Τα Στενά του Ορμούζ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής τις τελευταίες ημέρες, καθώς η Τεχεράνη επαναφέρει την απειλή περιορισμού ή και κλεισίματος του σημαντικότερου ίσως θαλάσσιου διαδρόμου μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο, συνδέοντας άμεσα το ζήτημα με την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης (MoU) που υπεγράφη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το θέμα αναμένεται να κυριαρχήσει στις συνομιλίες που ξεκινούν σήμερα στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας μεταξύ των αντιπροσωπειών ΗΠΑ και Ιράν, με τη συμμετοχή του Κατάρ και του Πακιστάν ως διαμεσολαβητών.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι τα Στενά παραμένουν κλειστά
Νέο κύκλο ανησυχίας προκάλεσε δημοσίευμα του ημιεπίσημου πρακτορείου Fars, το οποίο επικαλούμενο στρατιωτικές πηγές ανέφερε ότι τα Στενά του Ορμούζ «παραμένουν κλειστά» και ότι το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης δεν εκδίδει άδειες διέλευσης «μέχρι νεωτέρας».
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις αμερικανικές εκτιμήσεις. Η CENTCOM υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται κανονικά, ενώ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν εξακολουθήσει να διέρχονται από την περιοχή τις τελευταίες ημέρες.
Παρά τις αντικρουόμενες πληροφορίες, η ιρανική πλευρά χρησιμοποιεί ξεκάθαρα το ζήτημα ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις, υποστηρίζοντας ότι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας αποτελεί προϋπόθεση για την ομαλοποίηση της κατάστασης.
Η απειλή του Ιράν προς τις ΗΠΑ
Το μήνυμα της Τεχεράνης έγινε ακόμη πιο σαφές μέσω του Μοχαμάντ Μοχμπέρ, συμβούλου του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.
«Οι Αμερικανοί καταλαβαίνουν καλύτερα τη γλώσσα της οικονομίας και του κόστους-οφέλους. Όταν η συμφωνία παραμένει μόνο στο χαρτί, τότε θα σταματήσει και η ροή της ενέργειας της Μέσης Ανατολής», προειδοποίησε.
Η δήλωση θεωρήθηκε σαφής σύνδεση της τύχης των Στενών του Ορμούζ με την εφαρμογή των αμερικανικών δεσμεύσεων, μεταξύ των οποίων η άρση κυρώσεων, η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και η δυνατότητα εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης προβλέπει ότι το Ιράν θα διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς επιβολή τελών για διάστημα 60 ημερών.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να χορηγήσουν εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, να προχωρήσουν σε άρση περιορισμών και να διευκολύνουν την αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν αποκάλυψε μάλιστα ότι μέρος της συμφωνίας αφορά την επιστροφή 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται στο Κατάρ.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο σημαντικά
Τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και τον Ινδικό Ωκεανό και αποτελούν τη βασική δίοδο για περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οποιαδήποτε διακοπή της κυκλοφορίας θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αναλυτή ασφαλείας Βόλφγκανγκ Πουστάι, το κλείσιμο των Στενών ενδέχεται να πλήξει περισσότερο τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν παρά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Τα περισσότερα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ δεν κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ ή την Ευρώπη, αλλά προς την Κίνα, την Ινδία και το Πακιστάν», σημείωσε, εκτιμώντας ότι ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα είχε ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για την κινεζική οικονομία.
Κρίσιμο τεστ για τις συνομιλίες στην Ελβετία
Η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει το ζήτημα των Στενών ως διαπραγματευτικό όπλο. Παράλληλα, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας εάν δεν υπάρξουν απτά βήματα από την αμερικανική πλευρά και εάν συνεχιστούν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Με τις δύο αντιπροσωπείες να συναντώνται σήμερα για πρώτη φορά μετά την υπογραφή του μνημονίου, το μέλλον των Στενών του Ορμούζ αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα όχι μόνο για την περιφερειακή ασφάλεια αλλά και για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
