Νέος κύκλος έντασης καταγράφεται στον Κόλπο, μετά τις επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, τα αμερικανικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων και τα ιρανικά αντίποινα κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ.
Οι εξελίξεις αυξάνουν τον κίνδυνο κατάρρευσης της εύθραυστης ενδιάμεσης συμφωνίας για την παύση των εχθροπραξιών, σε μια περίοδο κατά την οποία αναμένονταν νέες διαπραγματεύσεις για το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Οι επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με το Associated Press, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι προχώρησαν σε στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, αφού η Τεχεράνη φέρεται να έπληξε τρία πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Ένα από τα πλοία, δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ, φέρεται να στοχοποιήθηκε κοντά στη θαλάσσια οδό, ενώ ζημιές υπέστη και σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο. Οι ναυτιλιακές αρχές αύξησαν το επίπεδο κινδύνου για τη διέλευση πλοίων στα Στενά σε «σοβαρό».
Το Κατάρ καταδίκασε την επίθεση σε δεξαμενόπλοιο LNG, κάνοντας λόγο για «απαράδεκτη επίθεση» κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας και της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας, ενώ επέρριψε νομική ευθύνη στο Ιράν.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι τα πλοία πρέπει να χρησιμοποιούν διαδρομές που εγκρίνει η ίδια, υποστηρίζοντας ότι αυτές είναι οι μόνες ασφαλείς. Οι ΗΠΑ και αρκετά κράτη του Κόλπου απορρίπτουν την απαίτηση του Ιράν να ελέγχει τις διαδρομές και να επιβάλλει μελλοντικά τέλη διέλευσης από τα Στενά.
Δεξαμενόπλοια αλλάζουν πορεία
Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης που επικαλείται το Reuters, τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου άλλαξαν πορεία, αποφεύγοντας τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Τα LNG tankers Al Ghariya, Duhail και Al Ruwais, που ελέγχονται από την QatarEnergy, κινούνταν προς το Ras Laffan του Κατάρ για να φορτώσουν, αλλά γύρισαν πίσω αργά την Τρίτη. Επίσης, δεξαμενόπλοιο με σημαία Ινδίας, το οποίο μετέφερε 2 εκατομμύρια βαρέλια κουβεϊτιανού αργού, έκανε αναστροφή κοντά στο άκρο του Ομάν.
Παρά την ένταση, τουλάχιστον δύο πετρελαιοφόρα κατάφεραν να εξέλθουν από τα Στενά, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία. Ωστόσο, η κίνηση παραμένει περιορισμένη και οι ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας εντείνονται, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα αμερικανικά πλήγματα
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν πλήγματα με στόχο να επιβάλουν «βαρύ κόστος» στο Ιράν για τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία που επανδρώνονται από αμάχους σε διεθνή θαλάσσια οδό.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, επλήγησαν ιρανικοί στόχοι, μεταξύ των οποίων συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, ραντάρ και περισσότερα από 60 μικρά σκάφη που χρησιμοποιούνται από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Το Ιράν επιβεβαίωσε τα πλήγματα, χωρίς να ανακοινώσει απώλειες. Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις σε Μπαντάρ Αμπάς, Κεσμ και Σιρίκ.
Ιρανικά αντίποινα σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ
Λίγες ώρες μετά τα αμερικανικά πλήγματα, συναγερμοί για πυραυλικές επιθέσεις ήχησαν στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο 5ος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, και στο Κουβέιτ, όπου βρίσκονται δυνάμεις του αμερικανικού στρατού.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι στοχοποίησαν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και στις δύο χώρες, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν την εκεχειρία και το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.
Το Μπαχρέιν ήχησε συναγερμό και δεύτερη φορά αργότερα το πρωί της Τετάρτης, σε μια ένδειξη της συνεχιζόμενης ανησυχίας για νέα πλήγματα.
Η Ουάσιγκτον ανακαλεί την άδεια για πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου
Παράλληλα με τα στρατιωτικά πλήγματα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλεσαν άδεια που επέτρεπε στο Ιράν να πραγματοποιεί ανοικτά πωλήσεις πετρελαίου στη διεθνή αγορά, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης συμφωνίας.
Η άδεια αυτή είχε δώσει στην Τεχεράνη τη δυνατότητα, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, να διεξάγει πετρελαϊκές συναλλαγές ανοιχτά και σε δολάρια. Σύμφωνα με το Reuters, η ανάκληση της άδειας έγινε μετά τις επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε τις επιθέσεις «εντελώς απαράδεκτες».
Η κίνηση αυτή ασκεί νέα οικονομική πίεση στην Τεχεράνη και περιπλέκει ακόμη περισσότερο την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Κίνδυνος για την εύθραυστη συμφωνία
Οι νέες επιθέσεις σημειώνονται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι πολυήμερες επικήδειες τελετές για τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, στις πρώτες στιγμές του πολέμου.
Οι συνομιλίες για μια τελική συμφωνία αναμενόταν να ξεκινήσουν μετά την ταφή του και να επικεντρωθούν στα δυσκολότερα ζητήματα, μεταξύ των οποίων η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και ο περιορισμός του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ωστόσο, ο νέος κύκλος επιθέσεων θέτει υπό αμφισβήτηση τη διαδικασία. Παρόλα αυτά, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη έδειξαν άμεσα ότι αποχωρούν από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, έγραψε στην πλατφόρμα X ότι «η εποχή του εκφοβισμού και του εκβιασμού τελείωσε», προσθέτοντας: «Δεν υποχωρούμε».
Στο επίκεντρο η ενεργειακή ασφάλεια
Η νέα κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται σε κανονικές συνθήκες σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η επιστροφή των δεξαμενόπλοιων, οι περιορισμένες διελεύσεις LNG και οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία εντείνουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την ομαλή τροφοδοσία των αγορών.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τα βλέμματα στραμμένα στις επόμενες κινήσεις ΗΠΑ και Ιράν, αλλά και στις αντιδράσεις των κρατών του Κόλπου, που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Πηγές: Associated Press, Reuters
