Προσπαθώντας να ανακουφίσει τους πολίτες από τον διαρκώς αυξανόμενο «βραχνά» της στέγασης, η κυβέρνηση φέρεται να εξετάζει ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων με επίκεντρο τη φορολογία ακινήτων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές για ακόμη έναν χρόνο, καθώς και η αναστολή του φόρου υπεραξίας 15% στις μεταβιβάσεις ακινήτων, με το ενδεχόμενο ο συγκεκριμένος φόρος να οδηγηθεί ακόμη και σε κατάργηση να παραμένει ορατό. Πρόκειται για μέτρα που, αν «κλειδώσουν», αναμένεται να ανακοινωθούν στη ΔΕΘ, με στόχο να δοθεί ανάσα στην αγορά κατοικίας και να διευκολυνθεί η αξιοποίηση του υπάρχοντος και νέου αποθέματος ακινήτων.
Η συζήτηση γύρω από το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές δεν είναι καινούργια, όμως επανέρχεται με ένταση, καθώς το κόστος κατοικίας συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά και να περιορίζει τις επιλογές τους. Ο ΦΠΑ αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που «φουσκώνουν» την τελική τιμή αγοράς ενός νεόδμητου ακινήτου, άρα και τον απαιτούμενο δανεισμό ή το ύψος των ιδίων κεφαλαίων που πρέπει να διαθέτει ένας αγοραστής.
Πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές: τι σημαίνει στην πράξη
Σύμφωνα με τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι, προβλέπεται παράταση έως και το 2027 της αναστολής επιβολής ΦΠΑ 24% στις πωλήσεις νεόδμητων ακινήτων. Το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς λειτουργεί ως άμεσο «κούρεμα» στο τελικό κόστος απόκτησης κατοικίας, χωρίς να απαιτείται μια πιο περίπλοκη διαδικασία επιδοτήσεων ή κριτηρίων επιλεξιμότητας.
Με το καθεστώς της αναστολής, οι αγοραστές νεόδμητων ακινήτων δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ 24%, αλλά πληρώνουν φόρο μεταβίβασης 3% επί της αντικειμενικής αξίας. Αυτό πρακτικά κάνει πιο προβλέψιμη τη συνολική επιβάρυνση και διευκολύνει τον οικονομικό προγραμματισμό όσων αναζητούν πρώτη ή επόμενη κατοικία.
Για να γίνει σαφές το μέγεθος της διαφοράς, αρκεί ένα απλό παράδειγμα: σε αγορά νεόδμητου διαμερίσματος αξίας 200.000 ευρώ, η επιβολή ΦΠΑ 24% θα αύξανε το κόστος κατά 48.000 ευρώ, ανεβάζοντας την τελική τιμή στις 248.000 ευρώ. Αντίθετα, με την αναστολή του ΦΠΑ, η φορολογική επιβάρυνση περιορίζεται σε 6.000 ευρώ (φόρος μεταβίβασης 3%), με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος να διαμορφώνεται στις 206.000 ευρώ. Η διαφορά είναι ιδιαίτερα αισθητή, ειδικά σε μια εποχή όπου τα επιτόκια, οι τιμές κατασκευής και οι τιμές πώλησης παραμένουν υψηλές.
Παράλληλα, η παράταση του μέτρου εκτιμάται ότι στηρίζει και την οικοδομική δραστηριότητα, καθώς διατηρεί ζωντανό το επενδυτικό ενδιαφέρον για νέες αναπτύξεις και αποτρέπει «πάγωμα» συναλλαγών που θα μπορούσε να προκύψει αν ο ΦΠΑ επανερχόταν απότομα. Σε μια αγορά που αναζητά ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, τέτοιου τύπου σταθερότητα στη φορολογία παίζει καθοριστικό ρόλο.
Αναστολή φόρου υπεραξίας 15%: γιατί απασχολεί την αγορά
Εκτός από το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές, στο τραπέζι μπαίνει και η αναστολή του φόρου υπεραξίας 15% στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Ο φόρος υπεραξίας αφορά τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή κτήσης και την τιμή πώλησης ενός ακινήτου, δηλαδή το κέρδος που προκύπτει από τη μεταβίβασή του.
Ενδεικτικά, αν ένα ακίνητο αγοράστηκε έναντι 120.000 ευρώ και πωληθεί αργότερα 180.000 ευρώ, η υπεραξία είναι 60.000 ευρώ. Με συντελεστή 15%, ο φόρος θα ανέρχονταν σε 9.000 ευρώ. Σε μια περίοδο συνεχούς ανόδου τιμών, ένας τέτοιος φόρος θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά για πωλητές, να επιβραδύνει τη ρευστότητα της αγοράς και, τελικά, να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη προσφορά ακινήτων.
Ωστόσο, όπως έχει μεταδοθεί, το συγκεκριμένο μέτρο δεν τέθηκε ποτέ ουσιαστικά σε εφαρμογή. Η αναστολή του, λοιπόν, επιχειρεί να κλείσει μια εκκρεμότητα, να ξεκαθαρίσει το φορολογικό τοπίο και να αποτρέψει νέες επιβαρύνσεις στις συναλλαγές σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
Τι επιδιώκουν τα μέτρα και ποιο είναι το ζητούμενο για τα νοικοκυριά
Ο βασικός στόχος των προωθούμενων παρεμβάσεων είναι να διατηρηθεί η δυναμική της κτηματαγοράς και να μη δημιουργηθούν πρόσθετα εμπόδια στις αγοραπωλησίες, την ώρα που οι τιμές εξακολουθούν να κινούνται ανοδικά. Για τα νοικοκυριά, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να υπάρξει περισσότερη κίνηση στην αγορά, αλλά να βελτιωθεί ουσιαστικά η προσβασιμότητα στην κατοικία: να μπορεί δηλαδή ένας εργαζόμενος ή μια οικογένεια να αγοράσει σπίτι χωρίς να χρειάζεται υπερβολικό δανεισμό ή να αποκλείεται από τις διαθέσιμες επιλογές.
Σε αυτό το πλαίσιο, το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές λειτουργεί ως άμεση μείωση κόστους για όσους στοχεύουν σε νεόδμητο ακίνητο, ενώ η αναστολή του φόρου υπεραξίας αποσκοπεί στο να μην επιβαρυνθούν οι μεταβιβάσεις και να μη «κλειδώσει» περαιτέρω η αγορά. Αν τα μέτρα εφαρμοστούν με σαφήνεια και συνέπεια, μπορούν να προσφέρουν μια πιο σταθερή φορολογική βάση, που είναι κρίσιμη τόσο για τους αγοραστές όσο και για τους επενδυτές και τους κατασκευαστές.
Τελικά, σε μια συγκυρία όπου η στέγαση παραμένει ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα, το πάγωμα ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές επανέρχεται ως κεντρικό εργαλείο πολιτικής, με στόχο να περιοριστεί το κόστος απόκτησης κατοικίας και να αποφευχθούν νέοι κραδασμοί στην αγορά ακινήτων.
