Βουλευτές στο αμερικανικό Κογκρέσο ανεβάζουν τους τόνους και ζητούν από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα, ώστε να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο θεσμικό και νομοθετικό εργαλείο για να αποτραπεί οποιαδήποτε κίνηση που θα άνοιγε τον δρόμο για πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία.
Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους, η οποία επιδιώκει να «θωρακίσει» την πάγια θέση του Κογκρέσου: όσο η Άγκυρα διατηρεί και δεν απεμπολεί το ρωσικό σύστημα S-400, η μεταφορά F-35 στην Τουρκία δεν πρέπει να προχωρήσει.
Η επιστολή που βρίσκεται σε διαδικασία συλλογής υπογραφών απευθύνεται τόσο στην ηγεσία της Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, Στιβ Σκαλίζ, όσο και στον ηγέτη της Δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις.
Το μήνυμα είναι σαφές: σε περίπτωση που η εκτελεστική εξουσία επιχειρήσει αλλαγή πολιτικής, η Βουλή πρέπει να είναι έτοιμη να παρέμβει άμεσα. Πρόκειται για κίνηση που δεν στοχεύει μόνο στο «μπλόκο» μιας πιθανής συμφωνίας, αλλά και στη διατήρηση της αξιοπιστίας της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων και των κανόνων που διέπουν κρίσιμες αμυντικές μεταβιβάσεις.
Πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία: γιατί επανέρχεται το θέμα
Το ζήτημα της πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία επανέρχεται κάθε φορά που υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να εξεταστεί μια νέα διευθέτηση ή ένα «παράθυρο» επαναπροσέγγισης.
Ωστόσο, οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υπενθυμίζουν ότι το βασικό εμπόδιο παραμένει απολύτως ενεργό: οι κυρώσεις CAATSA που επιβλήθηκαν στην Τουρκία το 2020 δεν έχουν αρθεί και, σύμφωνα με το επιχείρημά τους, οι λόγοι που οδήγησαν στην επιβολή τους εξακολουθούν να υφίστανται.
Η κεντρική αιτία είναι η κατοχή του ρωσικού αντιαεροπορικού/αντιπυραυλικού συστήματος S-400. Οι βουλευτές τονίζουν ότι η Άγκυρα συνεχίζει να διατηρεί το σύστημα, χωρίς να έχει υπάρξει ουσιαστική μεταβολή που να αίρει τις ανησυχίες για ασυμβατότητα με τα συστήματα του ΝΑΤΟ και για κινδύνους ασφαλείας που συνδέονται με την τεχνολογία αιχμής του F-35. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για «παλιό» θέμα, αλλά για ανοικτό ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της αρχιτεκτονικής ασφάλειας, της διαλειτουργικότητας και της προστασίας ευαίσθητων δυνατοτήτων.
Οι κυρώσεις CAATSA και οι νομικές «κόκκινες γραμμές»
Στην επιστολή, οι νομοθέτες επαναφέρουν ένα κρίσιμο σημείο: η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους περιορισμούς και προϋποθέσεις για τη μεταφορά ή πώληση F-35 στην Τουρκία όσο παραμένουν ενεργοί οι σχετικοί όροι. Αυτό δεν παρουσιάζεται ως απλή πολιτική προτίμηση, αλλά ως θεσμικό πλαίσιο που δεσμεύει την εκτελεστική εξουσία και επιτρέπει στο Κογκρέσο να ασκήσει έλεγχο.
Παράλληλα, προειδοποιούν ότι μια πιθανή αλλαγή γραμμής, χωρίς σαφή και μετρήσιμη συμμόρφωση από την Τουρκία, θα δημιουργούσε προηγούμενο και θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα. Το επιχείρημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος στο πλαίσιο των σχέσεων των ΗΠΑ με συμμάχους και εταίρους στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς μια «χαλάρωση» των κανόνων θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποδυνάμωση της συνέπειας της Ουάσινγκτον απέναντι σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα.
Η παρέμβαση HALC και η διαδικτυακή εκστρατεία πίεσης
Στο ίδιο κλίμα κινητοποίησης, το Hellenic American Leadership Council (HALC) ενεργοποίησε διαδικτυακή καμπάνια πίεσης (action alert), καλώντας τους πολίτες να επικοινωνήσουν άμεσα με τους βουλευτές που τους εκπροσωπούν στο Κογκρέσο. Στόχος είναι να ενισχυθεί πολιτικά το Κοινό Ψήφισμα Αποδοκιμασίας της Ντίνα Τάιτους και να καταστεί σαφές ότι υπάρχει κοινωνική και πολιτική βάση που ζητά να παραμείνει το «μπλόκο» σε αμυντικές διευκολύνσεις προς την Άγκυρα, εφόσον δεν αλλάζουν τα δεδομένα με τους S-400.
Στο μήνυμά του, το HALC δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε μια παράλληλη διάσταση: την πώληση κινητήρων F110. Τη χαρακτηρίζει «μεγάλο δώρο προς τον πρόεδρο Ερντογάν», υποστηρίζοντας ότι οι κινητήρες αυτοί μπορούν να ενισχύσουν το τουρκικό πρόγραμμα KAAN. Κατά την οργάνωση, μια τέτοια εξέλιξη θα αναβάθμιζε σημαντικά τουρκικές αεροπορικές δυνατότητες, τη στιγμή που η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400, δηλαδή το στοιχείο που βρίσκεται στην καρδιά των αμερικανικών κυρώσεων και των αντιρρήσεων του Κογκρέσου.
Το HALC υποστηρίζει ότι το Κογκρέσο εξακολουθεί να έχει την πρακτική δυνατότητα να μπλοκάρει την πώληση, εφόσον υπάρξει έγκαιρη και συντονισμένη κινητοποίηση πριν από κρίσιμες διαδικαστικές στιγμές, όπως μια ψηφοφορία ή μια σχετική ειδοποίηση/έγκριση που θα ενεργοποιούσε τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Τι διακυβεύεται για την Ανατολική Μεσόγειο και τους συμμάχους των ΗΠΑ
Πέρα από το αυστηρά νομικό σκέλος, οι συντάκτες της επιστολής προβάλλουν μια ευρύτερη γεωπολιτική ανησυχία: μια ενδεχόμενη άρση εμποδίων για πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία, χωρίς ξεκάθαρη συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις, θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ισορροπίες, να ενθαρρύνει αμφιλεγόμενες επιλογές και να προκαλέσει τριβές με κράτη που θεωρούνται κρίσιμα για την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή. Με απλά λόγια, δεν πρόκειται μόνο για ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα, αλλά για μήνυμα κανόνων, συμμαχιών και αξιοπιστίας.