Connect with us

Hi, what are you looking for?

ΑΠΟΨΕΙΣ

«300 λέξεις για το 1821»: Η πρώτη απογραφή πληθυσμού στην ελεύθερη Ελλάδα 

Γράφει ο Νίκος Κ. Χαβιάρας δ.Φ.

Όπως πλέον η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων γνωρίζει, το 2021 είναι έτος γενικής απογραφής πληθυσμού της χώρας μας. Θεωρώ σκόπιμο, λοιπόν, να γίνει αναφορά στην πρώτη απογραφή πληθυσμού που έγινε στη νεότερη Ελλάδα.

Φαίνεται εύλογο και αναμενόμενο ότι εκείνος που είχε την ιδέα και διενήργησε υπό την εξουσία του την απογραφή ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας, που διακρινόταν για τη μεθοδικότητα και τη συστηματικότητά του. Έτσι, το Μάρτιο του 1828, λίγες εβδομάδες αφότου ανέλαβε καθήκοντα ως Κυβερνήτης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, ξεκινά απογραφή πληθυσμού στην Πελοπόννησο, στο μεγαλύτερο τμήμα της Στερεάς Ελλάδας και σε μερικά νησιά. Με πολλές δυσχέρειες που ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί ή να υποθέσει και με ικανοποιητικές πληροφορίες από μόνο 9 από τις 27 επαρχίες, είχαμε μετά από λίγους μήνες το αποτέλεσμα: το ελεύθερο ελληνικό κράτος αριθμούσε 753.400 κατοίκους. Την απογραφή διενήργησαν για κάθε πόλη ή χωριό μορφωμένοι ή κάποιου κύρους κάτοικοι (π.χ. δημογέροντες, συμβολαιογράφοι, δάσκαλοι) και κατέγραψαν στοιχεία όπως φύλο, θρήσκευμα (βασικό διαχωριστικό μέσο), αριθμό οικογενειών, εθνικές γαίες και πρότερα τουρκικά κτήματα (και καλλιεργητές τους), μόνιμους κατοίκους, παροίκους, υπηρέτες, εκκλησίες, μοναστήρια, ιερείς, σχολεία, δασκάλους, μαθητές. Αξίζει να σημειωθεί ότι, με βάση το αποτέλεσμα που προαναφέρθηκε, «εξακριβώθη αναδρομικώς» και ο ελληνικός πληθυσμός στις ίδιες περιοχές το 1821, κατά την έναρξη της Επανάστασης: 938.765. Μπορούμε έτσι να έχουμε μια ιδέα για τις έμψυχες απώλειες εξαιτίας του Αγώνα -όχι μόνο, βέβαια, από τα πολεμικά γεγονότα- μέσα σε μία επταετία (κοντά στο 20% του πληθυσμού).

Ενδεικτικά ας αναφερθεί ότι ο πληθυσμός του Μοριά καταγράφθηκε 400.000, ενώ της νήσου Πόρου (κατοίκων και παροίκων) 7.374! Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληροφορία ότι ως μέσος αριθμός μελών μιας οικογένειας της εποχής (όπου δεν δόθηκαν πλήρη στοιχεία) θεωρήθηκε το 4,33. Ο Καποδίστριας χρησιμοποίησε τα στοιχεία της απογραφής στην αλληλογραφία του με τα ευρωπαϊκά κράτη για τον καθορισμό των συνόρων της Ελλάδας. Οι Γάλλοι αμφισβήτησαν τα στοιχεία της απογραφής, ειδικά για την Πελοπόννησο, ωστόσο τα αποτελέσματα της απογραφικής διαδικασίας που διεξήγαγαν δικοί τους αξιωματούχοι στην περιοχή δεν εμφάνισαν μεγάλη διαφορά.     

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΧΙΟΣ

Με έναν σύντομο απολογισμό παρουσίασε το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χίου τη δραστηριότητά του για το έτος του 2022, επισημαίνοντας τον ενεργό και πολύπλευρο ρόλο του...

ΑΠΟΨΕΙΣ

Γράφει η Ευγενία Γάλλου  Η επικαιρότητα ανάμεσα σε άλλα θέματα τις τελευταίες μέρες κάνει λόγο και  για την περίπτωση κάποιου αποκαλούμενου ως «ψευτογιατρού» που...

ΑΠΟΨΕΙΣ

Γράφει ο Σταύρος Παπαγιαννάκης Σημαντική στροφή στην λογική με την οποία θα ψηφίσουν οι νέοι παρατηρώ σε αυτές τις επικείμενες εκλογές.  Ενώ το 2015...

ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Στην Λιμενική Επιτροπή, που θα λάβει χώρα το μεσημέρι της Παρασκευής 27 Ιανουαρίου 2023, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη αναμόρφωση του προϋπολογισμού του Διαδημοτικού Λιμενικού...