Τουλάχιστον 150 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με έναν καύσωνα στην Ευρώπη που ανεβάζει τον υδράργυρο πάνω από τους 35°C, σύμφωνα με υπολογισμούς του Γαλλικού Πρακτορείου.
Η θερμική πίεση δεν περιορίζεται σε μία χώρα: πάνω από 50 εκατομμύρια κάτοικοι στη Γερμανία και περισσότεροι από 30 εκατομμύρια στη Γαλλία αναμένεται να βιώσουν μέσα στην ημέρα ακραίες θερμοκρασίες, σε ένα σκηνικό που δοκιμάζει τις αντοχές των ανθρώπων, των υποδομών και των υπηρεσιών υγείας.
Ο καύσωνας στην Ευρώπη εξελίσσεται σε πανευρωπαϊκό γεγονός με απτές συνέπειες στην καθημερινότητα, από ακυρώσεις εκδηλώσεων μέχρι προβλήματα σε μεταφορές και δίκτυα ενέργειας.
Καύσωνας στην Ευρώπη: Ποιοι πλήττονται περισσότερο και γιατί έχει σημασία
Το βασικό χαρακτηριστικό του φαινομένου είναι η μεγάλη γεωγραφική του έκταση. Από τη δυτική και νοτιοδυτική Γερμανία έως μεγάλα τμήματα της Γαλλίας, και από την Ολλανδία μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο, οι θερμοκρασίες κινούνται σε επίπεδα που συνήθως παρατηρούνται στην «καρδιά» του καλοκαιριού.
Η ένταση του κύματος, σε συνδυασμό με τη διάρκειά του, αυξάνει το θερμικό στρες, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες, ενώ επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών.
Παράλληλα, το γεγονός ότι καταγράφονται υψηλές θερμοκρασίες και τη νύχτα μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να ανακάμψει, εντείνοντας τους κινδύνους. Ο καύσωνας στην Ευρώπη δεν είναι απλώς ένα «ζεστό διήμερο»· είναι ένα επεισόδιο που πιέζει συστήματα που σχεδιάστηκαν για πιο ήπιες συνθήκες.
Γερμανία: Προειδοποίηση για καύσωνα διαρκείας και πίεση στις υποδομές
Η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία έχει εκδώσει προειδοποιήσεις για ακραίο καύσωνα τις επόμενες ημέρες, με τις δυτικές και νοτιοδυτικές περιοχές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Για σήμερα και αύριο αναμένονται θερμοκρασίες που μπορεί να φτάσουν έως και τους 41°C, ενώ το Σαββατοκύριακο το ισχυρό θερμικό στρες προβλέπεται να εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη χώρα.
Ήδη έχουν ακυρωθεί εκδηλώσεις λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, καθώς οι διοργανωτές και οι τοπικές αρχές αξιολογούν τον κίνδυνο για το κοινό.
Την ίδια στιγμή, η καθημερινότητα επηρεάζεται και πρακτικά: οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (Deutsche Bahn) προειδοποιούν για καθυστερήσεις και πιθανές διακοπές δρομολογίων έως και τη Δευτέρα, συμβουλεύοντας όσους μπορούν να μεταθέσουν τα ταξίδια τους, ενώ δίνεται η δυνατότητα ακύρωσης εισιτηρίων χωρίς κόστος σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το χρονικό πλαίσιο: από τότε που εισήχθη το σύστημα προειδοποίησης για καύσωνα το 2005, οι αρχές δεν είχαν καταγράψει τόσο μακρά περίοδο προειδοποίησης τόσο νωρίς μέσα στο έτος.
Όπως επισημαίνεται, κύματα καύσωνα με ισχυρό ή ακραίο θερμικό στρες εμφανίζονται συνήθως στα μέσα του καλοκαιριού. Ενδεικτικά, η μεγαλύτερη συνεχής περίοδος προειδοποιήσεων μέχρι σήμερα ήταν το 2018, όταν οι προειδοποιήσεις κράτησαν 18 ημέρες, από τα τέλη Ιουλίου έως τις αρχές Αυγούστου.
Γαλλία: Θάνατοι από πνιγμό, διακοπές ρεύματος και πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
Στη Γαλλία, όπου τα δύο τρίτα της χώρας παραμένουν σε υψηλό συναγερμό, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των θανάτων από πνιγμό από την αρχή του καύσωνα ανήλθε σε 55, εκφράζοντας φόβους ότι ο απολογισμός μπορεί να αυξηθεί. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει έναν συχνά παραγνωρισμένο κίνδυνο σε περιόδους παρατεταμένης ζέστης: την αναζήτηση δροσιάς σε θάλασσες, ποτάμια ή άλλους υδάτινους χώρους χωρίς επαρκή προσοχή και μέτρα ασφαλείας.
Ταυτόχρονα, οι υψηλές θερμοκρασίες δοκιμάζουν και το ηλεκτρικό δίκτυο. Η Enedis κινητοποίησε περίπου 1.000 τεχνικούς, καθώς αυξήθηκαν τα περιστατικά και οι επισκευές βλαβών. Στις 09:00 (τοπική ώρα) αναφέρθηκαν 46.000 νοικοκυριά χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, κυρίως στο δυτικό τμήμα της ευρύτερης περιοχής του Παρισιού και στην περιοχή του Μπορντό.
Ως προς την εξέλιξη του φαινομένου, η Météo France αναφέρει ότι ο καύσωνας υποχωρεί ελαφρά σήμερα, μετά τη χθεσινή κορύφωση, όταν 72 διοικητικές περιφέρειες βρίσκονταν σε «κόκκινη» προειδοποίηση. Σήμερα, 61 περιφέρειες παραμένουν στο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού, με σταδιακή βελτίωση να αναμένεται έως αύριο το πρωί σε 14 περιφέρειες.
Στο Παρίσι, η αστυνομία ζήτησε από τους διοργανωτές της Πορείας Περηφάνιας (Pride) να τη μεταθέσουν λόγω των ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών, που επιβαρύνουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τα νοσοκομεία. Διαφορετικά, όπως έγινε γνωστό, εξετάζεται η απαγόρευση της εκδήλωσης από τις αρχές.
Ολλανδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο: Ρεκόρ και «κόκκινοι» συναγερμοί
Η Ολλανδία βρίσκεται επίσης σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής, καθώς η μετεωρολογική υπηρεσία εξέδωσε για πρώτη φορά «κόκκινο» συναγερμό για καύσωνα, με θερμοκρασίες που μπορεί να αγγίξουν τοπικά τους 40°C σε μεγάλο τμήμα της χώρας.
Στην Ελβετία καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ ζέστης για τον Ιούνιο: 38°C στη Βασιλεία, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 36,9°C που είχε σημειωθεί το 1947. Πρόκειται για ένδειξη ότι οι ακραίες θερμοκρασίες μετακινούνται ημερολογιακά πιο νωρίς, κάτι που δυσκολεύει τον προγραμματισμό και την προετοιμασία.
Αντίστοιχα, στο Ηνωμένο Βασίλειο καταρρίφθηκε εκ νέου το ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο, με 36,4°C να καταγράφονται στο Γιόβιλτον, στη νοτιοδυτική Αγγλία, σύμφωνα με το Met Office.
Η κλιματική αλλαγή και ο ακραίος καύσωνας στη δυτική Ευρώπη
Η κλιματική αλλαγή βρίσκεται «αναμφισβήτητα» πίσω από την ένταση του ακραίου φαινομένου, σύμφωνα με μελέτη της ομάδας World Weather Attribution (WWA).
Τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι οι ιδιαίτερα αυξημένες θερμοκρασίες, τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα, θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατες» την ίδια περίοδο πριν από περίπου 50 χρόνια.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένα παρόμοιο κύμα καύσωνα το 1976 θα συνοδευόταν από θερμοκρασίες κατά 3,5°C χαμηλότερες την ημέρα και κατά 2,4°C χαμηλότερες τη νύχτα.
Όπως τόνισε ο Θίοντορ Κίπινγκ από το Imperial College του Λονδίνου, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά περίπου 1,1°C τα τελευταία 50 χρόνια έχει αλλάξει δραματικά την πιθανότητα εκδήλωσης ενός τέτοιου επεισοδίου. Με άλλα λόγια, αυτό που άλλοτε θα θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιο, πλέον γίνεται πιο πιθανό και πιο έντονο.