ΒΙΒΛΙΟΤΑΞΙΔΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ ΕΦΗΒΟΥΣ
Γράφει και επιμελείται η δρ Αγγελική Μαστρομιχαλάκη, Εκπαιδευτικός – Συγγραφέας
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ ΕΦΗΒΟΥΣ… Λίγα λόγια
Τι είναι το διήγημα;
Ο όρος “διήγημα” προσδιορίζει ένα ιδιαίτερο είδος του αφηγηματικού πεζού λόγου. Είναι μια σύντομη αφήγηση γεγονότων με αρχή μέση και τέλος, συνήθως μιας ιστορίας πρωτότυπης, αλλά πραγματικής. Πόσο όμως ή έκταση αποτελεί κριτήριο; Μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως διήγημα κάθε αφήγηση που είναι συντομότερη από το μυθιστόρημα; Πρέπει να έχει συντομία, αλλά είναι ανώφελο να το περιορίσουμε σε συγκεκριμένες διαστάσεις. Επειδή δεν μπορεί να υπάρξει σαφής ορισμός, μπορούμε να δούμε τα χαρακτηριστικά του σε αντίθεση προς το μυθιστόρημα
Α). Σμίκρυνση: στον κόσμο του διηγήματος υπάρχει σμίκρυνση πραγμάτων, γενικότερα όλων των στοιχείων της αφηγηματικής γλώσσας. Λίγο στο διήγημα / πολύ στο μυθιστόρημα.
Β). Το αυτοβιογραφικό στοιχείο εμφανίζεται πολύ περισσότερο στο διήγημα και λιγότερο στο μυθιστόρημα. Το φανταστικό στοιχείο συνήθως απουσιάζει από το διήγημα.
Διαβάζοντας ένα διήγημα επισημαίνουμε:
- Ένα κυρίαρχο στοιχείο πλαίσιο (τόπο και χρόνο).
- Τους κύριους χαρακτήρες.
- Την Πλοκή.
- Την Κλιμάκωση – Κορύφωση.
Ποια τα χαρακτηριστικά του διηγήματος;
Το πρώτο χαρακτηριστικό ενός διηγήματος είναι η συντομία του. Αυτή η συντομία οδηγεί στο δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό του διηγήματος, που είναι ένας συνδυασμός λιτότητας και πυκνότητας, τόσο στη γλώσσα όσο και στο περιεχόμενο.
Στην παραδοσιακή τους μορφή παρουσιάζουν όλα τα χαρακτηριστικά που συνήθως συναντάμε στην πεζογραφία: αληθοφάνεια, συγκεκριμένο χρόνο και τόπο, θέματα από την καθημερινή ζωή κτλ. Βέβαια, το σύγχρονο διήγημα πολύ συχνά αμφισβητεί όλα αυτά τα παραδοσιακά γνωρίσματα. Ανάλογα με το θέμα τους, τα διηγήματα μπορούν να διακριθούν σε ηθογραφικά, ρεαλιστικά, κοινωνικά, ιστορικά, ψυχολογικά, αστυνομικά κ.ά.
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΜΑΡΙΑ ΜΠΑΧΑ
Η Μάρια Μπαχά γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976. Από το 1995 έως το 2000 σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο το Γιάννη Ψυχοπαίδη. Παράλληλα, παρακολούθησε μαθήματα Χαρακτικής και φοίτησε για ένα εξάμηνο στη Σχολή Καλών Τεχνών της Ουτρέχτης, όπου παρακολούθησε μαθήματα μεταξοτυπίας, καθώς και στο Edinburgh College of Art, στη Σκωτία, όπου παρακολούθησε μαθήματα θεατρικού κοστουμιού. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής. Έχει διδάξει ζωγραφική σε παιδιά του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου, στους Δήμους Κερατσινίου και Νίκαιας. Επίσης, σχεδίασε και έραψε τα κοστούμια για τις πειραματικές θεατρικές παραστάσεις “Άμλετ” (2000) και “Μακμπέθ” (2001), σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ρόκου, στις οποίες ερμήνευσε πρωταγωνιστικούς ρόλους.
Έχει τιμηθεί με το 2ο βραβείο στην 4η Συνάντηση Νέων Δημιουργών που διοργάνωσε η Σχολή Βακαλό στην Αθήνα, το 2000. Είναι ιδρυτικό μέλος της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας πολιτιστικής δράσης “Κορμοράνος”, η οποία διοργάνωσε συναυλίες και άλλα πολιτιστικά δρώμενα. Εικονογραφεί βιβλία για παιδιά και εφήβους και κάνει σκηνικά και κοστούμια για θεατρικές παραστάσεις και τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ. Για τη ζωγραφική και την εικονογραφική δουλειά της έχει τιμηθεί με τις εξής διακρίσεις: Έπαινο του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, το 2004, Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης και Βραβείο Εικονογράφησης Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, το 2008, και TigerCreateAdventure Book CompetitionAward, το 2015/2016. Επίσης τιμήθηκε με έπαινο στο πλαίσιο των Ελληνικών Βραβείων Γραφιστικής και Εικονογράφησης (ΕΒΓΕ), το 2008.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Μια ιστορία για τον Διονύσιο Σολωμό», εκδ. «Καλειδοσκόπιο».
Η Μάρια Μπαχά κάνει μια διπλή επίσκεψη, εικαστική και αφηγηματική, στη ζωή και το έργο του Διονύσιου Σολωμού.
Όλα μοιάζουν σαν ένα ποιητικό θεατρικό σκηνικό. Η Ζάκυνθος, η Ιταλία και η Κέρκυρα του 19ου αιώνα. Μια μεγάλη οικογένεια με αγάπες και δράματα, η φωτιά της Ελληνικής Επανάστασης. Και όλα είναι οι δρόμοι που πέρασε ο Διονύσιος, οι εικόνες και τα αισθήματα που τον διαμόρφωσαν, ο διαρκής αγώνας με τη γλώσσα ώσπου να βρει ο ιταλοθρεμμένος ποιητής τα λόγια να εκφράσει μοναδικά την καρδιά του και την πατρίδα του. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).
«Το βιβλίο της Μάριας Μπαχά Μια ιστορία για τον Διονύσιο Σολωμό δεν είναι ένα ακόμη βιβλίο για τον εθνικό μας ποιητή που έρχεται να προστεθεί στην πλουσιότατη γι’ αυτόν βιβλιογραφία ή ένα μόνον βιβλίο για την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την ελληνική επανάσταση που γιορτάζουμε φέτος. Είναι μια πρωτότυπη, ευφυής και ουσιαστική συμβολή στη γνωριμία νέων και ενηλίκων με τον ποιητή, τη ζωή του, το έργο του, τις σημαίνουσες αξίες που καθόρισαν την ποιητική του δημιουργία και με τις κοινωνικές, ιστορικές, και πολιτισμικές παραμέτρους που συνέβαλαν τόσο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του όσο και στην ποιητική έκφραση του νοητικού, ψυχικού και αισθητικού του σύμπαντος». (Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, bookpress.gr, 25/03/2021).
Η Μάρια Μπαχά δεν δημιουργεί μια στερεοτυπική βιογραφία του Σολωμού. Σαν ένα ταξίδι τη βλέπει από την πατρίδα προς την ξενιτειά και πίσω, δημιουργώντας μια εναλλαγή ταραχής και γαλήνης, άψογα δομημένης ποίησης και ημιτελών έργων με βασανισμένες λέξεις.
Μια εικονογράφος, που δεν υπέγραψε ποτέ πριν κείμενο, υπογράφει ένα από τα πιο λογοτεχνικά κείμενα του τελευταίου καιρού, με λέξεις και προτάσεις που μυρίζουν το μπαρούτι της ζωής και της πένας του ποιητή.
Αυτόν τον Σολωμό, την μεγαλύτερη πνευματική φυσιογνωμία της χώρας, αυτόν βλέπεις μέσα στο άψογα επιμελημένο βιβλίο της Μάριας Μπαχά.
Η έκδοση έχει ακόμα μια «καινοτομία», κάτι που το βλέπεις σε ένα σε κάθε χίλια βιβλία και αν. Όλα τα σκίτσα της εικονογράφησης, στέκονται σαν art book στις πρώτες είκοσι πέντε σελίδες. Όλα. Ανοίγεις το βιβλίο και βλέπεις χρώμα, μορφές, γραμμές, πινελιές, τοπία και δώματα, στιγμές και υπερρεαλιστικά στιγμιότυπα. Και έπειτα ξεκινά το κείμενο.Οι εκδότες και επιμελητές του βιβλίου θέλησαν να αφήσουν απερίσπαστο το κείμενο, να το διαχωρίσουν από την εικόνα, να αφήσουν τις δύο τέχνες να μιλήσουν χωριστά.
Ένα θαυμάσιο βιβλίο για κάθε βιβλιοθήκη.