Ο Φώτης Σεργουλόπουλος παραχώρησε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στον Αργύρη Ζαννιά, στο vidcast «Το Συστατικό που Έλειπε», μιλώντας με τη γνωστή του αμεσότητα για ένα θέμα που αφορά πολύ περισσότερους ανθρώπους απ’ όσους νομίζουμε: τη σημασία της ορατότητας, το τίμημα που συχνά τη συνοδεύει, αλλά και τη δύναμη που μπορεί να δώσει όταν την επιλέγεις συνειδητά.
Με λόγο καθαρό και χωρίς διάθεση δραματοποίησης, ο παρουσιαστής της ΕΡΤ περιέγραψε πώς αντιλαμβάνεται τη δημόσια παρουσία και πώς αυτή μεταφράζεται στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα όταν κάποιος βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο. Δεν στάθηκε μόνο στα σχόλια που κατά καιρούς έχει δεχθεί, αλλά και στον τρόπο που ο ίδιος επέλεξε να τα αντιμετωπίσει: όχι ως μέτρο αξίας, αλλά ως μια παράμετρο του να είσαι παρών, να φαίνεσαι και να μιλάς.
Φώτης Σεργουλόπουλος: «Εάν είσαι ορατός, αυτοί που θα λέγανε κρυφά για σένα και ψιθυριστά, θα το πουν φωναχτά – Πόσοι είναι;»
Ο Φώτης Σεργουλόπουλος εξήγησε ότι η ορατότητα δεν είναι μια απλή επιλογή εικόνας ή προβολής. Είναι στάση ζωής που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άλλοι σου απευθύνονται — ή μιλούν για σένα. Όπως είπε χαρακτηριστικά, όταν κάποιος δεν είναι ορατός, όταν «κρύβεται», τα σχόλια εξακολουθούν να υπάρχουν, απλώς παραμένουν στο σκοτάδι: σε ψιθύρους, σε υπαινιγμούς, σε βλέμματα. Και αυτό, όσο κι αν δεν ακούγεται καθαρά, το αντιλαμβάνεσαι.
«Αν δεν είσαι ορατός, αν ας πούμε, ρε παιδί μου, κρύβεσαι, όλοι οι υπόλοιποι θα πουν κρυφά κάτι για σένα. Το οποίο μπορεί να το ακούς σαν ψίθυρο, αλλά ξέρεις ότι συμβαίνει. Εάν είσαι ορατός, αυτοί που θα λέγανε κρυφά για σένα και ψιθυριστά, θα το πουν φωναχτά. Πόσοι είναι; Μια χούφτα άνθρωποι», ανέφερε.
Σε αυτή τη φράση κρύβεται μια απλή αλλά αιχμηρή παρατήρηση: η ορατότητα δεν δημιουργεί απαραίτητα περισσότερη κριτική· απλώς κάνει την κριτική που ήδη υπάρχει πιο ξεκάθαρη. Και μαζί με αυτή την ξεκάθαρη εικόνα έρχεται και κάτι ακόμα πιο σημαντικό: η απομυθοποίηση. Γιατί όταν τα πράγματα λέγονται «φωναχτά», δεν σε στοιχειώνουν πια ως αόρατος φόβος. Παύουν να είναι ένα ακαθόριστο βάρος και γίνονται κάτι συγκεκριμένο, περιορισμένο, συχνά πολύ μικρότερο απ’ όσο έμοιαζε.
Η ορατότητα ως καθρέφτης: «Όσο φαίνεσαι, τόσο φαίνονται και οι άλλοι»
Στη συνέχεια, ο Φώτης Σεργουλόπουλος στάθηκε στο πώς η δημόσια έκθεση λειτουργεί σαν καθρέφτης, όχι μόνο για τον άνθρωπο που δέχεται την κριτική, αλλά και για εκείνους που την εκφράζουν. Υπογράμμισε ότι το να είσαι παρών δεν σημαίνει απλώς ότι «σε βλέπουν». Σημαίνει ότι φαίνεται και το ποιοι είναι οι άλλοι: οι προθέσεις τους, οι ανασφάλειές τους, οι εμμονές τους, η ανάγκη τους να αξιολογήσουν, να μικρύνουν ή να ειρωνευτούν.
«Δεν με αφορούσαν, ούτε με αφορούν. Όσο φαίνεσαι, τόσο φαίνονται και οι άλλοι. Δεν έχει αλλάξει τίποτα στη ζωή. Όσο υπολόγιζα τον λόγο τους τότε, τόσο υπολογίζω και τον λόγο τους τώρα. Τι; Επειδή τον ακούω; Ακούγεται όμως και ο δικός μου», πρόσθεσε.
Η τοποθέτηση αυτή φωτίζει μια κρίσιμη ισορροπία: το ζήτημα δεν είναι να μην ακούς ποτέ καμία κριτική, αλλά να αποφασίζεις ποια κριτική μετράει. Η ορατότητα δεν ακυρώνει την ανάγκη για προστασία του εαυτού — απλώς μεταφέρει το κέντρο βάρους από την αποφυγή στη διάκριση. Δεν χρειάζεται να σε καθορίζει κάθε φωνή, ειδικά όταν προέρχεται από ανθρώπους που δεν έχουν πραγματική σχέση με τη ζωή σου, τις αξίες σου ή τις επιλογές σου.
Γιατί τα σχόλια δεν είχαν δύναμη πάνω του
Ο παρουσιαστής δεν μίλησε με όρους «αντιπαράθεσης» ούτε επιχείρησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως άτρωτο. Αυτό που έκανε, όμως, ήταν να εξηγήσει με νηφαλιότητα ότι η δύναμη των σχολίων είναι σε μεγάλο βαθμό παραχωρημένη: την δίνεις ή δεν την δίνεις. Όταν δεν «υπολογίζεις» τον λόγο κάποιου, τότε ο λόγος αυτός δεν γίνεται οδηγός, δεν γίνεται ταμπέλα, δεν γίνεται μέτρο για το ποιος είσαι.
Και ακριβώς εδώ η ορατότητα αποκτά μια ακόμη διάσταση: δεν είναι μόνο το να σε βλέπουν, αλλά και το να μιλάς. Να ακούγεται και ο δικός σου λόγος, όπως είπε. Να υπάρχεις δημόσια με το δικό σου πλαίσιο, και όχι μέσα από το φίλτρο όσων ψάχνουν αφορμή να σχολιάσουν.
Το συμπέρασμα: η ορατότητα δεν σε εκθέτει περισσότερο — σε ελευθερώνει
Η συνέντευξη του Φώτη Σεργουλόπουλου στο «Το Συστατικό που Έλειπε» λειτούργησε σαν υπενθύμιση ότι η ορατότητα έχει κόστος, αλλά έχει και κέρδος. Μπορεί να φέρει στην επιφάνεια φωνές που πριν ψιθύριζαν, όμως τελικά αποκαλύπτει κάτι απλό: συχνά αυτές οι φωνές είναι λίγες, «μια χούφτα άνθρωποι», και όχι η κοινωνία στο σύνολό της.
Στο τέλος, η ορατότητα μοιάζει λιγότερο με έκθεση και περισσότερο με επιλογή αυτοδιάθεσης. Όταν είσαι ορατός, μπορεί να ακούσεις περισσότερα, αλλά ακούγεται και η δική σου φωνή. Και αυτό —όπως δείχνει ο τρόπος που το περιγράφει ο Φώτης Σεργουλόπουλος— είναι που κάνει τη διαφορά: να μη ζεις μέσα στον ψίθυρο των άλλων, αλλά μέσα στη δική σου καθαρή, ανοιχτή παρουσία.
