Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, απηύθυνε σήμερα σαφές μήνυμα στην Ουάσινγκτον: οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να παραμείνουν στο πλευρό της χώρας του, σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες στον νότιο Λίβανο είναι εύθραυστες και η προοπτική μιας «διαρκούς ειρήνης» εξακολουθεί να αμφισβητείται από τη φιλοϊρανική Χεζμπολάχ.
Η έκκληση του Αούν έρχεται μετά από μια συμφωνία-πλαίσιο που συνάφθηκε στην Ουάσινγκτον με το Ισραήλ, με στόχο να μπει τάξη σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση ασφαλείας και να ανοίξει ο δρόμος για σταθεροποίηση.
Η συμφωνία, που υπογράφηκε στις 26 Ιουνίου υπό την αμερικανική μεσολάβηση, αποτυπώνει έναν οδικό χάρτη με κρίσιμες προϋποθέσεις: ο λιβανέζικος στρατός θα κληθεί να αποκαταστήσει την εξουσία του στο νότιο τμήμα της χώρας, υπό την προϋπόθεση του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ.
Η διαδικασία προβλέπεται να ξεκινήσει από «πιλοτικές ζώνες», από τις οποίες θα αποσυρθεί ο ισραηλινός στρατός, ώστε να δοκιμαστεί στην πράξη αν το μοντέλο ασφάλειας και αποκατάστασης κρατικής παρουσίας μπορεί να λειτουργήσει.
Ζοζέφ Αούν: ΗΠΑ να παραμείνουν στο πλευρό του Λιβάνου
Με αφορμή την 250ή επέτειο από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ο Ζοζέφ Αούν έστειλε συγχαρητήρια επιστολή στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αξιοποιώντας την περίσταση για να υπογραμμίσει πόσο απαραίτητη θεωρεί την αμερικανική στήριξη. Σύμφωνα με δελτίο Τύπου της λιβανικής προεδρίας, ο Αούν κάλεσε τον Τραμπ να «συνεχίσει να στηρίζει σταθερά τους δίκαιους και ισότιμους σκοπούς του Λιβάνου», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη προς τον λιβανέζικο στρατό, ώστε να «ανοιχτεί μια νέα σελίδα» που θα οδηγεί σε ειρήνη.
Το μήνυμα δεν αφορά μόνο την ασφάλεια. Αγγίζει και το ζήτημα της κρατικής συνοχής: η ενίσχυση των θεσμών, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών και η δημιουργία προϋποθέσεων επιστροφής στην κανονικότητα περνούν, σύμφωνα με τη λιβανική πλευρά, μέσα από έναν στρατό που μπορεί να εγγυηθεί σταθερότητα και μέσα από διεθνείς εταίρους που δεν αποσύρονται την κρίσιμη στιγμή.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική πρεσβεία επιβεβαίωσε μέσω ανάρτησης στο Χ ότι στέκεται «στο πλευρό του λαού του Λιβάνου», ο οποίος εργάζεται για τη διαμόρφωση ενός μέλλοντος ειρήνης, ευημερίας και «πολυαναμενόμενων υποσχέσεων». Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να παρουσιάσει μια εικόνα συνέχειας, έστω κι αν στο πεδίο τα δεδομένα παραμένουν ασταθή.
Από την κλιμάκωση στην κατάπαυση του πυρός
Το υπόβαθρο της σημερινής διπλωματικής κινητικότητας είναι ο πόλεμος που άγγιξε άμεσα τον Λίβανο. Η Χεζμπολάχ παρέσυρε τη χώρα σε περιφερειακή σύγκρουση στις 2 Μαρτίου, όταν επιτέθηκε στο Ισραήλ, δηλώνοντας πως πρόκειται για αντίποινα μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ο οποίος είχε σκοτωθεί σε αμερικανικό-ισραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ισραήλ απάντησε με εκτεταμένη εκστρατεία βομβαρδισμών και χερσαία επιχείρηση, ενώ εντάθηκαν οι εκκλήσεις για εκκένωση ολόκληρων περιοχών του νότιου Λιβάνου.
Οι ανθρώπινες απώλειες υπήρξαν βαρύτατες: σύμφωνα με τη Βηρυτό, οι ισραηλινές επιχειρήσεις προκάλεσαν τον θάνατο 4.300 ανθρώπων. Η πίεση που δημιουργήθηκε στο εσωτερικό του Λιβάνου δεν ήταν μόνο στρατιωτική αλλά και κοινωνική, καθώς μεγάλος αριθμός κατοίκων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις εστίες του.
Σημαντική καμπή αποτέλεσε το πρωτόκολλο συμφωνίας που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, το οποίο επέτρεψε την εφαρμογή κατάπαυσης του πυρός από τις 21 Ιουνίου. Η κατάπαυση αυτή άνοιξε ένα παράθυρο επιστροφής και αποσυμπίεσης, χωρίς όμως να εξαλείψει τις αιτίες της έντασης.
Επιστροφές εκτοπισμένων και το δύσκολο στοίχημα της αποκατάστασης
Μετά την εκεχειρία, περισσότεροι από 600.000 Λιβανέζοι εκτοπισμένοι επέστρεψαν στα σπίτια τους, από συνολικά πάνω από 1 εκατομμύριο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης. Ωστόσο, η επιστροφή σε δεκάδες κοινότητες του νότου—ιδίως εκείνες κοντά στα σύνορα—παραμένει αβέβαιη, καθώς πολλές έχουν καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό.
Η υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων, Χανίνε Σαγιέντ, που επισκέφθηκε σήμερα τον λιβανέζικο νότο και ειδικότερα την πόλη Ναμπατίγιε, δήλωσε ότι προβλέπεται η ανέγερση «προκατασκευασμένων σπιτιών» και η καταβολή επιδομάτων ενοικίου για να διευκολυνθεί η επιστροφή των εκτοπισμένων. Πρόκειται για μέτρα άμεσης ανάγκης, που δείχνουν πόσο επιτακτικό είναι να βρεθούν προσωρινές λύσεις στέγασης πριν καταστεί εφικτή μια πλήρης ανασυγκρότηση.
Παράλληλα, η ασφάλεια παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό. Το Ισραήλ συνεχίζει κατά διαστήματα επιθέσεις, ιδίως στο εσωτερικό ή κοντά στη ζώνη που έχει καταλάβει στον νότο. Το εθνικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου (Ani) ανέφερε σήμερα ισραηλινό πλήγμα στο Μανσούρι, κοντά στην Τύρο, με έναν τραυματία—ένα επεισόδιο που υπενθυμίζει ότι η ένταση μπορεί να αναζωπυρωθεί ανά πάσα στιγμή.