Του Κωνσταντίνου Αναγνώστου
Το μοιρολόι της Παναγίας είναι ένα Μικρασιατικό έθιμο που διαδραματίζεται μετά το τέλος της ακολουθίας των Παθών. Πρόκειται για ένα δημοτικό τραγούδι που αφηγείται τη μαρτυρική πορεία και Σταύρωση του Χριστού μέσα από τον συναισθηματικό κόσμο της τραγικής Μάνας, της Παναγίας μας. Σύμφωνα με την παράδοση το μοιρολόι, το τραγουδούσαν κυρίως οι γυναίκες το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, μετά τη Σταύρωση και μέχρι το ξημέρωμα της Μεγάλης Παρασκευής, ενώ παράλληλα στόλιζαν τον Επιτάφιο.
Η διάδοση του μοιρολογιού γινόταν με την προφορική παράδοση.
Στον προσφυγικό Ιερό Ναό του Αγίου Χαραλάμπους της Χίου το έθιμο αναβιώνουν κάθε χρόνο απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων από την Κάτω Παναγιά. Το έθιμο αυτό μεταφέρθηκε στη Χίο με την προφορική παράδοση από Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Βαρβάσι της Χίου και έχτισαν τον Ιερό Ναό του Αγίου Χαραλάμπους. Στη μορφή που είναι σήμερα διασώθηκε από την Αργυρώ Κουρίδου η οποία καταγόταν από την Ερυθραία και ήρθε στη Χίο ως πρόσφυγας το 1922. Σήμερα περισσότερα από 100 χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή οι ενορίτες του Αγίου Χαραλάμπους συνεχίζουν να τηρούν το έθιμο αυτό με τη σκέψη τους στις αλησμόνητες πατρίδες του Ελληνισμού.
Το ίδιο έθιμο αναβιώνει όμως και στο χωριό Καρυές έξω από την πόλη της Χίου. Κάθε χρόνο οι γυναίκες του χωριού στολίζουν τον επιτάφιο τραγουδώντας το μοιρολόι, όπου οι μεγαλύτερες το μαθαίνουν στις νεότερες διατηρώντας την παράδοση ετών.
