Του Κωνσταντίνου Αναγνώστου
Η παλαιά ποταμιά βρίσκεται εγκαταλελειμμένη εδώ και δεκαετίες στη Βορειοδυτική Χίο μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο, όπου τα σπίτια έχουν εναρμονιστεί με τη γύρω φύση, δημιουργώντας ένα μοναδικό αλλά ταυτόχρονα τρομακτικό σκηνικό. Είναι κτισμένη σε μία χαράδρα στους πρόποδες της ανατολικής πλευράς του όρους της Αμανής της Βόρειας Χίου, στη συμβολή δύο χειμάρρων του “Απέσω” και του “Καρυδάτου” όπως ονομάζονταν, από τους οποίους πήρε και το όνομα της.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Γ. Ζολώτα οι επιδρομές των πειρατών στην περιοχή Άγιος Γεώργιος” κοντά στην Πιραμά, οδήγησαν τους κατοίκους του να μεταφερθούν στη σημερινή τοποθεσία της Παλαιάς Ποταμιάς όπου παρείχε ασφάλεια και ήταν δύσκολα προσβάσιμη στους πειρατές. Οι πρώτοι κάτοικοι ξεκίνησαν να χτίζουν τα σπίτια τους το 18ο αιώνα. Τα σπίτια ήταν χτισμένα με πηλό ενώ στις οροφές τους είχαν κλαδιά και χώμα.
Σύμφωνα με μαρτυρίες το χωριό στην ακμή του αριθμούσε περίπου 300 κατοίκους. Η τοποθεσία που κτίστηκε το χωριό ήταν προστατευμένη από τις επιδρομές των πειρατών, όμως ο ήλιος έβλεπε μόνο 2 ώρες το χωριό με αποτέλεσμα την εμφάνιση φυματίωσης. Αυτό σε συνδυασμό με το σεισμό του 1949 και τη δύσκολη πρόσβαση στον καινούριο δρόμο που συνέδεε τα χωριά της Αμανής στη βόρεια Χίο οδήγησε τους κατοίκους να το εγκαταλείψουν και να χτίσουν το νέο χωριό, τη “Νέα Ποταμιά” σε απόσταση 2 χλμ περίπου νότια του χωριού αλλά σε τοποθεσία με μεγαλύτερο υψόμετρο και με πρόσβαση στον κεντρικό δρόμο.
Τη μεταφορά του χωριού επιδίωξε ο διδάσκαλος του χωριού Ιωάννης. Μιχ. Πουλής ο οποίος στις 23/4/1956 συγκέντρωσε υπογραφές των κατοίκων και με έγγραφο του προς τη Νομαρχία ζητούσε τη μεταφορά του χωριού χαρακτηρίζοντας το ανθυγιεινό και απομονωμένο. Έτσι ξεκίνησε να χτίζεται το νέο χωριό το οποίο εγκαινιάστηκε την 25η Μαίου 1964.
