Η στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν μπαίνει σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση, με αλλεπάλληλα πλήγματα που δεν περιορίζονται πλέον σε στρατιωτικούς στόχους, αλλά αγγίζουν κρίσιμες υποδομές και, κατ’ επέκταση, την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ο βασικός κόμβος έντασης, η κατάρρευση της προσωρινής εκεχειρίας ενισχύει τα σενάρια για γενικευμένη σύρραξη. Ο πόλεμος που πυροδοτήθηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ πριν από περισσότερους από τέσσερις μήνες δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης· αντίθετα, οι ενέργειες και των δύο πλευρών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να παρασύρει ολόκληρη την περιοχή.
Τα Στενά του Ορμούζ ως καταλύτης: ΗΠΑ και Ιράν σε τροχιά ολοκληρωτικού πολέμου
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό πέρασμα. Είναι μια διεθνής αρτηρία με τεράστια οικονομική και στρατηγική βαρύτητα: σε περίοδο ειρήνης, από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Όταν η ασφάλεια της διόδου αμφισβητείται, η παγκόσμια αγορά ενέργειας αντιδρά άμεσα, οι ναυτιλιακές αλλάζουν δρομολόγια και οι χώρες του Κόλπου ανεβάζουν επίπεδα συναγερμού. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε στρατιωτικό επεισόδιο αποκτά πολλαπλάσια σημασία, καθώς δεν αφορά μόνο το πεδίο της μάχης, αλλά την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Νέα αμερικανικά πλήγματα σε στρατιωτικούς και ενεργειακούς στόχους στο Ιράν
Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι για έβδομη συνεχόμενη νύχτα πραγματοποίησε επιθέσεις στο Ιράν, στοχεύοντας εγκαταστάσεις επιτήρησης, στρατιωτικές υποδομές εφοδιασμού, υπόγειες αποθήκες όπλων και ναυτικές εγκαταστάσεις. Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι σαφές: επιχειρεί να περιορίσει τις δυνατότητες του Ιράν να ελέγχει ή να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, αλλά και να αποδυναμώσει τις επιχειρησιακές του υποδομές.
Ωστόσο, η διάσταση των επιθέσεων μοιάζει να διευρύνεται. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα έπληξαν μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εγκατάσταση αφαλάτωσης στην επαρχία Χορμοζγκάν, στο νότιο Ιράν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Επιπλέον, αναφέρθηκαν πλήγματα σε δύο σήραγγες, μία γέφυρα και βασικούς οδικούς άξονες που οδηγούν στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς, καθώς και στο στρατηγικής σημασίας νησί Κεσμ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παραδοχή του ιρανικού υπουργείου Ενέργειας —για πρώτη φορά— ότι επλήγησαν ενεργειακές υποδομές, με τις αρχές να καλούν τους πολίτες στις νότιες επαρχίες να περιορίσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που μεταφέρει την πίεση από το στρατιωτικό επίπεδο στο κοινωνικό, καθώς η ηλεκτροδότηση και η πρόσβαση σε νερό αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία ασφάλειας για κάθε κράτος.
Σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, τα αμερικανικά πλήγματα των τελευταίων τριών εβδομάδων έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 50 νεκρούς και πάνω από 500 τραυματίες. Ανεξάρτητα από το πώς αποτιμάται επιχειρησιακά η αποτελεσματικότητα των χτυπημάτων, η ανθρωπιστική και πολιτική τους επίπτωση είναι δεδομένη και τροφοδοτεί περαιτέρω την ένταση.
Κρίσιμες ζημιές στο Κουβέιτ και ντόμινο ανησυχίας στον Κόλπο
Το σοβαρότερο περιστατικό του Σαββάτου καταγράφηκε στο Κουβέιτ, όπου ιρανικά πλήγματα έπληξαν μονάδα αφαλάτωσης και πετρελαϊκή εγκατάσταση. Οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς εργαζομένων, ενώ πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στη μονάδα αφαλάτωσης έθεσε εκτός λειτουργίας αρκετές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για το δεύτερο χτύπημα σε εγκατάσταση αφαλάτωσης μέσα σε δύο ημέρες, σε μια χώρα που καλύπτει περίπου το 90% των αναγκών της σε πόσιμο νερό μέσω της αφαλάτωσης — γεγονός που μετατρέπει το πλήγμα σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας και δημόσιας υγείας.
Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων κατάσβεσης, τραυματίστηκαν επίσης πυροσβέστες και εργαζόμενοι που έσπευσαν να περιορίσουν τις φωτιές που προκλήθηκαν από τις επιθέσεις. Με την πυραυλική απειλή να θεωρείται ενεργή, το Κουβέιτ έκλεισε προσωρινά τον εναέριο χώρο του, ενώ η Kuwait Airways προχώρησε σε αλλαγές στο πρόγραμμα πτήσεων, δείχνοντας πώς ένα χτύπημα σε υποδομή μπορεί να διαχυθεί άμεσα σε μεταφορές, οικονομία και καθημερινή λειτουργία του κράτους.
Την ίδια ώρα, οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής κινήθηκαν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής: το Ιράκ ανακοίνωσε ότι κατέρριψε επιθετικά drones πάνω από την πόλη Ερμπίλ, η Ιορδανία ανέφερε αναχαιτίσεις ιρανικών πυραύλων, ενώ σειρήνες αεροπορικού συναγερμού ήχησαν επανειλημμένα σε Μπαχρέιν και Σαουδική Αραβία. Το μοτίβο είναι ανησυχητικό: η σύγκρουση δεν μένει «διμερής», αλλά δημιουργεί ένα περιβάλλον γενικευμένου κινδύνου σε όλο τον Κόλπο.
Η Τεχεράνη ανεβάζει τους τόνους – Μηνύματα προς τις χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησαν ότι όλες οι χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις πρέπει να είναι «έτοιμες να δεχθούν ανάλογη απάντηση», στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα αποτροπής — ή κλιμάκωσης. Στην Τεχεράνη, οι φιλοϊρανικές διαδηλώσεις συνεχίστηκαν, ενισχύοντας το εσωτερικό αφήγημα αντίστασης και σκληραίνοντας το πολιτικό περιθώριο για συμβιβασμό.
Από αμερικανικής πλευράς, οι ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι ακόμη 13 στρατιωτικοί τραυματίστηκαν τις τελευταίες ημέρες, ανεβάζοντας τον συνολικό απολογισμό σε 14 νεκρούς και 427 τραυματίες Αμερικανούς στρατιωτικούς. Οι αριθμοί αυτοί λειτουργούν ως επιπλέον πίεση στην Ουάσιγκτον να δείξει αποτελέσματα, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν το ρίσκο λήψης αποφάσεων με ορίζοντα την άμεση ισχύ, όχι τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Ο έλεγχος των Στενών και ο οικονομικός πόλεμος στη θάλασσα
Η Τεχεράνη επιμένει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να τεθούν υπό τον αποκλειστικό έλεγχό της και ότι τα διερχόμενα πλοία οφείλουν να καταβάλλουν τέλη διέλευσης — θέση που απορρίπτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περισσότερες χώρες, θεωρώντας τη θαλάσσια οδό διεθνή. Η σύγκρουση, έτσι, αποκτά και χαρακτήρα «κυριαρχίας» πάνω σε μια διεθνή δίοδο, κάτι που εξ ορισμού δυσκολεύει τη διπλωματική εκτόνωση.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επανήλθε στις απειλές για πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και γέφυρες, με στόχο να αναγκάσει την Τεχεράνη να χαλαρώσει τον έλεγχο στα Στενά. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επανέφερε τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, επιδιώκοντας να περιορίσει τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας και να πιέσει οικονομικά την ιρανική ηγεσία.
Οι επιπτώσεις ήδη αποτυπώνονται στη ναυσιπλοΐα: οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων, με μόλις οκτώ πλοία να περνούν μέσα σε μία ημέρα. Την ίδια στιγμή, η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 86 δολάρια το βαρέλι, εντείνοντας τους φόβους για νέα αναταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με πιθανές συνέπειες σε πληθωρισμό, μεταφορές και βιομηχανικό κόστος.
