Του Κωνσταντίνου Αναγνώστου
Το χωριό Πυργί βρίσκεται στη νότια Χίο σε απόσταση 25 χλμ από την πόλη. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά Μεσαιωνικά χωριά του νησιού. Σήμα κατατεθέν του είναι η μοναδική στον κόσμο γεωμετρική διακόσμηση των εξωτερικών τοίχων των σπιτιών, τα περίφημα “ξυστά”. Πρόκεται για μία εντυπωσιακή τεχνική, που τα σκαλίσματα γίνονται με το χέρι και περιλαμβάνει μαύρη άμμο που ασπρίζεται και στη συνέχεια ξύνεται. Έτσι δημιουργούνται τα περίφημα μαύρα μοτίβα πάνω σε άσπρο φόντο, απλά ή σύνθετα, που διατηρείται ζωντανή έως τις μέρες μας.
Τα σπίτια είναι ενωμένα μεταξύ τους και συνδέονται με τα απέναντι με εντυπωσιακές αψίδες, ενώ ο εξωτερικός τοίχος των πιο απομακρυσμένων κτισμάτων είναι μεσαιωνική περίβολος. Αξίζει να περπατήσετε στα στενά γραφικά δρομάκια του καθώς και να επισκεφθείτε το βυζαντινό ναό των Αγίων Αποστόλων, που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα. Στο κέντρο του χωριού υπήρχε αμυντικός πύργος, μέρος του οποίου διασώζεται ακόμα και σήμερα, που λειτουργούσε σαν καταφύγιο σε περίπτωση επίθεσης.