Γράφει ο Σταύρος Παπαγιαννάκης
Τις τελευταίες ημέρες βρισκόμαστε ξανά μπροστά σε κινητοποιήσεις αγροτών, με μπλόκα, κλεισίματα δρόμων και διακοπές στη λειτουργία διαφόρων δομών. Είναι μια εικόνα που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε χρόνο. Με σταθερή τακτική και ασκώντας πίεση μέσω της αναστάτωσης που προκαλούν, καταφέρνουν στο τέλος να εξαναγκάσουν την εκάστοτε κυβέρνηση να ικανοποιήσει μέρος ή και το σύνολο των αιτημάτων τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι το εξής: είναι πράγματι οι αγρότες αδικημένοι; Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο παρουσιάζεται. Σε αντίθεση με τους περισσότερους επαγγελματίες της αγοράς, οι οποίοι φέρουν εξ ολοκλήρου το επιχειρηματικό ρίσκο και αν κάτι πάει στραβά απλώς χρεοκοπούν, ο αγροτικός τομέας λειτουργεί με ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο. Αν η σοδειά πάει καλά, τα κέρδη ανήκουν στους παραγωγούς. Αν όμως η παραγωγή καταστραφεί λόγω καιρού, ασθενειών ή άλλων παραγόντων οι αποζημιώσεις είναι σχεδόν πάντα εξασφαλισμένες.
Με άλλα λόγια, οι αγρότες έχουν ένα δίχτυ προστασίας που δεν διαθέτουν οι περισσότεροι επαγγελματίες στη χώρα. Κανένας καταστηματάρχης, ελεύθερος επαγγελματίας ή επιχειρηματίας δεν αποζημιώνεται από το κράτος όταν η δουλειά δεν πάει καλά. Αν δεν τα καταφέρει, απλά κλείνει.
Ένα ακόμη δεδομένο είναι η ιδιαίτερη διαπραγματευτική ισχύς των αγροτών. Διαθέτοντας βαριά μηχανήματα και τη δυνατότητα να μπλοκάρουν κεντρικούς δρόμους ή συνοριακούς σταθμούς, μπορούν να προκαλέσουν άμεσα πίεση σε ολόκληρη τη χώρα κάτι που άλλοι κλάδοι δεν μπορούν να κάνουν. Αυτό τους δίνει ένα σημαντικό προνόμιο στον δημόσιο διάλογο και στην πίεση προς την εκάστοτε κυβέρνηση.
Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι ο αγροτικός κόσμος πρέπει να αφεθεί στο έλεος της αγοράς. Ο πρωτογενής τομέας είναι κρίσιμος για την οικονομία και την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας. Αλλά υπάρχει μια λεπτή ισορροπία: η ανάγκη στήριξης δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ασύδοτο εκβιασμό. Δεν είναι δυνατόν να κλείνουν δρόμοι, να ταλαιπωρούνται πολίτες και να παραλύει η χώρα επειδή μια μερίδα επαγγελματιών έχει τη δυνατότητα να το επιβάλει με τη δύναμη των μηχανημάτων της.
Η κοινωνία αντιλαμβάνεται τα προβλήματα των αγροτών και αναγνωρίζει ότι ο τομέας αυτός έχει ιδιαιτερότητες. Αλλά την ίδια στιγμή, ο πολίτης που καθημερινά πληρώνει φόρους, διόδια, και στο τέλος και τις αποζημιώσεις, έχει κι αυτός δικαιώματα. Δεν μπορεί να είναι μονίμως όμηρος των κινητοποιήσεων.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να σταματήσουν οι αγρότες να διεκδικούν αυτό είναι δικαίωμά τους. Το ζητούμενο είναι να το κάνουν χωρίς να παραλύουν τη χώρα, χωρίς να επιβάλλονται σε όλους τους υπόλοιπους μέσω πίεσης που δεν διαθέτει κανένας άλλος κλάδος. Η συζήτηση για τα αιτήματα πρέπει να γίνεται με επιχειρήματα και στοιχεία, όχι με κλεισμένους δρόμους και μεθόδους που θυμίζουν περισσότερο εκβιασμό παρά διάλογο.