, το φαινόμενο περιπλέκει την είσπραξη φόρων σε μια εποχή που οι ρωσικές αρχές προσπαθούν να καλύψουν ένα αυξανόμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού και να χρηματοδοτήσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παρόλο που τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχουν υποστηριχθεί από την αύξηση των τιμών ενέργειας μετά τον πόλεμο με το Ιράν, η ρωσική οικονομία επιβραδύνεται. Το Υπουργείο Οικονομικών της Μόσχας μείωσε τον Μάιο την πρόβλεψη οικονομικής ανάπτυξης για το 2026 σε μόλις 0,4%, τον ασθενέστερο ρυθμό από το 2022.
Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τα έσοδα του προϋπολογισμού, το Κρεμλίνο αύξησε τον φόρο προστιθέμενης αξίας από 20% σε 22% από τον Ιανουάριο και μείωσε το όριο στο οποίο οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις υποχρεούνται να τον καταβάλλουν.
Υπό δημοσιονομική πίεση και εν μέσω επιβράδυνσης της οικονομίας, όλο και περισσότερα φαρμακεία, εστιατόρια, κέντρα αισθητικής και καταστήματα ψιλικών ενθαρρύνουν τους πελάτες να πληρώνουν με μετρητά για να μειώσουν το δηλωθέν εισόδημα και τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Ο Taras Skvortsov, οικονομικός διευθυντής της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας, προειδοποίησε πρόσφατα ότι υπάρχουν σοβαρά σημάδια εξάπλωσης των πληρωμών μισθών σε «φακέλους», ανεπίσημα.
Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη τον Μάιο από την οργάνωση επιχειρηματιών Opora Russia, περίπου το 6% των επιχειρηματιών δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν ήδη «γκρίζα σχήματα», όπως η μη έκδοση φορολογικών αποδείξεων ή η καταβολή μισθών σε μετρητά, για να αντιμετωπίσουν το νέο φορολογικό βάρος.
Οι ρωσικές αρχές προσπαθούν να καταπολεμήσουν την παραοικονομία, αλλά οι ειδικοί λένε ότι οι επαναλαμβανόμενες διακοπές στο διαδίκτυο μέσω κινητού υπονομεύουν αυτόν τον στόχο, ενθαρρύνοντας τη χρήση μετρητών και μειώνοντας τη διαφάνεια των συναλλαγών.
Παρόλο που οι τραπεζικές καταθέσεις προσφέρουν επί του παρόντος τόκο περίπου 10% ετησίως, πολλοί Ρώσοι προτιμούν να διατηρούν τις αποταμιεύσεις τους σε μετρητά. Τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν ότι μόνο τον Μάιο, ο πληθυσμός απέσυρε 550 δισεκατομμύρια ρούβλια από τραπεζικούς λογαριασμούς, εκ των οποίων τα 200 δισεκατομμύρια ρούβλια προήλθαν από προθεσμιακές καταθέσεις.
