Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε στη Δαμασκό μια κίνηση με έντονο πολιτικό και συμβολικό βάρος: η Γαλλία θα επιστρέψει στη Δαμασκό περισσότερα από 50 εκατ. ευρώ, χρήματα που προέρχονται από περιουσιακά στοιχεία τα οποία κατασχέθηκαν από τη γαλλική Δικαιοσύνη και συνδέονται με παράνομα αποκτηθέντα αγαθά της οικογένειας Άσαντ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ποσό δεν θα επιστραφεί σε πρόσωπα ή σε παλαιά δίκτυα εξουσίας, αλλά «προς όφελος του συριακού λαού» και με στόχο τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων αναπτυξιακών έργων στη χώρα.
Η ανακοίνωση έγινε στο περιθώριο της επίσκεψης του Μακρόν στη συριακή πρωτεύουσα, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας επανεκκίνησης και επαναπροσδιορισμού των διμερών σχέσεων.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, Γαλλία και Συρία υπέγραψαν μια «πλήρη εταιρική σχέση» και σύναψαν μια σειρά συμφωνιών, μεταξύ των οποίων και επιστολή προθέσεων για την επιστροφή των κατασχεμένων περιουσιακών στοιχείων του Ριφάατ αλ Άσαντ, θείου του έκπτωτου προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Σύρο ομόλογό του, Άχμαντ αλ Σάρα, ο Μακρόν δήλωσε ότι «περισσότερα από 50 εκατομμύρια ευρώ που προέρχονται από την κατάσχεση παράνομων κερδών της οικογένειας του πρώην δικτάτορα θα αποδοθούν στον συριακό λαό». Το κεντρικό μήνυμα του Γάλλου προέδρου ήταν πως πρόκειται για χρήματα που ανακτώνται από παράνομες ροές και επιστρέφουν με μετρήσιμο κοινωνικό αποτύπωμα, μέσα από στοχευμένα έργα ανάπτυξης.
Το σχετικό έγγραφο, που υπογράφεται από τους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών, προσδιορίζει το ποσό στα 51 εκατομμύρια ευρώ. Η λεπτομέρεια αυτή δίνει μεγαλύτερη σαφήνεια στην ανακοίνωση και υποδηλώνει ότι το βήμα δεν είναι απλώς πολιτική δήλωση, αλλά εντάσσεται σε θεσμικό και γραπτό πλαίσιο. Το κρίσιμο, ωστόσο, σημείο για την αξιοπιστία της διαδικασίας θα είναι ο τρόπος διοχέτευσης των κονδυλίων: ποια έργα θα επιλεγούν, με ποια κριτήρια, με ποιον έλεγχο και με τι διαφάνεια ως προς την υλοποίηση.
Ποιος ήταν ο Ριφάατ αλ Άσαντ και γιατί συνδέεται με τις κατασχέσεις
Ο Ριφάατ αλ Άσαντ, ο οποίος πέθανε το 2026 εξόριστος σε ηλικία 88 ετών, είχε μείνει γνωστός ως ο «χασάπης της Χάμα» εξαιτίας του ρόλου του στην αιματηρή καταστολή εξέγερσης των Αδελφών Μουσουλμάνων στην πόλη Χάμα το 1982. Την περίοδο εκείνη διοικούσε επίλεκτες δυνάμεις υπό τον Χαφέζ αλ Άσαντ, αδελφό του και πατέρα του Μπασάρ αλ Άσαντ. Οι σφαγές πραγματοποιήθηκαν εν μέσω πλήρους μπλακάουτ στα μέσα ενημέρωσης και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, κόστισαν τη ζωή σε 10.000 έως 40.000 ανθρώπους, μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης συριακής ιστορίας.
Μετά τα γεγονότα και ύστερα από απόπειρα πραξικοπήματος, ο Ριφάατ εγκατέλειψε τη Συρία το 1984. Πέρασε από την Ελβετία και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, όπου έζησε επί δεκαετίες μια «χρυσή εξορία». Παρότι παρουσιαζόταν ως αντίπαλος του Μπασάρ αλ Άσαντ, η υπόθεσή του στη Γαλλία συνδέθηκε τελικά με σοβαρές κατηγορίες: ξέπλυμα χρήματος ως μέλος εγκληματικής οργάνωσης και υπεξαίρεση συριακών δημόσιων πόρων.
Έπειτα από 37 χρόνια στη Γαλλία, επέστρεψε στη Συρία το 2021, σε μια συγκυρία όπου επιδίωκε να αποφύγει την εκτέλεση τετραετούς ποινής φυλάκισης που του είχε επιβληθεί από τη γαλλική Δικαιοσύνη.
Το μήνυμα Μακρόν: «Πήγαμε μέχρι τέλους» και θα συνεχίσουμε
Ο Μακρόν επέμεινε ότι η γαλλική πλευρά κινήθηκε με συνέπεια και επιμονή στο σκέλος της νομικής δράσης. «Είμαστε οι πρώτοι που αναλάβαμε αυτή τη νομική δράση και πήγαμε μέχρι τέλους. Και θα συνεχίσουμε παντού όπου είναι δυνατόν», υποσχέθηκε. Η φράση αυτή παραπέμπει σε μια ευρύτερη στρατηγική: αναζήτηση, δέσμευση και επιστροφή περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με παράνομο πλουτισμό, όχι ως τιμωρητική ρητορική, αλλά ως εργαλείο αποκατάστασης και έμπρακτης ενίσχυσης των κοινωνιών που ζημιώθηκαν.
Παράλληλα, η επιλογή να επιστραφούν τα χρήματα «για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων αναπτυξιακών έργων» επιχειρεί να συνδέσει τη δικαστική διάσταση με άμεσο όφελος: έργα που μπορούν να βελτιώσουν υποδομές, υπηρεσίες και συνθήκες ζωής, σε μια χώρα που έχει πληγεί βαθιά από πολυετή σύγκρουση και οικονομική αστάθεια.
Επανεκκίνηση στη συνεργασία ασφάλειας: ειδικές δυνάμεις και εξοπλισμός
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, ο Μακρόν άνοιξε και το κεφάλαιο της ασφάλειας, δηλώνοντας ότι η Γαλλία εργάζεται για να επαναπροσδιορίσει τη συνεργασία της με τη Συρία στον τομέα της ασφάλειας και της στρατιωτικής συνεργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφερε την πιθανή υποστήριξη των γαλλικών ειδικών δυνάμεων για την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους. «Η Γαλλία παραμένει προσηλωμένη στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην περιοχή», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η συνδρομή θα εξεταστεί «εντός ενός πλαισίου που επαναπροσδιορίζουμε επί του παρόντος».
Ο Γάλλος πρόεδρος πρόσθεσε ότι το Παρίσι είναι έτοιμο να εξετάσει συνεργασίες που θα δώσουν στη Συρία δυνατότητες «εξοπλισμού και διαφοροποίησης» των ενόπλων δυνάμεών της. Η αναφορά αυτή δείχνει πρόθεση να διερευνηθούν νέες ισορροπίες, αλλά και να τεθούν κανόνες και προϋποθέσεις που θα καθορίσουν το εύρος, το είδος και την κατεύθυνση της συνεργασίας.